نفس و هواي نفس

شناخت شخصيت از ديدگاه اسلام، بدون شناخت ديدگاههاي اين دين نسبت به « هواي نفس » امکان پذير نيست. هوي يا ميل نقش بسيار مهمي در شکل گيري تکامل شخصيت...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

عقل در آيات و روايات (1)

در لغت عقل به معناي تعقل و تدبر و فهم اشياء است و در اصطلاح معاني بسياري دارد که از جمله علم به مصالح و مفاسد و درک حسن و قبح افعال است. در اين...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

عقل در آيات و روايات (2)

ناخودآگاه جمعي گنجينه اي است از خاطره ي آثاري که آدمي از نيکان بسيار دوردست و حتي غير انساني ( حيواني ) خود به ارث برده است. اين آثار مربوط به...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

بررسي مفهوم غريزه و فطرت

شناخت شخصيت آدمي بدون پرداختن به دو مفهوم غريزه و فطرت، امکان پذير نيست. روان شناساني که درصدد مطالعه ي همه جانبه ي انسان بوده اند يا به تصريح...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

سازماندهي ويژگي کلي حيات (1)

تغذيه، نمو و توليد مثل، سه ويژگي عمومي تمامي موجودات زنده است. بر اين سه ويژگي، مي توان ويژگي چهارمي را به نام « سازماندهي » افزود، تمامي موجودات...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

سازماندهي ويژگي کلي حيات (2)

ديديم موجودات زنده از لحاظ ارگانيکي داراي وحدتي هستند که تحت اين وحدت حيات خود را به عنوان يک مجموعه ي واحد، ادامه مي دهند. و نيز در صفحات پيش...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

شکل گيري شخصيت بعد از تولد

انسان به هنگام تولد با سرمايه هاي اوليه اي که وي را براي داد و ستد با محيط آماده مي سازد، پا به عرصه عالم مي گذارد. او با دارا بودن سيستم عصبي...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

شکل گيري شاکله يا شخصيت در دوران جنيني

انسان رشد صعودي خود را از دوران جنيني آغاز مي کند. قرآن کريم ابتداي خلقت او را از خاک دانسته و در موارد متعددي انسان را بر آمده از « گل » مي...

شنبه، 5 ارديبهشت 1394

حسن و قبح شرعي (نظريه ي امر الهي) در مثنوي مولانا

يکي از مسائل بسيار مهم فلسفه ي اخلاق، حسن و قبح است. مسئله ي حسن و قبح در اين مورد بحث مي کند که آيا عقل به طور مستقل قادر به تشخيص حسن و قبح...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

تکليف گرايي در مثنوي

اخلاق تکليف بيشتر با نام کانت شناخته شده است. در اخلاق تکليف کانت، تنها چيز نامشروط اراده ي نيک است و داشتن اراده ي نيک، هميشه به منزله ي عمل...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

نقش انگيزه (نيت) در تعيين ارزش اخلاقي عمل

يکي از مسائل بسيار مهم در تعيين ارزش اخلاقي عمل، انگيزه ي آن است. عمل بسته به اينکه با چه نيتي و با چه ميزاني از توجه، آگاهي و خلوص صورت گرفته...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

فضيلت گرايي در مثنوي مولانا

طرح و اثبات مطلبي که در اين نوشته مورد نظر است، نيازمند مقدمه اي در اخلاق فضيلت و تفاوت آن با نظريه ي اخلاقي بديل مي باشد. طرفداران اخلاق فضيلت،...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

غايت گرايي اخلاقي در مثنوي

ابيات بسياري در مثنوي وجود دارد که احکام اخلاقي را، صريحاً يا تلويحاً، به خاطر نتيجه ي آنها توصيه مي کند. اين موارد گرچه تنها توصيف نتايج مترتّب...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

شرايط و ويژگي هاي متعلم از نظر مولانا

از نظر مولانا نه تنها معلم، بلکه متعلم نيز بايد داراي شرايط و ويژگي هاي خاصي باشد. اصل و اساس اين شروط، درد، نياز يا طلب است. نياز، به عبارت...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

نکات مهم در تربيت اخلاقي از نظر مولانا

از آنچه مولانا در خلال رابطه ي معلم و متعلم بطور کلي و مريد و مراد بطور خاص بيان مي کند، نکته هاي ظريفي قابل استفاده است که توجه به آنها در امر...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

مطلوب ذاتي انسان از نگاه مولانا

بر اساس مباني انسان شناختي مولانا، انسان موجودي است که همواره ذاتاً بر سر دو راهي قرار دارد، هيچ يک از اين دو راه خارج از وجود او نيست و مي توان...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

ویژگی های مربی ( مرد حق ) از نظر مولانا

« مرد حق » که می تواند پیشوای معنوی و معلم اخلاق باشد، ویژگی هایی دارد که به وسیله ی آنها از سایرین جدا می گردد. یکی از آنها این است که او تعالیم...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

بزرگترين حجاب آدمي

نفس نزد مولانا دست کم به دو معنا به کار رفته که يکي از آنها مورد مذمت و جامع صفات و ويژگي هاي ناشايست است و ديگري لطيفه اي است که حقيقت و " خود...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

مباني کلي انسان شناسي در مثنوي

لازمه ي هر بررسي اخلاق شناسانه، توجه به مباني نظامي که اين بررسي در آن صورت مي گيرد نيز، هست. علاوه بر اين، با توجه به اينکه در جهان بيني عرفا...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394

هويت اخلاقي انسان در نگاه مولانا

انديشمندان در مورد طبيعت اخلاقي انسان نظرات مختلفي ابراز کرده اند، اما مي توان اين نظريات را در سه گروه عمده دسته بندي کرد. گروهي انسان را طبيعتاً...

پنجشنبه، 3 ارديبهشت 1394