انواع سینوزیت

سینوزیت عمدتاً به چهار نوع حاد، نیمه حاد، راجعه و مزمن تقسیم می‌شود. از میان این چهار نوع، سینوزیت حاد شایع‌تر بوده و معمولاً طی 4 هفته رفع می‌شود.

آیا می‌دانستید؟

هرچند ایجاد و تکامل سینوس در رحم مادر آغاز می‌شود، اما تنها دو نوع سینوس (فکی و اتموئید یا پرویزنی) در هنگام تولد وجود دارند.
سینوس‌ها حفره‌های توخالی و پر از هوا بوده که در پشت استخوانهای گونه و پیشانی قرار دارند. چهار نوع مختلف سینوس پارانازال (مجاور بینی) وجود دارد که سینوسهای فکی (maxillary)، سینوسهای پیشانی (frontal)، سینوسهای اتموئید یا پرویزنی (ethmoid) و سینوسهای شب پره‌ای (sphenoid) را شامل می‌شوند. تمام این سینوسها توسط بافتی نرم تحت عنوان غشاء مخاطی پوشیده می‌شوند. سینوزیت به التهاب پوشش سینوسهای پارانازال اشاره دارد که می‌تواند به وسیله‌ عوامل متعددی از جمله سرماخوردگی، عفونتهای ویروسی یا باکتریایی، پولیپ بینی، آلرژی‌، عفونتهای قارچی و یا انحراف تیغه‌ی بینی ایجاد شود.
تورم یا التهاب می‌تواند سینوسها را مسدود ساخته و باعث تجمع مایع یا موکوس داخل آنها شود. این وضعیت می‌تواند محیطی مساعد جهت رشد میکروارگانیسم‌های مضر شده که در نهایت می‌تواند موجب بروز عفونت گردد. سینوزیت معمولاً به چهار نوع اصلی یعنی سینوزیت حاد، سینوزیت مزمن، سینوزیت نیمه حاد و سینوزیت راجعه تقسیم می‌شود. با این حال، تقسیم بندی دیگری وجود دارد که بر اساس نوع سینوسی می‌باشد که تحت تأثیر قرار گرفته است. تمام این انواع مختلفی سینوزیت را در ادامه مورد بحث قرار می‌دهیم.

طبقه بندی بر اساس تداوم

سینوزیت حاد

سینوزیت حاد که با شروع ناگهانی علائمی مانند سرماخوردگی مشخص می‌شود، معمولاً طی 1 تا 4 هفته رفع می‌شود. این بیماری اغلب با عفونت دستگاه تنفسی فوقانی که اخیراً ایجاد شده بوده، بوجود می‌آید. سینوزیت حاد می‌تواند فراتر از آن به رینوسینوزیت ویروسی و باکتریایی حاد تقسیم شود. از میان این دو زیر گروه، رینوسینوزیت ویروسی شایع‌تر می‌باشد. سینوزیت حاد می‌تواند علائم چندی مانند سردرد، درد ضربان دار صورت، گرفتگی و یا آبریزش بینی، تب، کم شدن حس بویایی، فشار و حساسیت به لمس در نواحی اطراف چشم‌ها، بینی و گونه و بوی بد دهان را ایجاد نماید.

سینوزیت نیمه حاد

چنانچه علایم سینوزیت که در بالا اشاره شد به مدت 4 تا 12 هفته به طول انجامند، در این صورت به عنوان سینوزیت نیمه حاد طبقه بندی می‌شود. علائم سینوزیت نیمه حاد می‌توانند در مقایسه با علائم سینوزیت حاد از شدت کمتری برخوردار باشند. گاهی اوقات، سینوزیت نیمه حاد می‌تواند مرحله‌ی انتقال میان رینوسینوزیت مزن و حاد باشد.

سینوزیت مزمن

چنانچه علائم سینوزیت بیش از 12 هفته یا 3 ماه طول کشند، آن را به عنوان سینوزیت مزمن در نظر می‌گیرند. سینوزیت مزمن ممکن است ناشی از عفونت باشد اما بیشتر با پولیپ بینی و انحراف تیغه‌ی بینی مرتبط است. پولیپ بینی رشد غیر سرطانی و یا توده‌های پولیپ مانندی بوده که در غشاء مخاط مجاری بینی و سینوسها بوجود می‌آیند.
گاهی اوقات، آلرژی نسبت به انواع خاصی از قارچ‌ها، و یا عفونت قارچی سینوس می‌تواند همچنین موجب بروز سینوزیت مزمن گردد. بر این اساس این سینوزیت به سه نوع رینوسینوزیت مزمن بدون پولیپ، رینوسینوزیت مزمن با پولیپ و رینوسینوزیت قارچی آلرژیک مجدداً تقسیم می‌شود. از میان آنها، رینوسینوزیت مزمن بدون پولیپ بینی شایع‌تر از همه‌ی انواع می‌باشد.

