جمال الدين عبدالرزاق

اسمش محمد،پدر كمال الدين [اسماعيل و] در عرفان و شعر سمت استادي و محترم است نزد آن ها،با خاقاني معاصر بوده زمان محمد خوارزم (1) شاه.
در فنون و معارف و ادب استاد معروف است،مراسلات نظم و نثر او با خاقاني زينت افزاي اوراق است،فرزند او كمال الدين اسماعيل است كه او هم از اساتيد شمرده شده. از اوست: (2)
**شاعر قصيده سرا،و از سخن گويان نامي عصر خود بوده،و اشعارش بيشتر در مدح خاندان آل خجند و آل صاعد مي باشد؛همچنين سلاجقه ي عراق،و اتابكان فارس،و عده اي ديگر را مدح گفته است.
جمال الدين را در واقع مي توان (4) سرسلسله ي قصيده گويان عراق شمرد. سبك او در مدح و تعزّل و تشبيهات و مضامين،به طور كلي شبيه سبك استادان پيشين است،مگر اين كه نسبت به سبك خراساني به زمان و شيوه ي معمول عصر ما نزديك است،و نسبت به برخي معاصرين خودش مانند انوري و خاقاني سخن او ساده تر،و از تعقيد لفظي،و پيچيدگي معنوي آزادتر است.
وفات جمال الدين را در 588 نوشته اند.
از اشعار اوست:
و اما صاحب عنوان: از شعرا و قصيده سرايان معروف قرن هفتم،و از مداحان آل خجند و آل صاعد،و همچنين از مداحان خوارزمشاهيان و اتابكان فارس و سپهبدان طبرستان بوده،و در واقعه ي خونين قتل عام مردم اصفهان كه به دست مغول روي داد،او نيز مانند بسياري از بزرگان و دانشمندان متواري گشت،و سرانجام پس از تحمل و فشار و آزار فراوان، (5) در سال 635 به دست آنان به قتل رسيد.
قبرش در يكي از خانه هاي محله ي جويباره معروف است و سال ها است كه قرار است مقبره اي براي او ساخته شود،لكن تا كنون به حالت اوليه برقرار مي باشد.
چون سخنانش شامل مطالب و معاني دقيقه،و اشارات لطيفه است،وي را خلاق المعاني لقب داده اند.

آثارش:

1. ديوانش قريب 15 هزار بيت است؛
2. سوگند نامه؛
3. رساله القدسيّه؛ (6)
از اشعار اوست:

پي نوشت ها:

1. ... (خواجه جمال الدين محمد عبدالرزاق در روزگار دولت سلطان جلال الدين خوارزمشاه ظهور يافته و مداح خاندان صاعديه بوده است. ر.ك.تذكره الشعراء،ص109.
2. و نيز براي اطلاع بيشتر در خصوص اين شخصيت ر.ك.بديع الزمان فروزانفر: سخن و سخنوران،خوارزمي،ص547.
3. اين مصراع در ديوان جمال الدّين عبدالرزاق بدين صورت آمده: (شب جواني تازاد روز پيري زاد).
4. تاريخ ادبيات دكتر شفق: 198.
5. تاريخ ادبيات دكتر شفق: 309.
6. الذريعه 11: 259 ، 12 ، 221.