سرمایه داری Capitalism

نظامی اجتماعی و اقتصادی که در آن، مناسبات اجتماعی بر مبادله کالاها پایه می گیرد. کارل مارکس (1883-1818) میان نیروهای تولید (زمین، کار، سرمایه)...

چهارشنبه، 28 خرداد 1393

ستیز قومی Ethnic Conflict

ستیز هنگامی «قومی» است که یک یا چند طرف درگیری مدعی نمایندگی منافع یک گروه قومی یا طایفه ای باشند. گروه های قومی و طایفه ای واحدهایی غیردولتی...

چهارشنبه، 28 خرداد 1393

ساخت گشایی Deconstruction

اصطلاحی خاص و فنی که بیش از همه در رویکردهایی به روابط بین الملل به کار می رود که برچسب پساساختارگرا (ــــ پساساختارگرایی) را بر خود دارند. که...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

ژئوپلیتیک Geopolitics

جغرافیا همواره نقش مهمی در امور بشر داشته است. به هویت، سرشت و تاریخ دولت های ملی شکل بخشیده، به توسعه اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن ها یاری رسانده...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

رژیم Regime

مجموعه اصول، رویّه ها، هنجارها یا قواعد حاکم بر موضوعات خاص در روابط ین الملل، اهمیت رژیم ها در آن است که در حوزه ای اقتدارگریز(ـــ اقتدارگریزی)...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

رشد جمعیت population growth

در آغاز سال 1992 زمین حدود 5/4 میلیارد نفر جمعیت داشت که نسبت به رقم 1/6 میلیارد نفر در سال 1900 افزایش چشمگیری را نشان می داد. در سال 2000 جمیعت...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دیپلماسی پیشگیرانه preventive diplomacy

معنای رایج اصطلاح دیپلماسی پیشگیرانه را می توان به فعالیت های داگ هامرشولد دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد بازگرداند (البته منطق بنیادی آن دست کم...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

راه سوم Third way

اندیشه های راه سوم و سوسیال دموکراسی یا مردم سالاری اجتماعی «جدید» نفوذ گسترده و هرچند شکننده ای بر نظریه و عمل سیاست مردم سالارانه در غرب دارد....

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دیپلماسی Diplomacy

اداره ی مناسبات میان دولت های برخوردار از حاکمیت از طریق نمایندگان مجاز آن ها.به طور معمول این گونه دیپلمات ها افرادی حرفه ای هستند یعنی شغل...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دولت های ذره ای Microstates

هنگام آغاپ به کار سازمان ملل متحد در 1945، کوچک بودن اندازه کشور ثروتمند لوکزامبورگ و بعدها ایسلند، که هر دو جمعیتی کم تر از 500،000 نفر داشتند،...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دولت ملی Nationl-state

دولت ملی، مؤلفه اساسی جامعه جهانی است. هر کیلومتر مربع از جهان، مگر اقیانوس های آزاد و قطب جنوب، در قلمرو انحصاری این یا آن دولت ملی قرار دارد....

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دولت نافرمان Rogue state

اصطلاح «دولت نافرمان» را اغلب مترداف با عبارتهای «دولت قانون شکن» و «دولت مطرود» به کار می برند. در دهه 1990 سیاست گذاران ایالات متحده به شکل...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دولت درمانده Failed state

درماندگی دولت بدین معنی است که دولت از جهات بسیار مهمی شکست خورده است. به جای حمایت از شهروندان، هرج و مرج و اغلب جنگ داخلی حکمفرماست. قانونی...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دولت کاملة الوداد MFN

اصلی که بخش اعظم تجارت بین المللی دوران ما بر محور آن سازمان یافته است. این اصل در ناب ترین شکل خود ایجاب می کند که با همه ی شرکای تجاری طوری...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دو قطبی بودن Bipolarity

توزیع دو قطبی قدرت در نظام بین الملل ناظر بر وضعیتی است که دو دولت با توانمندی های نسبتاً برابر بر هر دولت دیگری تفوق داشته باشند. نمونه های...

سه‌شنبه، 27 خرداد 1393

دفاع غیرتهاجمی Non-offensive defense

اصلی که به موجب آن، کمینه ساختن آمادگی های نظامی تهاجمی و بیشینه ساختن آمادگی های تدافعی خطر وقوع جنگ را کاهش، و در صورت وقوع جنگ، مبنای کارآمدی...

دوشنبه، 26 خرداد 1393

دام بدهی ها Debt trap

وضعیتی که یک دولت ناچار می شود بیش تر درآمدهایی را که از تجارت به دست آورده است به جای تخصیص دادن به توسعه اقتصادی و اجتماعی، صرف بازپرداخت بدهی...

دوشنبه، 26 خرداد 1393

دستاوردهای نسبی/مطلق

بازده حاصل از تعامل اجتماعی را می توان به شیوه های گوناگونی اندازه گیری کرد از جمله برحسب دستاوردهای نسبی (یعنی این که من نسبت به شما و در مقایسه...

دوشنبه، 26 خرداد 1393

خلع سلاح Disarmament

تلاش برای از میان برداشت یا کاهش چشمگیر جنگ افزارها. می توان خلع سلاح را از مفهوم کنترل تسلیحات که متضمن محدود سازی ولی نه لزوماً کاهش تعداد...

دوشنبه، 26 خرداد 1393

خشونت ساختاری Sturctural violence

خشونت ساختاری یکی از مفاهیم کلیدی حوزه بررسی های صلح است که نخستین بار یوهان کالتونگ (Galtung 1975)که خود از پیشتازان این حوزه بود آن را سکه...

دوشنبه، 26 خرداد 1393