سینوزیت راجعه

سینوزیت راجعه به عود چندین باره‌ی سینوزیت حاد در یک سال اشاره دارد. این عارضه بیشتر در میان افراد مبتلا به آسم و آلرژی شایع می‌باشد.

طبقه بندی بر اساس محل قرارگیری

همانطور که پیش از آن عنوان شد، چهار نوع سینوس پارانازال زوج در بدن ما وجود دارد. گاهی اوقات، سینوزیت، بسته به نوع خاصی از سینوس که تحت تأثیر قرار گرفته است به چهار نوع تقسیم بندی می‌شود.
سینوزیت فکی ـ سینوسهای فکی در پشت استخوانهای گونه واقع شده و بزرگترین سینوسهای پارانازال را تشکیل می‌دهند. سینوزیت فکی می‌تواند موجب بروز درد و فشار در ناحیه‌ی فک فوقانی و تورم در اطراف چشمها و گونه‌ها گردد. همچنین می‌تواند موجب بروز سردرد شود.
سینوزیت اتموئید یا پرویزنی ـ سینوسهای اتموئید در ناحیه‌ی بالایی حفره‌های بینی و حدقه‌ی چشم واقع هستند. التهاب یا عفونت این سینوسها می‌تواند موجب بروز سردرد، گلو درد، کاهش حس چشایی و بویایی و تورم و درد در اطراف چشمها شود.
سینوزیت پیشانی ـ سینوسهای پیشانی یا فرونتال در ناحیه‌ی پیشانی قرار دارند. بروز عفونت و یا تورم سینوسهای پیشانی می‌تواند علائمی مانند سردرد و فشار و حساسیت به لمس در اطراف چشمها را ایجاد نماید.
سینوزیت اسفنوئید یا شب پره‌ای ـ سینوزیت اسفنوئید نسبتاً نادر است. این حفره‌های سینوسی در پشت سینوسهای اتموئید و بالای نازوفارنکس (بینی و حلق) قرار دارند. سینوزیت اسفنوئید می‌تواند سردردی نامشخص و خفیف و درد و حساسیت به لمس در پشت چشمها را ایجاد نماید.

گزینه‌های درمان

سینوزیت را می‌توان با اسپری‌های نمکین یا سالین بینی و داروهای ضد احتقان تحت کنترل در آورد. مسکن‌هایی مانند آسپرین و استامینوفن معمولاً به منظور تسکین سردرد و درد صورت ناشی از سینوزیت تجویز می‌شوند. گاهی اوقات کورتیکواستروئیدها جهت درمان سینوزیت تجویز می‌شوند.
آنتی بیوتیکها معمولاً به منظور درمان سینوزیت شدید ناشی از عفونتهای باکتریایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، در حالی که برای سینوزیت ناشی از عفونتهای قارچی لازم است که داروهای ضد قارچ تجویز شود. به طور مشابه، چنانچه سینوزیت مرتبط با آلرژی باشد، آنگاه واکسنهای آلرژی می‌توانند در درمان این عارضه مفید فایده باشند. گاهی جراحی نیز ممکن است جهت درمان و پیشگیری از عود مجدد سینوزیت لازم باشد، خصوصاً اگر این سینوزیت با پولیپهای بینی در ارتباط باشد. علاوه بر این موارد، برخی از درمانهای خانگی ساده‌ای مانند استفاده از کمپرس گرم بر روی صورت و استنشاق بخار می‌توانند در تسکین علائم سینوزیت مفید باشند.
در نتیجه، سینوزیت بسته به شدت و تداوم علائم و نوع سینوسی که تحت تأثیر قرار گرفته است، دارای چندین نوع مختلف می‌باشد. با این حال، علائم تمام انواع سینوزیت کمابیش شبیه به یکدیگر می‌باشند. بنابراین، پزشکان می‌توانند آزمایشات خاصی مانند اندوسکوپی بینی، کشت بینی و سینوس و ام آر آی (MRI) و سیتی اسکن همراه با معاینات فیزیکی از مجاری بینی انجام داده تا علت واقعی سینوزیت را تشخیص دهند.
سلب مسئولیت: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جنبه‌ی آموزشی داشته و نبایستی به منظور جایگزین توصیه‌های پزشک متخصص در نظر گرفته شود.