نفائس الفنون و مفهوم علم و تقسیمات آن

تقسیمات علوم در قرن‌های هشتم و نهم قدری فلسفی‌تر و صوفیانه‌تر، اما كلیشه‌ای و ساده بود. در این دوره، حكمت، یعنی محصول آنچه طی چند قرن شكل گرفته...

دوشنبه، 17 مهر 1396

همه‌ی علوم و یك علم

طبقه‌بندی علوم یكی از مباحث مهم و مورد توجه فلاسفه اسلامی بوده و هر كدام با زاویه دیدی كه تحت تأثیر آموزه‌های دینی، فلسفی، و تربیتی خود داشته‌اند...

دوشنبه، 17 مهر 1396

عمرو بن بحر جاحظ و نظام معرفتی علوم در قرن سوم هجری

ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ [م255] یكی از زبده‌ترین دانشمندان اسلامی است كه به دلیل داشتن تفكر معتزلی، نبوغ شگفت، و احاطه‌اش بر افكار و اندیشه‌های...

دوشنبه، 17 مهر 1396

مفهوم دانش در تمدن اسلامی

جستجو در مفهوم علم و دانش در كتاب‌های چند دانشی یا به اصطلاح دایرةالمعارفی در دنیای اسلام با تكیه بر كتاب عجایب المخلوقات طوسی. یافتن این حقیقت...

دوشنبه، 17 مهر 1396

بیماری نقرس از نگاه زکریای رازی

محمد زکریای رازی پزشک عالیقدر ایرانی در رساله‌ای که درباره‌ی بیماری نقرس به زبان عربی تألیف کرده، علل این بیماری را با توجه به طب قدیم شرح داده،...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

از ملاعلی قوشچی تا رجیومونتانوس

امروزه مسلم گردیده است که کوپرنیک در کتاب گردش ستارگان خویش، آنجا که از «تبدیلات خارج مرکز» بهره می‌گیرد، نظر به کتاب Epitome یا «تلخیص مجسطی»...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

زندگی نامه و کارنامه‌ی علمی کمال الدین ابن یونس موصلی

کمال الدین ابن یونس موصلی (551-639 قمری / 1156-1242 میلادی) ریاضی دان، فقیه شافعی مذهب، پزشک، فیلسوف و منطق دان نامداری بود که به رغم اهمیت و...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

خواجه نصیرالدین طوسی و علم و عمل موسیقی

چنانکه می‌دانیم علم موسیقی نزد علمای یونان باستان و نیز دانشمندان اسلامی شاخه‌ای از ریاضیات محسوب می‌شد.

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

درسنامه‌ای در هیئت از خواجه نصیر

زبدة الهیئة منسوب به نصیرالدین طوسی، در میان متون فارسی علم هیئت دوره‌ی اسلامی از اهمیت بسزائی برخوردار است. بررسی شواهد تاریخی و نیز مقایسه‌ی...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

نظریه‌ی خورشیدی و قمری ابن شاطر: یک الگوی کوپرنیکیِ پیش کوپرنیکی

الگوهایی که ابن شاطر در کتاب نهایة السؤول برای توصیف حرکت‌های ماه و خورشید به دست داده است، غیر بطلمیوسی است. او در این دو الگو، فلک خارج مرکز...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

نظریه‌ی سیاره‌ای ابن شاطر

در مقاله‌ی حاضر الگوهای سیاره‌ای ابن شاطر مورد بررسی قرار می‌گیرد. این الگوهای غیر بطلمیوسی که در آنها فلک‌های خارج مرکز و معدل المسیرها کنار...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

بطلمیوس، زرقالی، ابن شاطر و کوپرنیک و نظریه‌های آنها درباره‌ی عطارد: بررسی پارامترها

در این مقاله پس از تحلیلی کوتاه درباره‌ی مدل بطلمیوس، “مدل نوین” ابن شاطر و کوپرنیک تشریح شده و فرمول‌های تبدیل یکی از آنها به دیگری ارائه می‌شوند....

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

«جفت طوسی» در متون فارسی

کارا دو وو (Carra De Vaux) دانشمند فرانسوی قرن 19 میلادی برای نخستین بار فصلی از کتاب تذکره‌ی خواجه نصیرالدین طوسی را به زبان فرانسه ترجمه کرده....

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

مسئله‌ی افزایش ساعات و طول روشنایی روز از نگاه بیرونی

متن عربی چهار رساله‌ی‌ ‌نجومی - ریاضی ابوریحان بیرونی منتشر شده به سال 1948 میلادی، مانند همه‌ی‌ ‌کارهای مؤلفان قرن یازدهم میلادی ( پنجم هجری...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

هفت ضلعی منتظم در ریاضیات و هنرهای تزئینی اسلامی

در این مقاله پس از بحث مختصری درباره‌ی موارد استعمال هفت ضلعی منتظم در هنرهای تزئینی اسلامی، علت ترسیم ناپذیری این شکل هندسی را به وسیله خط...

سه‌شنبه، 4 مهر 1396

آلفونس گابریل در دیدار از کویرهای ایران

مقاله‌ی پیش رو دستاوردهای سفرهای آلفونس گابریل، ایرانشناسی اتریشی را به کویرهای ایران مورد بررسی قرار می‌دهد. گابریل در اوایل قرن بیستم، چندین...

شنبه، 1 مهر 1396

سیستان و سرافرازهای ملی و فراملی آن

سیستان در خاور ایران قرار گرفته و از روزگاران کهن به انگیزه‌ی داشتن جایگاه ویژه‌ی جغرافیایی و شرایط اقلیمی و جایگاه ویژه‌ی سیاسی، ارزش بسیاری...

شنبه، 1 مهر 1396

برنامه‌ریزی زبان

پس از جنگ جهانی دوم، طرح تأسیس دولت‌های نوگرا و گشودن عرصه‌های مناسب برای تجدّدگراییِ ملّت‌ها مطرح شد. سپس، این پرسش پیش آمد که چرا در کشورهای...

چهارشنبه، 29 شهريور 1396

جنبه‌هایی از سند براساس برخی از متون جغرافیایی اسلامی

شهرت سرزمین سند چندان نبوده که در زبان برخی از شاعران همچون ناصرخسرو مهم‌ترین نقطه در مشرق به شمار می‌آمده و در برابر مغرب به کار می‌رفته است...

چهارشنبه، 29 شهريور 1396

گونه‌ی زبانی فیروزآبادی

گونه‌های زبان‌های ایرانی را که در حال حاضر در سرزمین ایران یا در کشورهایی چون تاجیکستان، افغانستان، پاکستان، ترکیه، عراق و بعضی قسمت‌های چین...

چهارشنبه، 29 شهريور 1396