ظاهر و باطن احکام قرآن و معنای صحیح آنها

در آیات الاحکام با آنکه ظاهر آیات حجت است و بر اساس آنچه گذشت، تنزیل و تأویل هماهنگ هستند؛ ولی عده‌ای دست به تأویلات تکلیف‌گریزانه زده‌اند. کسانی...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

نسخ در غیر احکام شرعی

در احادیث، لفظ نسخ گاه در مواردی به کار رفته که مربوط به درجات معرفتی یا میزان تکامل اخلاقی و تقوایی است؛ یعنی خدا یک مطلوب عالی دارد که در آیه‌ای...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

جریان وقوع نسخ در حدیث

نکته‌ای که در احادیث، جلب توجه می‌کند این است که نسخ متوقف نشده و پس از قرآن، در کلام اهل بیت (علیهم‌السلام) که مفسران اصلی قرآن هستند نیز جاری...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

معنای نسخ، ناسخ، و منسوخ

نسخ به معنای ازاله و زدودن، تبدیل، تحویل و جابه جایی است. اهل لغت آن را «نسخ به از میان برداشتن چیزی و جایگزین کردن چیز دیگر به جای آن» و «تحول...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

محاسبه‌ی ابجدی حروف مقطعه

در برخی از احادیث، حروف مقطعه به حساب ابجد محاسبه شده‌اند و دلالت ریاضی و عددی این حروف، مورد نظر قرار گرفته است.

يکشنبه، 1 اسفند 1395

مروری بر معانی متنوع حروف مقطعه در قرآن

در بسیاری از احادیث، حروف مقطعه، قطعه‌ای از نام‌های خدا و در واقع رمزی برای یکی از آن نام‌ها دانسته شده‌اند. گاهی یک حرف در احادیث گوناگون، معانی...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

نمونه‌هایی از محکمات قرآن

از امیرمؤمنان (علیه‌السلام) درباره‌ی تفسیر محکم کتاب خدای عزوجل می‌پرسند و حضرت، ابتدا آیه‌ای را معرفی می‌کنند که هیچ شکی در محکم بودنش نیست؛...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

عوامل تشابه و نمونه‌ای از متشابهات

گاهی لفظ یا عبارتی به اعتبارات گوناگونی چون اعتبار عقلی یا عرفی، معانی مختلفی پیدا می‌کند و گاه واقعاً دچار اشتراک لفظی است و با وجود وحدت ظاهری...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

علّت وجود متشابهات و آیات مشکل در قرآن

در کلامی منسوب به امیرمؤمنان (علیه‌السلام) آیات الهی به سه دسته تقسیم شده‌اند: 1. قسمی که عالم و جاهل می‌فهمند؛ 2. قسمی که صاحبان ذهن پاکیزه،...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

شواهد روایی جمع و تألیف قرآن در زمان پیامبر (ص)

1-1. اندازه‌ی هر آیه در زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) معلوم بوده؛ چنان که از ام سلمه درباره‌ی قرائت رسول خدا (صلی الله علیه و آله...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

وصایت در جمع قرآن

نکته‌ی ظریفی در روایات جمع قرآن وجود دارد و آن، طرح «وصایت» در جمع و صیانت از قرآن است. از این روایات پرشمار استفاده می‌شود که غیر از «وصی رسول...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

تفاوت سبب نزول و شأن نزول

بیشتر مفسران به تفاوت بین این دو توجه نکرده‌اند و هر چیزی که آیه یا آیه‌هایی در موردش نازل شده، گاه سبب نزول و گاه شأن نزول نامیده‌اند؛ در صورتی...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

اولین آیه‌ یا سوره و آخرین آیه یا سوره

نزول تدریجی قرآن اقتضا دارد سوره یا آیه‌ای تقدم داشته باشد؛ حال اولین یا آخرین آیه‌ی نازل شده کدام است؟ در تعیین اولین و نیز آخرین آیه اختلاف...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

آغاز نزول وحی در روایات اهل بیت (ع)

درباره‌ی زمان آغاز وحی میان نویسندگان علوم قرآن و اهل حدیث و تاریخ‌نویسان اختلاف است. بخشی از روایات شیعه، مبعث و نزول نخستین آیات را در چهل...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

آیا الفاظ قرآن هم وحی شده است؟

در مبحث حدوث قرآن، افزون بر آنکه اهل بیت (علیهم‌السلام) اثبات کرده‌اند قرآن کلام الهی است و حادث؛ اما حادثی که از حدوث آن صفتی از صفات الهی انتزاع...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

بیان شیخ صدوق در حدوث و قدم قرآن

شیخ صدوق درباره‌ی اطلاق نکردن مخلوق بر قرآن و اثبات حدوث آن، در تفسیر احادیث بیان روشنگر و مستدلی آورده که مطالعه‌ی آن سودمند است و توضیح خوبی...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

حدوث و قِدَم قرآن (وحی) و موضع اهل بیت (ع)

بی‌تردید قرآن سخن خداست و خداوند آن را برای هدایت بندگانش نازل کرده و از آنجا که دوران خاتمیت، عصر علم و دانش است، معجزه‌ی پیامبر (صلی الله علیه...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

الفاظ قرآن را چه کسی آورده است؟

وحی و وحیانی بودن، حقیقتی پیچیده و فوق درک عمومی بشر است؛ این مقوله از دیرباز مورد توجه، بحث و بررسی دانشمندان قرار داشته و همه می‌دانیم که پی...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

مراحل نزول وحی از خدا تا پیامبر (ص)

علی (علیه‌السلام) کیفیت و مراحل دریافت وحی - از مبدأ تا وصول آن به پیامبران - را بیان فرموده‌اند: «چنین بود که بر رسول پایینی از رسولان آسمان...

يکشنبه، 1 اسفند 1395

حالت‌های رسول خدا (ص) هنگام دریافت وحی

گزارش شده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در عین عظمت روحی، هنگام دریافت وحی دچار غشوه و از خودرفتگی می‌شدند. این حالت به چه دلیل بوده...

يکشنبه، 1 اسفند 1395