تنوع گویشی و ترجمه قهری

اینکه چه حدی از تفاوت موجب می‌شود که جدایی دو طرز سخن گفتن از حد دو گویش به حد دو زبان مستقل برسد، مسئله‌ای پر چالش است که اساساً ضرورتی برای...

جمعه، 4 اسفند 1396

چند زبانگی و ترجمه قهری

پدیده چند زبانگی پدیده‌ای شناخته شده در جوامع مختلف بشری است که به علل و اشکال مختلفی می‌تواند رخ دهد؛ جوامعی که در آنها دو یا چند زبان به موازات...

جمعه، 4 اسفند 1396

مهم‌ترین وظیفه‌ی مترجم

مهم‌ترین وظیفه مترجم در فرآیند کار خود، یافتن هم ارزها میان زبان مبدأ و زبان مقصد است؛ در این خصوص بیشتر به هنگام سخن از هم ارزها، واژه‌های هم...

جمعه، 4 اسفند 1396

واژه‌ها و تعابیر مشترک عربی - اسلامی

جهان اسلام با توجه به گستره وسیع جغرافیایی، در عین اینکه از تنوعی بسیار در زبان‌ها برخوردار است، ویژگی‌های فرهنگی مشترکی بر محور دین دارد که...

جمعه، 4 اسفند 1396

زبان عربی و هویت عربی - اسلامی

این باور که نصوص دینی اسلام به زبان عربی بودند، همواره ضرورت آموختن زبان عربی را برای مسلمانان ایجاب کرده و این زبان را در سطحی از فرهنگ و هویت...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

رویکرد قدسی به زبان عربی

با وجود آنکه در قرآن کریم هرگز سخن از عربی به عنوان یک زبان "برگزیده" در میان نیست و تنها وجه خصوصیتش، آن است که زبان پیامبر برگزیده از میان...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

زبان عربی در برابر زبان عجمی

در قرآن کریم، این آموزه که وظیفه محوری پیامبران انذار و تبشیر است (بقره/2/213؛ انعام /6/48)، با موضوع زبان پیوندی مستحکم خورده است؛ در واقع زبان...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

همگرایی زبانی در آستانه ظهور اسلام

در مقام پیجویی از همگرایی قومی در شبه جزیره و رابطه آن با مفهوم قومی عرب در سده‌های پیش از اسلام، سخن گفتن بسیار دشوار است و مبنایی غیر سیال...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

پیدایش ترجمه‌شناسی یا دانش ترجمه

ترجمه‌شناسی به مثابه دانش که فرآیند ادراکی موجود در پس هر بازتولید به عنوان ترجمه را مطالعه می‌کند، اکنون دایره وسیعی را در بر می‌گیرد و فراتر...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

تاریخ نظریه‌های ترجمه

هنوز جای آن خالی است که تاریخی تحلیلی از نظریه ترجمه در فضای جهان اسلام فراهم آمده باشد، ولی مطالعات اجمالی در خصوص ترجمه‌های قرآن به مثابه حوزه‌ای...

چهارشنبه، 2 اسفند 1396

دیدگاه قرآن درباره‌ی بیوه زنان

زنی که همسرش درگذشته است. قرآن در آیات 234-235 بقره از بیوه‌ها در خطاب به مردان مؤمنی که می‌میرند و همسرانشان را برجا می‌گذارند (یَذَرون ازواجاً)...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بیماری و سلامت در آیات قرآن

احوال مربوط به خوشی یا ناخوشی جسمانی. گاهی در قرآن از واژه‌ی «مرض» برای انتقال این معنای ظاهری بیماری جسمانی استفاده شده است، حال آنکه در برخی...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بینایی و نابینایی در آیات قرآن

قرآن وجود را به این دنیا و جهان دیگر تقسیم می‌کند، که همواره با تقسیم دیگر وجود به «شهادت» و «غیب» همراه است، چنان‌که در آیه‌ی 22 حشر آمده است:...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بی‌سوادی در آیات قرآن

ناتوانی از خواندن یا نوشتن هر زبانی. این ناتوانی فرد را دچار مشکل می‌کند و در جوامعی که انتقال فرهنگی و روابط انسانی از طریق نگارش صورت می‌پذیرد...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بیت‌المقدس در آیات قرآن

نام بیت‌المقدس (اورشلیم، ایلیا، القُدس)، شهر مقدس یهودیان و مسیحیان و مسلمانان، در قرآن ذکر نشده است. اما با توجه به پیوند عمیق اسلام با دین...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بی‌اعتنایی در آیاتِ قرآن

بی‌تفاوتی؛ فقدان علاقه یا شوق. یوسف علی در ترجمه‌اش از قرآن تنها یک بار، در آیه‌ی 37 عبس، واژه‌ی بی‌اعتنایی (indifference) را به کار برده است....

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بهشت در آیات قرآن

منزلگاه اخروی ارواح نیکوکار پس از مرگشان؛ و نیز باغ عدن. در قرآن، اوصاف آخرت با فرا رسیدن یک روز، «ساعت معین» (الساعَة)، «روز محاسبه» (یوم الحساب)،...

سه‌شنبه، 1 اسفند 1396

بویایی/ بوییدن در آیات قرآن

فعل «بوییدن» در قرآن به کار نرفته است؛ واژه‌ای که به معنای بینی (أنف) است تنها یک بار، در بیان قانون قصاص، آمده است؛ واژه‌ی «ریح» که معمولاً...

دوشنبه، 30 بهمن 1396

بو/ قوه بویایی در آیات قرآن

رایحه‌های هم خوشایند و هم ناخوشایند که با قوه‌ی بویایی درک می‌شوند. در مقابل ارجاعات بسیار به حواس شنوایی و بینایی (نک. دیدن و شنیدن) به ندرت...

دوشنبه، 30 بهمن 1396

درباره‌ی قبیله‌ی بنی‌نضیر

یکی از قبایل یهودی مدینه در دوران قبل و آغاز اسلام. در سنت اسلامی، بنی‌نضیر، بنی‌قینقاع و بنی‌قریظه را معمولاً سه قبیله‌ی مهم یهودی در مدینه...

دوشنبه، 30 بهمن 1396