تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

در معنای دو آیه ی آخر سوره ی توحید

این جمله به شکل اخباری مطرح شده و مثلاً گفته نشده: «الذی لم یلد و لم یولد» تا که صفت برای «الصمد» باشد و این به خاطر آن است که خداوند در این...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مَصالِح مُرْسَله

مأخذ استنباط از نظر اكثریت اهل تسنن «مصالح مرسله» است كه گاهی از آن به «استصلاح» و زمانی به «استدلال» تعبیر می‌شود. غزالی در تعریف آن می‌گوید:...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُطْلَق و مُقَّیَد

مطلق در لغت به معنای رها و شایع، و مقیّد در لغت به معنای گرفتار است. و در اصطلاح مطلق كلمه‌ای است كه دلالت كند، بر معنایی كه دارای افرادی باشد....

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُشْتَقّ

مشتق در اصطلاح ادبا (علم صرف و نحو) در مقابل جامد است، و آن لفظی است كه از لفظ دیگر گرفته شده، و حروف مشتقّ منه را داشته باشد. مثل، افعال، اسم‌های...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مَرَّه و تَكرار

«امر» دلالت بر نسبت طلبیه می‌كند، و نهی دلالت بر بازداشتن و زجر. از جمله مباحثی كه در مبحث «امر» و «نهی» مطرح است اینكه آیا صیغه‌ی «امر» یا «نهی»...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُسْتَقلاتِ عَقْلیّه

دلیل عقلی بر دو قسم است: 1.استلزامات عقلیه. 2.مستقلات عقلیه: مقصود از مستقلات عقلیه آن است كه عقل انسان رأساً و بدون كمك گرفتن از نصّ قانون شرع،...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُرَجِّح

چیزی است كه دلیلی را بر دلیل دیگر ترجیح داده و باعث از بین رفتن تعارض بین دو دلیل گردد. مرجّح بر سه نوع است: الف. مرجّحات باب تعارض؛ ب.مرجّحات...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُخَصِّص

هر عبارتی كه دامنه عام را محدود كند، «مخصّص» نام دارد. مثال:‌ اصل 82 قانون اساسی می‌گوید: «استخدام كارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است. مگر...

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

مُحْكَم و مُتَشابه

در معنای محكم و متشابه اختلاف است. فاضل تونی می‌گوید: عبارتی كه ظاهرش مقصود باشد «محكم» است و اگر غیر ظاهر مراد باشد «متشابه» است.

چهارشنبه، 15 ارديبهشت 1395

فرو رفتن در سرزمین بیدا (خسف)

مطالبی كه در اینجا می‌آید، از جمله مواردی است كه در تفسیر و تأویل آیه‌های قرآن آمده و در احادیث اشاره شده كه حتمیت دارند و برخی از علما در مورد...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

شهادت نفس زكیه

... (حضرت قائم (علیه السلام)) از خداوند درخواست و كسب اجازه ظهور می‌كند. برخی از دوستداران آن حضرت از این امر آگاه می‌شوند. حسنی می‌آید و خبر...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

قِیاس

قیاس از نظر لغت به معنای اندازه‌گیری، سنجش و برابری است. و در اصطلاح علم اصول هرگاه در دو موضوع مشابه حكم یكی معلوم و حكم دیگری مجهول باشد، و...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

مُجمل و مُبَیّن

به كلمه یا كلامی مجمل گویند، كه معنای آن معلوم نبوده و مردّد بین دو یا چند احتمال باشد، و ندانیم كدام یك مراد گوینده است. مثلاً كلمه قرء (بضمّ...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

قول لغوی

از مباحث مطروحه در علم اصول این است كه آیا «قول لغوی» (لغت‌دان) حجت است یا خیر؟ مثلاً در تشخیص معنای «صعید» كه در قرآن به كار رفته می‌توان استناد...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

قَطْع

قطع در لغت انكشاف كامل و مرادف علم و یقین است، و در اصطلاح نیز دارای همان معنای لغوی است. مكلف و مجتهد در مقام تشخیص وظیفه یا قطع و یقین خواهد...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه‌های «جن» و «انس» و مشتقات آنها

در قرآن الفاظ «جن، جنه، جان» در مقابل «انس، ناس، إنسان» استفاده شده است. «جن» در مقابل «انس» به کار رفته است و این دو، اصل و ریشه این دو جنس...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنی «اَحَد» و تفاوت آن با «واحد»

یکی آن که از این واژه تمامی عقلاء و هر کسی که بتوان او را مورد خطاب قرار داد، مد نظر قرار گیرد؛ در این صورت این لفظ برای همه به صورت مفرد مذکر...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه ی «صدر» در سوره ی ناس

در این آیه جای وسوسه «صدر» (سینه) عنوان شده است و گفته شده: فی صُدُور النَّاس و نه: «فی قلوب الناس» و این به آن سبب است که «صدور» فضا و عرصه...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه‌های «وسواس» و «خناس» در سوره ناس

«وسواس» بر وزن «فَعلال» با فتحه فاء، اسم است و به کسره «فِعلال» مصدر، مانند: زَلزال و زِلزال دومی مصدر فعل «زَلزَل» است و اولی اسم است برای آن...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395