یكی دخمه كردش ز سمّ ستور

در پایان داستان «رستم و سهراب» پس از مرگ سهراب، هنگامی كه رستم برای به خاك سپردن فرزندش قصد ساختن دخمه می‌كند، این سخنان را از او می‌شنویم:

جمعه، 30 بهمن 1394

مقدمه‌ای بر ادبیات پارتی و ساسانی

الف- نزدیك پنجاه سال پیش ایران‌شناس فقید ولادیمیر مینورسكی در مقاله‌ای كه معروف همگان است، نشان داد كه داستان عشقی ویس و رامین یك داستان پارتی...

جمعه، 30 بهمن 1394

امید سرنوشت انسان است

انسانی که افقی جز مرگ ندارد، به چه چیز می‌تواند امیدوار باشد؟ آیا می‌توان گفت برای چنین انسانی، عمیق‌ترین و نهایی‌ترین لایه‌ی امید، ادامه‌ی زندگی...

چهارشنبه، 28 بهمن 1394

شاعران شیعی در سده هفتم قمری

کتاب قلائد الجمان فی فرائد شعراء هذا الزمان تألیف ابن الشعار الموصلی، المبارک بن أحمد بن حمدان (د. ۶۵۴ق) موسوعه بسیار با اهمیتی است که آینه ادب...

شنبه، 24 بهمن 1394

تصحیف واژه‌ی باختن

باختن (و بازیدن) علاوه بر معانی متداول امروز چون زیان کردن در قمار و شکست خوردن در بازی و چیزی از دست دادن، یعنی معانی مقابل بردن، در تظم و نثر...

جمعه، 23 بهمن 1394

گنگ دژ

بی‌شک یکی از دشواری‌های تصحیح متن شاهنامه باز شناختن ابیات دخیل و قصه‌های الحاقی و یا «تصرفات طولی» است. آقای نعمت میرزا زاده در نخستین شماره...

جمعه، 23 بهمن 1394

در پیرامون منابع فردوسی

مقاله آقای جلال متینی را «درباره مسأله منابع فردوسی» (ایران شناسی 1377/ 2؛ ص 401-430) خواندم و بسیار بهره مند شدم. فقط در دو مورد بنده نظری دیگر...

جمعه، 23 بهمن 1394

تاریخ روز پایان نظم شاهنامه

در پایان بیشتر دستنویسهای کامل شاهنامه، روز پایان نظم پادشاهی یزدگرد سوم، روز ارد از اسفندارمذ یاد شده است. از آن جایی که این تاریخ روز در اکثر...

جمعه، 23 بهمن 1394

اشتقاق سازی عامیانه در شاهنامه

اکنون دیری‌ست که با آغاز عهد جدید، اشتقاق سازی عامیانه که ما در این گفتار از آن به برایش‌سازی یاد می‌کنیم – یعنی معنی و وجه تسمیه‌ی واژه‌ها را...

جمعه، 23 بهمن 1394

جهان شناسی «شاهنامه»

در میان آثار منظوم ادب فارسی، شاهنامه جزو نمونه‌های معدودی است که پیش از آن که به ستایش پیامبر اسلام بپردازد، بتفصیل از مراتب آفرینش یا موضوع...

جمعه، 23 بهمن 1394

داستانی از ادبیات از دست رفته پهلوی

داستانی که در زیر از نظر خوانندگان می‌گذرد، یکی از داستانهای ادبیات از دست رفته‌ی پهلوی است. از این داستان، تنها دو ترجمه به زبان عربی بر جای...

سه‌شنبه، 20 بهمن 1394

قصه‌های اخوان الصفا

«قصه‌ی مناظره‌ی انسان،‌ حیوان و جن»، خلاصه داستان: گروهی از حیوانات، از ستم نوع بشر، به نزد پادشاه جنیان که به مردان شاه معروف بود شکایت می‌برند...

جمعه، 25 دی 1394

قصه‌های هزار و یک شب

طاووس و همسرش از ترس درندگان به جزیره‌ای در وسط دریا پناه می‌برند. در آنجا مرغابی وحشت‌زده از خوابی که دیده به آن دو پناهنده می‌شود و آن دو را...

جمعه، 25 دی 1394

قصه‌های کلیله و دمنه

مجموع کل داستان‌های کوتاه و بلندی که در این کتاب وجود دارد، از نحوه‌ی شکل‌گیری کتاب، حمله اسکندر به هندوستان و سفر برزویه طبیب به آن دیار برای...

جمعه، 25 دی 1394

قصه‌های امثال و حکم

أکلت یوم أکل الثور الأبیض: شیری به دلیل اتحاد دو گاو سپید و سیاه در شکار آنان ناکام می‌ماند، پس با نیرنگ آن دو را از هم جدا کرد و یکی را پس...

جمعه، 25 دی 1394

فابل‌های عربی

یکی از کهن‌ترین انواع داستانی در ادبیات ملل، داستان از زبان حیوانات است که توانسته طی قرون و اعصار متمادی به حیات خود ادامه دهد. داستان‌هایی...

جمعه، 25 دی 1394

قصه‌های لقمان حکیم

از جمله نکاتی که توجه محققان را به خد جلب کرده است، وجود شباهت‌هایی میان برخی امثال و حکم دوره جاهلی و به ویژه امثال و حکم نقل شده از زبان لقمان...

جمعه، 25 دی 1394

تاریخ داستان عربی

هرچند شعر، درخشان‌ترین جنبه‌ی ادبیات عرب پیش از اسلام محسوب می‌شود که بیش از سایر اشکال ادبی مورد توجه قرار داشته، اما نباید پنداشت که تنها جنبه...

جمعه، 25 دی 1394

نمادها و استعاره‌ها در فابل

پراپ، در مطالعات ریخت‌شناسانه خود، به ضرورت توجه به دلالت‌ها و نمادها آگاه بود، اما در کتاب خود به این مبحث نپرداخت و همین نکته از جمله انتقادهایی...

پنجشنبه، 24 دی 1394

نماد در فابل

واژه‌ی نماد در لغت به معنی نَمود، نما و نماینده است. این واژه از کلمه‌ی یونانی sumballein گرفته شده به معنی به هم پیوستن و اتصال. از سوی دیگر...

پنجشنبه، 24 دی 1394