از فواید دیگری نظم وانضباط استفاده بهینه از فرصتها؛ فرصتها چونان ابر بهاری ، در آسمان عمر آدمی ظاهر می گردند و به سرعت می گذرند. آن کس که از این فرصتها استفاده نکند، جز افسوس ، بهره ای نخواهد داشت. پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) درباره استفاده از فرصت می فرماید:من فتح له باب خیر فلینتهزه فانه لا یدری متى یغلق عنه ؛ آن کس که به رویش در خیری گشوده شد، غنیمت بشمارد و از فرصت استفاده کند؛ زیرا نمی داند چه وقت آن در به رویش بسته می شود. حضرت امام صادق (علیه السلام) می فرماید:اذا هم احد کم بخیر اوصله ؛ فان عن یمینه و شماله شیطانین ، فلیبادر لا یکفاه عن ذلک ؛ هر گاه یکی از شما قصد خیر با رساندن نفعی به غیر کرد، از سمت راست و چپش دو شیطانند؛ پس بشتابد، مبادا او را از آن باز دارند. امیر مومنان (علیه السلام ) نیز درباره بهره گیری از فرصتها می فرماید:انتهزوا فرص الخیر فانها تمر مر السحاب ؛ فرصتهای نیک را غنیمت بشمارید به درستی که فرصتها، مانند گذر کردن ابر می گذرد. اینک ، برای روشن شدن ارزش استفاده بهینه از فرصتها، اندکی درباره زمان و ارج آن سخن می گوییم . در آیه نخست سوره عصر می خوانیم : (والعصر)؛ سوگند به زمان . یکی از معانی زمان ، همان وقت است . وقت و زمان ، چنان ارزش دارد که خداوند بدان سوگند می خورد. هم چنین در وصف مومنان رستگار آمده است :والذین هم عن اللغو معرضون؛ آنان که از کارهای بیهوده روی گردانند. در آیه هفتاد و هشتم سوره مومن می خوانیم :(و خسر هنالک المطلون )؛ در روز قیامت ، اهل باطل ، زیان خواهند کرد. آیه نخست ، مومنان را به دوری از کارهای بیهوده وصف کرده و آیه دوم ، علت زیان زیانکاران را تباه کردن فرصت ها و روی آوردن به کارهای بیهوده دانسته است . در آیه پنجاه و ششم سوره زمر می خوانیم :ان تقول نفس یا حسرتی على ما فرطت فی جنب الله ؛باید ترسید از آن روز (قیامت یا مرگ) که انسان گوید: افسوس بر من از کوتاهی هایی که در اطاعت از فرمان خدا کردم !.این آیات و آیاتی دیگر مانند آن ، از نعمت عمر و وقت سخن می گویند. شایسته است که با سپاس عملی از این نعمت بزرگ ، قدر آن بدانیم و بدان ارج نهیم .
از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) نقل است که فرموده است:کن على عمرک اشح منک علی درهمک و دینارک؛ بر عمر خود، بخیل تر از درهم و دینارت باش نیز فرموده است :اغتنم خمسا قبل خمس : شبابک قبل هرمک، وصحتک قبل سقمک و غناک قبل فقرک ؛ و فراغک قبل شغلک ، و حیاتک قبل موتک؛ پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت شمار: ۱. جوانی را پیش از پیری ؛ ۲. سلامتی را پیش از بیماری ، ۳. بی نیازی را پیش از نیازمندی ، 4. فراغت را قبل از اشتغال ، 5. زندگی را پیش از مرگ .امیر مومنان علی (علیه السلام) فرموده است :خذ من نفسک لنفسک و تزود من یومک لندک واغتنم عفو الزمان وانتهز فرصة الامکان ؛(عمل های خیر را از نفس خود برای نفس خود (از برای آخرت خویش ) فرا گیر، و از امروزت برای فردایت توشه برگیر و بخشش روزگار را غنیمت بشمار و از فرصتهای ممکن استفاده کن. ونیز فرموده است دان اوقاتک اجزاء عمرک فلا تنفل لک وقتا الا فیما ینجیک ؛ همانا وقتهای تو، اجزای عمر تو است. بنابراین، بکوش که وقتی از تو، جز در آن چه موجب نجاتت می شود؛ تلف نگردد و فرموده است :المومن مشغول وقته ؛ همه وقت مومن ، پر است از مجموع این روایات و روایات دیگر، چنین نتیجه می گیریم که وقت ، گوهر گرانبهایی است که ارزشمندتر از آن چیزی نیست. بنابراین، باید آن را شناخت و ارج نهاد و از هر چه موجب اتلاف وقت می شود، مانند سرگرمیهای بیهوده ، پرداختن به امور بی فایده ، همنشینی با دوستان ناباب ، بی نظمی در کار و امور دیگر، خودداری کرد. این که گفته اند: وقت طلا است درست نیست و باید دانست که ارزش وقت ، بسیار بالاتر از طلا است.
منبع: اصول ومبانی مدیریت در اسلام، مهرداد حسن زاده و عبد العظیم عزیزخانی، انتشارات هنر آبی، چاپ اول، تهران، 1390
