فلسفه علم و مفهوم علیت از دیدگاه غزالی

نویسنده می‌کوشد تا ضمن تقریر عمومی اصل علیت و تحلیل رابطه علّی- معلولی، در مطالعه‌ای تطبیقی میان آراء غزالی و برخی فلاسفه غربی (مالبرانش، هیوم،...

جمعه، 22 بهمن 1395

روش آموزش در نظر غزالی

پیوند شاگرد با آموزگار برپایه‌ی بزرگداشت، فروتنی، خاکساری، خدمت و چرب زبانی است. پس از آنکه پدر یا سرپرست کودک، با نگاه به ویژگی‌های تعیین شده،...

جمعه، 22 بهمن 1395

دانش و دانشمندان در نگاه غزّالی

همه‌ی آموزشنامه‌هایی که مسلمانان نوشته‌اند با فضیلت دانش و ارج و بهای دانشمندان آغاز می‌شود. غزّالی نیز در احیاء و منهج المتعلّم به درازا درباره‌ی...

جمعه، 22 بهمن 1395

غزّالی: ژرفنگر و پژوهشگر خستگی‌ناپذیر

مسلمانان از دیرباز به نگارش گونه‌ی ویژه‌ای از نگاشته‌ها در ارج و بهای دانش و دانشیان و آیین فرادهی و فراگیری دست یازیده‌اند. این دسته از نگاشته‌ها...

جمعه، 22 بهمن 1395

گفتمان غزالی و گفتمان روشنفکر دینی

اقبال و ادبار روشنفکران معاصر جهان اسلام (عرب و ایرانی) به سنّت فلسفه اسلامی از جهات گوناگون تأمّل‌برانگیز است. این نوشته می‌کوشد تا از رهگذر...

جمعه، 22 بهمن 1395

جایگاه و کارکرد شک در فلسفه‌های دکارت و غزالی

مسأله امکان معرفت و پاسخ به استدلال‌های شک گرایانه نقطه آغاز فلسفه‌ورزی است و نوع مواجهه با شکاکیت و دشواری‌های آن از مبادی و مقاصد فکری- فرهنگی...

جمعه، 22 بهمن 1395

قلب، محبت و اخلاق غزالی در احیاء علوم‌الدین

این نوشته در خدمت طرح این معناست که هرچند غزالی در طرح آرای اخلاقی خود متأثر از نظریات اخلاق یونانی است، اما تأثیر عمیق وی از کسانی چون حارث...

جمعه، 22 بهمن 1395

تحلیل مبنایی و محتوایی کتاب القسطاس المستقیم (2)

همان طور که پیشتر آمد، لبّ کلام در قسطاس آن است که قرآن مشتمل بر منطق قیاسی است. به عبارت دیگر، هیچ نیازی به معلم و حجت جدیدی- آن گونه که تعلیمیه...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

تحلیل مبنایی و محتوایی کتاب القسطاس المستقیم (3)

غزالی علاوه بر بررسی آیاتی از قرآن که از نگاه او نمونه‌های قیاس‌اند، آیات دیگری را نیز چنان تفسیر می‌‌کند که گویی در آن‌ها به قیاس اشاره شده...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

تأثیرات اندیشه‌های تفسیری غزالی بر صدرالمتألهین شیرازی

ابوحامد محمد غزالی (450-505 هـ)، یکی از نوابغ بزرگ و اثرگذار در میان شخصیت‌های ایرانی- اسلامی است. اثر گذاری غزالی چنان گسترده است که به مذهب...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

تحلیل مبنایی و محتوایی کتاب القسطاس المستقیم (1)

غزالی در القسطاس المستقیم درصدد استخراج منطق قیاسی از قرآن و نشان دادن عدم تعارض وحی و عقل است. نویسنده مقاله با تحلیل محتوایی این کتاب، به انگیزه...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

حیرت غزالی و شک دکارتی (5)

دکارت و غزالی علی رغم فاصله 5 قرن از هم، در مقطعی از حیات فکری خود، دچار مسئله‌ای به ظاهر مشترک شده‌اند، مسئله‌ای که تا مراحلی از حل آنچنان شباهت...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

حیرت غزالی و شک دکارتی (3)

در 21 اوت 1609 گالیله، تلسکوپ را برای نخستین بار به نمایش همگانی گذاشت. مقامات ونیزی دعوت شده وقتی از پله‌های برج کلیسای جامع سنت مارک بالا می‌‌رفتند...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

حیرت غزالی و شک دکارتی (4)

شک دکارتی امری تدریجی و پلکانی است نه ناگهانی و دفعی. او با شک در قلمرو محسوس آغاز می‌‌کند و در نهایت به شکی فراگیر و کلی می‌‌رسد. در هر کدام...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

حیرت غزالی و شک دکارتی (1)

چه به لحاظ تاریخی چه در تقسیم و تبویت، مباحث معرفت‌شناسی با پاسخ به شک و شکاکیت بنیان نهاده می‌‌شود. حالت معمولی و عرفی شک در ذهن و ضمیر و زبان...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

حیرت غزالی و شک دکارتی (2)

غزّالی به مانند بسیاری از اندیشمندان، محصول فضای فکری، فرهنگی اجتماعی سیاسی روزگار خویش است. زندگی او حاصل دیالکتیکی ما بین بیرون و درون اوست...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

نگاهی به شعر و شاعری ابوحامد محمد غزّالی توسی (2)

«زادگاه‌های کسان را دوست داشتنی کن، زیرا برای آنان آرزوهایی هست که در آنجا در دل آنان نهفته است. هر کدام از زاد و بوم خویش یاد کنند؛ من هم روزگار...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

ابوطالب مکی و ابوحامد غزالی

ابوطالب مکّی (و. 996م /386هـ. ق) واعظ و صوفی نام‌داری بود که تقریباً یک سده پیش از ابوحامد غزالی (و. 1111م/505 هـ. ق) می‌‌زیست. اشتهار وی- همان...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

نگاهی به شعر و شاعری ابوحامد محمد غزّالی توسی (1)

تاکنون درباره‌ی هنر شاعری امام ابوحامد محمد غزّالی توسی به زبان فارسی چیزی نگاشته نیامده است. تا آنجا که نگارنده می‌داند، غزّالی شناسان غربی...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395

زبان نمادین دین از نگاه غزالی بازخوانی جواهر القرآن (1)

از دیدگاه‌های مشهور در الاهیات مدرن برای زدودن تعارض دین و علم، رویکرد نمادگراست و مشهورترین روایت‌گر آن، پل تیلیش، متأله پروتستان آلمانی، سال‌ها...

پنجشنبه، 21 بهمن 1395