نگاهی گذرا به زندگی موریتس شلیک

موریتس شلیک(1882-1936) ، Moritz Schlich یکی از پایه گذاران فلسفه تحلیلی جدید و رهبر پوزیتیویستهای منطقی حلقه وین . در برلین متولد شد. در هجده سالگی برای تحصیل در رشته فیزیک وارد دانشگاه برلین شد و در جرگه
دوشنبه، 8 مهر 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهی گذرا به زندگی موریتس شلیک
 نگاهی گذرا به زندگی موریتس شلیک

نویسنده: بهاءالدین خرمشاهی




 

موریتس شلیک(1882-1936) ، Moritz Schlich یکی از پایه گذاران فلسفه تحلیلی جدید و رهبر پوزیتیویستهای منطقی حلقه وین . در برلین متولد شد. در هجده سالگی برای تحصیل در رشته فیزیک وارد دانشگاه برلین شد و در جرگه شاگردان ماکس پلانک درآمد. در سال 1904 درجه دکتری گرفت. رساله دکتریش درباره انعکاس نور در یک محیط ناهمگن بود.
آشنایی شلیک با روشها و معیارهای پژوهشی علوم طبیعی، مایه سرخوردگی او هم از مفاهیم بحث المعرفه نوکانتی که بر دانشگاه های آلمان سایه افکنده بود، و هم از پدیدار شناسی ادموند هوسرل که شهرت و نفوذی پیدا کرده بود، ‌گردید. در عوض سرآغاز تتبعات علمی ـ فلسفی او تحلیلهایی بود که ارنست ماخ، ‌هرمان فون هلمهلتز و هانری پوانکاره از مفاهیم اساسی و مفروضات و مقدمات علوم مختلف به عمل آورده بودند. در این دوران آنچه بیش از هر چیز ذهن و علاقه او را به خود مشغول داشته باشد این مسئله بود که طاقت معرفت بشری تا چه حد است. از سال 1911 تا 1917، ‌مدرس و دانشیار دانشگاه روستوک بود. در سال 1921 به استادی در دانشگاه کیل kiel دعوت شد و سال بعد پیشنهاد دانشگاه وین را برای تصدی کرسی فلسفه پذیرفت، از نظر تاریخ فلسفه این دو سال سالهای مهمی بود:
ویتگنشتاین رساله منطقی ـ فلسفی اش را منتشر کرده بود و در همان سال نخستین اثر رودولف کارناپ منتشر شده بود:
آراء فلسفی شلیک، تحت تاثیر ویتگنشتاین و کارناپ، عمیقاً تحول و تعدیل یافت. او برای فلسفه روشی سقراطی قایل بود؛ و مهمترین وظیفه و هدف را نه کسب علم و معرفت، بلکه کشف و فهم معنای گزاره ها و مفاهیم و تنظیم و تنسیق مسائل هر علم خاص، و نیز خود فلسفه و زندگی روزمره می دانست. شلیک از سال 1923 تا پایان عمرش (1936) ، در دانشگاه وین تدریس می کرد. در سال 1930، ‌کتابی به نام مسائل اخلاق Fragen der Ethik [ ترجمه انگلیسی اش The Problems of Ethics] منتشر کرد. و انجمن مباحثات علمی و فلسفیی دایر کرد که به « حلقه وین» نامبردار شد. شرکت کنندگان اصلی جلسات حلقه وین در درجه اول ریاضیدانان و دانشمندان رشته های مختلف علوم طبیعی بودند. ولی روانشناسان و جامعه شناسان نیز به جلسات انجمن می آمدند.
کوشش شلیک در انتصاب کارناپ به عنوان مدرس در دانشگاه وین موثر افتاد. و کارناپ جزو اعضای برجسته حلقه شد. دانشمندان و پژوهندگان بسیاری از آلمان، لهستان، انگلستان، نروژ و سوئد و ایالات متحده امریکا از جلسات حلقه وین دیدار و در گفت و گوها شرکت می کردند. و بدینسان یک جریان کم نظیر و پرشور تبادل فکر فلسفی، در میان دانشمندان و دانشگاه های اروپا و امریکا برقرار شده بود.
شلیک روز بیست و دوم ژوئن 1936، هنگامی که عازم کلاس درسش در دانشگاه وین بود، ‌به ضرب گلوله دانشجوی مختل المشاعری از پای در آمد. انگیزه های این عمل هرگز بروشنی معلوم نشده است. این دانشجو پیش از این نیز سوء قصد نافرجامی نسبت به جان شلیک به عمل آورده بود. و تحت مراقبت و مداوای روانی قرار گرفته بود. با مرگ شلیک جلسات حلقه وین نیز بناگاه متوقف شد. به همین جهت و نیز به علت تضییقات دانشگاهی، اکثریت اعضای حلقه وین به انگلستان و امریکا مهاجرت کردند.
منبع: خرمشاهی، بهاءالدین، (1382) ، پوزیتیوسم منطقی(رهیافتی انتقادی) ، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ نخست 1361.

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم