شبکه‌ي معنايي واژه «نور» در قرآن

واژه‌ي نور از واژه‌هاي مهم قرآن است و کاربردهاي مختلف آن شبکه‌ي شعاعي گسترده‌اي را تشکيل مي‌دهد. توضيح اين واژه را از بيان معناي مادي آغاز مي‌کنيم....

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

مؤمن و کافر در قرآن با رويکردي معناشناختي

قرآن دو وصف مؤمن و کافر را به عنوان دو مقوله‌ي پايه به کار مي‌برد. در نخستين نگاه به انسان‌هاي، اين دو مقوله را در ميان آنها مي‌يابيم:

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

رقبه و عبد در قرآن با رويکردي معناشناختي

گزينش واژه‌ها در سياق‌هاي گوناگون براساس فرايند شناختي خاصي صورت مي‌گيرد. هر واژه‌اي با مقوله‌ي ويژه‌اي ارتباط دارد و به خاطر اهميت يافتن يک...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

ترتيب آيات قرآن بر پايه‌ي رويکردِ معناشناختي

در ميان دانشمندان علوم قرآني درباره‌ي ترتيب آيات اختلاف‌نظر وجود دارد. به اعتقاد آنها، برخي از آنها ترتيب آيات و سور را از جانب اصحاب پيامبر...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

عبدالله‌بن‌مقفع و هماوردي با قرآن (2)

معارضه با قرآن؛ اتهام يا واقعيت؟ آنچه در اين نوشتار براي ما اهميت بيشتري دارد، بررسي اين پرسش است که آيا ابن‌مقفع با قرآن معارضه کرده است؟

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

کندي و هماوردي با قرآن

يکي از افرادي که برخي ادعا کرده‌اند در مقام معارضه با قرآن کريم برآمده بود، يعقوب‌بن‌اسحاق کندي، معروف به «فيلسوف عرب» و يا «فيلسوف و شاهزاده‌ي...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

عبدالله‌بن‌مقفع و هماوردي با قرآن (1)

يکي از افرادي که شبهه‌ي معارضه وي با قرآن مطرح شده، عبدالله است. وي نيز از شخصيت‌هاي مهم تاريخ است که درباره‌اش سخنان ضد و نقيض فراواني وجود...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

بررسي شخصيت مختار؛ از ادعاي نبوت تا هماوردي با قرآن (1)

يکي از شخصيت‌هاي بسيار مشهور و در عين حال بسيار مشکوک تاريخ، مختار است. درحالي‌که برخي وي را از بهترين مؤمنان، عابدان و دوستداران اهل بيت رسول...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

بررسي شخصيت مختار؛ از ادعاي نبوت تا هماوردي با قرآن (2)

دليل ديگري که براي اثبات ادعاي نبوت مختار بيان شده، پيشگويي‌هاي مختار است. عده‌اي تصور کرده‌اند با توجه به اين پيش‌گويي‌ها مي‌توان گفت مختار...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

عبدالله‌بن‌ابي‌السرح و هماوردي با قرآن (1)

يکي از افرادي که برخي ادعا کرده‌اند به مبارزه و معارضه‌ي قرآن پرداخت، عبدالله‌بن‌ابي‌السرح (متوفاي 37ق) است. درباره‌ي وي اين شبهات مطرح شده است:...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

عبدالله‌بن‌ابي‌السرح و هماوردي با قرآن (2)

دومين شبهه‌اي که درباره‌ي عبدالله وجود دارد، اين است که وي در زماني که از کاتبان وحي بود، آيات قرآني را تغيير مي‌داد. برخي از غرض ورزان غربي...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

سجاح و هماوردي با قرآن

سجاح، دختر حارث‌بن‌سويد بن‌عقفان بود؛ ولي برخي از مورخان وي را دختر اوس‌بن‌حريز مي‌دانند. درباره‌ي قبيله‌ي او نيز بين مورخان اختلاف است؛ درحالي‌که...

سه‌شنبه، 3 مرداد 1396

معناشناسيِ تأکيد در گزاره‌هاي قرآني

يکي از مواردي که در قرآن با سياق و بافت ارتباط دارد، تأکيد است. از لحاظ شناختي، تأکيد، نقش مهم شناختي ويژه‌اي دارد. معمولاً در يک تعبير، بخشي...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

مفهوم‌سازي پديده‌هاي طبيعي در قرآن

قرآن از تمام پديده‌هاي طبيعي براي تبيين مفاهيم اصلي ديني مانندِ آخرت، معاد، توحيد و غيره به بهترين وجه کمک مي‌گيرد. اين اصل يکي از مهم‌ترين اصول...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

علم خداوند در قرآن با رويکردي معناشناختي

گاهي قرآن يک حقيقت را با زمان‌هاي گوناگون بيان مي‌کند. اين نکته جاي تأمل فراوان دارد. بي‌‌درنگ، اين پرسش مطرح مي‌شود که آيا اين تعبيرها نقش شناختي...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

مفهوم ليل و نهار در آيات قرآن کريم

مفهوم «ليل» (شب) و «نهار» (روز) از مفاهيمي هستند که قرآن در موارد گوناگون از آنها براي بيان اهداف خاصي کمک مي‌گيرد. اين دو مفهوم اهميت خاصي در...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

تبيين أسکافي برايِ إنزال ‌بر و إنزال ‌به سوي در قرآن

واژه‌ي «إنزال» در موارد زيادي در قرآن به کار رفته است. کاربردهاي اين واژه طيف وسيعي از پديده‌هاي طبيعي از نزول باران گرفته تا پديده‌هاي غيرطبيعي...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

مفهوم‌سازي در «فعل‌» ‌هاي قرآن

براي ايضاح نکته‌ي نخست اين نکته را بررسي مي‌کنيم که افعال آخر آيات، از لحاظ شناختي چه نقشي دارند؟ در بسياري از آيات با اين نکته روبه‌رو مي‌شويم...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

تغيير وصف در تفسير آيات قرآن

برخي از مفسران در موارد زيادي اوصافي را که قرآن به کار مي‌برد، تغيير داده‌اند. آنها معمولاً معاني ديگري براي اوصاف در نظر گرفته‌اند. اين امر...

دوشنبه، 2 مرداد 1396

مفهوم‌سازيِ واژه‌هاي فعل و خلق در قرآن

با مقايسه‌ي دو مورد مشابه، تأثير بافت در مفهوم‌سازي را نشان مي‌دهيم: 1.در ماجراي حضرت زکريا، وقتي ملائکه او را بشارت مي‌دهند که داراي فرزندي...

دوشنبه، 2 مرداد 1396