تاكّینی، پیئتروْ

[pietro tākkini]
Pietro Tacchini
(ت. موْدنا، ایتالیا، اول فروردین 1217/ 21 مارس 1838؛ و. اسپیلامبرتوْ، استان موْدنا، ایتالیا، 4 فروردین 1284/ 24 مارس 1905)، اخترشناسی، هواشناسی.
تاكّینی، پس از گرفتن درجه‌ی مهندسی از مدرسه‌ی عالی موْدنا، در رصدخانه‌ی پادوئا زیر نظر جوْوانّی سانتینی و ویرجیلیوْ ترِتّنروْ به تحصیل اخترشناسی پرداخت. در سال 1238، در پی منصوب شدن در مقام معاونت رصدخانه‌ی موْدنا، با سكّی و اسكیاپارلّی به منظور بررسی مسائل مربوط به دانش جدید اخترفیزیك، ارتباط برقرار كرد. در 1240 با سكّی مكاتبه‌ی علمی فعّالی داشت.
تاكّینی در 1242 به عنوان دستیار اخترشناس در رصدخانه‌ی پالرموْ منصوب شد، و مشاهدات و تحقیقات خود درباره‌ی فیزیك خورشیدی را با استفاده از طیف نما (اسپكتروْسكوْپ) شروع كرد. مشاهدات روزانه‌ی پدیده‌های سطح خورشید، وی را به ضرورت داشتن برنامه‌ی ملی مدوّن به منظور دنبال كردن مراحل مختلف آن متقاعد ساخت. وی این كوشش را بررسی «هواشناسی خورشیدی» نامید، و این در زمانی بود كه دانشمندان بتازگی آگاه شده بودند كه پدیده‌های هواشناسی زمین به پدیده‌های خورشیدی بستگی دارند. حداكثر استثنایی دوره‌ی یازده ساله‌ی لكهای خورشیدی كه در 1249 روی داد، و با بروز نورهای قطبی بیشمار بر روی زمین همراه بود، موجب شد كه رصدهای وی در مورد خورشید، در رم و پالرموْ افزایش یابد.
سكّی و تاكّینی تصمیم به تشكیل انجمنی گرفتند كه كار رصدخانه‌های گوناگون ایتالیا را هماهنگ سازد، و با استفاده از معیارهای استاندارد، فعالیت خورشید را رصد كند و تحقیق درباره‌ی فیزیك خورشیدی را پیشرفت بخشد. از آنجا كه طیف نما در واقع تنها ابزاری بود كه در این زمینه بكار گرفته شد، انجمن، كه در 1250 تأسیس شده بود، « انجمن طیف نمایان ایتالیا» نامیده شد؛ نشریه‌ی آن به نام Memorie كه اولین نشریه‌ی ادواری در اخترفیزیك است، هنوز از سوی «انجمن اخترفیزیك ایتالیا» كه در 1299 جانشین انجمن قبلی شد، انتشار می‌یابد.
تاكّینی، به عنوان مدیری كاردان، سفرهای اخترشناختی متعدد تدارك دید و سرپرستی نمود. وی به منظور مشاهده‌ی گذر ناهید (زهره) در 1253، همكاران خود آلسّاندروْ دروْنا و آنتوْنیوْ آبتّی را در سفر به موداپور در بنگال همراهی كرد. هدف اصلی از این سفر علمی اجرای رصدهای كاملاً دقیق از تماسهای قرص ناهید با لبه‌ی خورشید با استفاده از طیف نما بود. وی برای رصد هفت خورشیدگرفتگی كامل به نقاط مختلف جهان سفر كرد، و رصدهایش را بویژه بر اكلیل خورشیدی و زبانه‌های خورشید متمركز ساخت. تاكّینی، در هنگام خورشیدگرفتگی 1262، كه در جزایر كاروْلین آن را رصد كرد، به زبانه‌های سفید خورشید در برابر زبانه‌های سرخ درخشان ئیدروژن توجه نمود. فنون عكاسی بعدی روشن ساخت كه این زبانه‌ها، كه گسترده‌تر از انواع ئیدروژنی هستند، از كلسیوْم بوجود آمده‌اند.
تاكّینی در 1258 به عنوان مدیر رصدخانه كالج رم و مدیر «اداره‌ی هواشناسی مركزی» جانشین سكّی شد، و در محل اخیر، شبكه‌ی وسیعی از ایستگاههای هواشناسی در سراسر ایتالیا تأسیس كرد. او و (←) ریكّوْ با آگاهی كامل از مزایای یك آسمان آرام و شفاف به منظور انجام تحقیقات زمینفیزیكی و اخترفیزیكی به بنا كردن ساختمان رصدخانه‌ای در ارتفاع 2841 متری كوه اِتنا كمك كردند. وی همچنین با ریّكوْ برای اجرای طرح بین المللی تهیه‌ی نقشه و فهرستنامه‌ای از آسمان همراه با عكس با رصدخانه‌ی كاتانیا به همكاری پرداخت.
تاكّینی عضو خارجی «انجمن سلطنتی اخترشناسی» و «انجمن سلطنتی» [بریتانیا] بود، و مدال طلای رامفرد و جایزه‌ی یانسن به وی اعطا شد.

كتابشناسی

یكم. كارهای اصلی.

بیشتر آثار منتشر شده‌ی متعدد تاكینی در MSSI، در AALFM، و در انتشارات «اداره‌ی مركزی هواشناسی» موجود است. این آثار مشتملند بر Il passaggio di Venere sul sole dell` 8 e q dicembre 1874 osservato a Muddapur del Bengala (پالرموْ، 1875)؛ و «Eclissi totali di sole del dicembre 1870,del maggio 1882,dell` agosto 1886 e 1887»، در Relazioni e note (رم، 1888) مكاتباتش با سكّی در ایتالیا محفوظ است.

دوم. خواندنیهای فرعی..

←« Celebrazione del primo centenario della nascita di Pietro Tachini»، از ج. آبتّی در Coe، 9 (1939)، 81؛ «Necrologia di P.Tacchini»، از ا.میلوْسویچ، در AsNac، 168، شماره‌ی 4009 (1905)؛ و «Necrologia di P.Tacchini»، از آ.ریكّوْ، در MSSI، 34 (1905)، 85.
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز كولستون، (1387)، زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام...[ و دیگران]، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول