تحول زبان پارسی و محبوبیت تصوف

شعر به مدت بیش از هزار سال مهم‌ترین، توسعه‌یافته‌ترین، و محبوب‌ترین شکل هنر در ایران بوده است. طبق قوانین اسلامی، موسیقی، و رقص... همگی حرام...

چهارشنبه، 24 آبان 1396

تصوف چیست؟

همانطور که بسیاری از پژوهشگران اشاره کرده‌اند واژه‌ی صوفی از واژه‌ی عربی صوف به معنای پشم نشأت می‌گیرد. به این ترتیب، صوفی به کسانی گفته می‌شد...

چهارشنبه، 24 آبان 1396

آشنایی ایرانیان با عرفان پیش از اسلام

شباهت‌های بین «وداها» و «اوستا» و در کل میان اسطوره‌شناسی هندی و ایرانی، که هر دو بر خدایان مشترکی مبتنی‌اند، نشان می‌دهد که هر چند تفکر ایرانی...

چهارشنبه، 24 آبان 1396

اسرار شطرنج و رقعه‌ی ‌حیات

این یادداشت در سال 1382 نوشته شد. اینک که به چاپ می‌رسد باید یادآوری شود که درباره‌ی ‌آن جنگ بیاضی کنانه به تمایل آقای دکتر مرعشی تحلیلی از مندرجات...

سه‌شنبه، 23 آبان 1396

فیلسوف و صوفی

با جدایی فلسفه از الهایت و با پدیدآمدن علوم اجتماعی در دنیای غرب، فرصتی برای بررسی مفهوم انسان از دیدگاه‌هایی متفاوت با آنچه الهیات ارائه می‌داد،...

سه‌شنبه، 23 آبان 1396

آسمان در قرآن

گستره یا عرصه‌ای گنبدی شکل بر فراز زمین. واژه‌ی عربی «السماء»، از ریشه‌ی س م و، به بخش فوقانی هر چیزی اشاره دارد، مثل سقف یا آسمان (طبری، تفسیر،...

يکشنبه، 21 آبان 1396

نقش تصوّف در فرهنگ ایرانی

موضوع دیگری که تأثیر تصوف بر فرهنگ ایرانی را آشکار می‌کند، گرایش به همانندی به جای فردیت در هنر ایرانی است. هنر به مثابه تبیینی انتزاعی و خیال‌پردازانه...

يکشنبه، 21 آبان 1396

نشر اخبار از دیدگاه فقه

با توجه به اهمیت علم اصول در استنباط احکام شرعی نخست به معرفی اجمالی اصول فقه ، تاریخچه مختصر علم اصول و همچنین مبانی فقهی پرداخته شده و یک فرایند...

شنبه، 20 آبان 1396

فرآیند تحلیل و بررسی اطلاعات و اخبار در منابع فقهی

بشر همواره با انبوهی از گزینه‌های رفتاری روبروست که از انتخاب همه‌ی آن‌ها ناتوان بوده و تنها می‌تواند شمار محدودی از آن‌ها را برگزیند: او می‌تواند...

شنبه، 20 آبان 1396

آزمایش در قرآن

چالشی که باید از سر گذراند. حدود صد آیه در قرآن به طور مستقیم یا غیرمستقیم به آزمایش و به ویژه آزمایش یا امتحان ایمانِ صادق اشاره دارد. چهار...

چهارشنبه، 17 آبان 1396

آزر، پدر یا عموی ابراهیم

عموماً آن را نامی برای پدر ابراهیم در قرآن، می‌دانند. در قرآن، واژه‌ی «آزر» تنها در آیه‌ی 74 انعام آمده است: «و [یاد کن] هنگامی را که ابراهیم...

يکشنبه، 7 آبان 1396

زمینه‌های بحث توحید در قرآن

نظریه‌ی توحید قرآنی، آشکارا معطوف به مقابله با اعتقادات مشرکانه و غیرتوحیدی، در هر بعدی (به ویژه شرک در عبادت و شرک در تدبیر) و به هر گونه‌ای...

شنبه، 6 آبان 1396

تثلیث از منظر واژه‌شناسی و قرآن

تثلیث از ریشه‌ی ثلث در لغت به معنای سه بخش کردن، سه یکی کردن، سه گوشه کردن و سه کردن است و در اصطلاح خدا را سه دانستن است، با این توضیح که پدر...

شنبه، 6 آبان 1396

توحید در قرآن و تفسیر

تأکید بر یکتایی خدا و نفی صریح و قاطع هرگونه شرک، اصلی‌ترین پیام قرآن شناخته شده است. تحقق تاریخی امت اسلامی نیز، به رغم تکثر آشکار و نسبتاً...

شنبه، 6 آبان 1396

تثلیث در مباحث کلامی مسلمانان

اسلام در مواجهه‌ی نخست خود با مسیحیت جزیرةالعرب، در واقع با میسحیتی متفاوت با جریان رسمی آن مواجه شد، مسیحیتی که عموماً بر فرهنگ شفاهی استوار...

پنجشنبه، 4 آبان 1396

تثلیث از منظر واژه‌شناسی و قرآن

تثلیث از ریشه‌ی ثلث در لغت به معنای سه بخش کردن، سه یکی کردن، سه گوشه کردن و سه کردن است و در اصطلاح خدا را سه دانستن است، با این توضیح که پدر...

پنجشنبه، 4 آبان 1396

تثلیث در مسیحیت

به آموزه‌ی بسیار مشهور مسیحیان، مبتنی بر سه شخص یا سه اُقنوم در خدا، تثلیث گفته می‌شود. واژه‌ی تثلیث معادلی است که در منابع اسلامی برای اصطلاح...

پنجشنبه، 4 آبان 1396

ثنویت در کلام اسلامی

انگیزه‌ی ثنویون از نظریه‌ی دو مبدأ چه بوده است؟ آیا اساساً شری در عالم وجود دارد یا هرچه هست خیر محض است؟ اگر شری هست، بسیار است یا اندک؟ اگر...

پنجشنبه، 4 آبان 1396

معانی مختلف ثنویّت

ثنویت، اعتقاد به وجودِ دو خالق و مدبر در عالم است. ثنویت مصدر جعلی از صفت نسبیِ ثَنَوی (منسوب به اثنَین) و ریشه‌ی آن ث‌ن‌ی است

چهارشنبه، 3 آبان 1396

ثنویت در قرآن و حدیث

هرچند واژه‌ی ثنویت عیناً در قرآن به کار نرفته ولی چون لازمه‌ی اثبات و اعتقاد به توحید نفی ثنویت است، می‌توان ثنویون را از جمله مخاطبان آیاتی...

چهارشنبه، 3 آبان 1396