عشق، درمان جبر و اختیار از نگاه مثنوی

مولانا می‌گوید: بحث و مناقشه درباره‌ی جبر و اختیار ره به جایی نمی‌برد و کسانی هم که کوشیده‌اند تا این مسئله را با قیل و قال حل کنند بیهوده جان...

چهارشنبه، 30 تير 1395

تاریخ و تاریخ نگاری در تمدن اسلامی در قرون میانه (2)

کتاب معروف «الفهرست» نوشته اوست. این کتاب فهرستی از کتابهای موجود تا قرن دهم میلادی را ارائه می‌دهد. زیرا بنا به گفته برخی 6124 عنوان کتاب را...

چهارشنبه، 30 تير 1395

تاریخ و تاریخ نگاری در تمدن اسلامی در قرون میانه (1)

در نوشته‌ی پیش‌رو تاریخ علم و هنر تاریخ در نزد مسلمانان و نیز برجسته‌ترین مورخانی را که تألیفات تاریخی خود را به جهان اسلام ارائه کردند بررسی...

چهارشنبه، 30 تير 1395

وضعیت دانش جغرافیا در سده‌های میانی تمدن اسلامی (2)

یاقوت حموی یکی از نوابغ جغرافیای تمدن اسلامی در قرون میانی است. وی با نوشتن کتاب بی‌نظیر خود «معجم‌البلدان» در تاریخ علوم جایگاهی رفیع به دست...

چهارشنبه، 30 تير 1395

وضعیت دانش جغرافیا در سده‌های میانی تمدن اسلامی (1)

در حقیقت معلومات جغرافیایی که مسلمانان عرضه کردند در قیاس با آنچه پیش از این یونانیان ارائه کرده بودند بسیار حائز اهمیت است و از مشارکت فراوان...

چهارشنبه، 30 تير 1395

جفّ القلم بما هو کائم در بیان مثنوی

به دنبال تفسیر حدیث «ما شاء الله کان»، به تفسیر حدیث «جفّ القلم بما هو کائن؛ قلم قضای حق، آن‌چه را باید باشد، نوشته است.» این قلم نوشته: طاعت...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

جبر و اختیار و مشیت حضرت حق در مثنوی

حرکت موجودات عالم که نمود حقیقت است نمی‌تواند انسان ژرف‌بین را دچار حیرت عارفانه کند. اگر می‌خواهی به حیرت عارفانه برسی باید حقیقت را منهای صورت‌ها...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضا و قدر و مختار بودن انسان در مثنوی

دزدی به داروغه شهر گفت:‌ ای امیر! جرمی که مرتکب شده‌ام از تقدیر خدا بود. داروغه گفت:‌ ای نور دیده! کیفری هم که من می‌دهم از تقدیر خداست. چرا...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضای الهی و دگرگونی عوامل طبیعی در مثنوی

کو آن انسانی که در این جهان به هنگام ظاهر شدن خشم و شهوت، خویشتن‌داری کند تا جان خود را فدای او کنم. گفت: چنین انسانی پیدا نمی‌کنی، مگر خدا بخواهد....

سه‌شنبه، 29 تير 1395

غفلت و قضای الهی در مثنوی

غفلت، در این جا غفلت از سیر به سوی حق و اشتغال به دنیاست. آنها که از غم جهان دیگر غاقل‌اند در این دنیا غرق می‌شوند و هر یک به گوشه‌ای از آن می‌چسبند....

سه‌شنبه، 29 تير 1395

اختیار و مسئولیت انسان از نگاه مثنوی

در نظر مولانا انسان هرچه می‌کند به مشیت حق است، اما مولانا این را جبر نمی‌داند و انسان را تا حدی مختار و مسئول اعمال خود می‌بیند. مولانا می‌گوید:...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

تجلیات غیبی روح متعالی در مثنوی

آن‌چه مولانا در قصه طولانی دقوقی بیان می‌کند، رؤیای پرماجرایی به نظر می‌رسد که وقوع آن در عالم حس پذیرفتنی نیست و گویی مولانا برای بیان عوالمی...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضای الهی و مسئول بودن انسان در نگاه مثنوی

شخصی از مولانا می‌پرسد: تناقض میان این دو حدیث را چگونه باید حل کرد: حدیث اول این‌که پیامبر فرمود: «و لا رضا بالکفر بعد الاسلام؛ راضی شدن به...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

گیاه‌شناسی و جانورشناسی در سده‌های میانی تمدن اسلامی

بشر از نخستین روزهای حیاتش روی این کره خاکی با فواید گیاهان به عنوان غذا و دارو آشنا بوده است. تمدن فرعونی مصر مثال گویای این امر است. زیرا تصاویری...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

نجوم و ریاضیات در حوزه‌ تمدن اسلامی در قرون میانه

مصریان باستان درباره نجوم معلومات فراوانی داشتند. آنان خورشید را می‌پرستیدند. «رع» خداوند خورشید نیز جایگاه ویژه‌ای در نزد مصریان داشت؛ به گونه‌ای...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

معرفی برخی از مهمترین ستاره‌شناسان سده‌های میانه

او اهل دمشق بود. وی پس از آنکه در کنده‌کاری بر روی عاج مهارت یافت، حساب و هندسه و نجوم را فرا گرفت. به همین سبب او را «مطعم» (خاتم‌کار) لقب داده‌اند....

سه‌شنبه، 29 تير 1395

ساختار نظامی تمدن اسلامی در قرون میانه

بررسی این ساختار از آن رو اهمیت دارد که ذهنیت غربی در ارتباط با جهاد در اسلام و تمدن اسلامی دچار اشتباه شده است. ذکر این نکته ضروری است که غرب...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

مهمترین طبیبان سده‌های میانه

او طبیب مشهوری است تا آنجا که حتی برخی از محققان غربی وی را از بزرگ‌ترین طبیبان قرون دانسته‌اند. ابن‌ندیم در کتاب «الفهرست» خود بسیاری از تألیفات...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

ساختار سیاسی و اداری تمدن اسلامی در قرون میانه

در این نوشته ساختار سیاسی و اداری و خصوصیات هر یک را در تمدن اسلامی بررسی می‌کنیم. خلافت و وزارت در کنار دیوان مظالم، انشاء، حسبه و حجابت موضوعاتی...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

ساختار اقتصادی تمدن اسلامی در قرون میانی

در آغاز باید به برجسته‌ترین اصول نظام اقتصادی در منظومه تمدن اسلامی توجه کنیم. می‌توان این ارکان را در موارد ذیل خلاصه کرد:

سه‌شنبه، 29 تير 1395