محبت، طریقت و راه خدا

کمال انسان در سایه‌ی عمل ارادی اوست و اراده محصول محبت است. تا علاقه نباشد اراده نیست و تا اراده نباشد قیام و اقدام هم نخواهد بود. کما اینکه...

جمعه، 30 بهمن 1394

وحی آسمانی و اندیشه عقلی راه‌های جهان‌بینی

برای توحید درجاتی است و آنچه که مردم برای تکامل، با توحید در ارتباطند و قرآن کریم هم روی آن بیش از سایر قسمت‌ها تکیه می‌کند، توحید ربوبی است...

جمعه، 30 بهمن 1394

تفسیری کهن از دانشمندی ایرانی

در سال ۱۳۸۱ شمسی این توفیق را داشتم که برای بررسی برخی از نسخه های خطی کتابخانه مجلس ایامی در خدمت دانشمند کتابشناس برجسته جناب استاد حائری باشم...

پنجشنبه، 22 بهمن 1394

تحفه ای گرانقدر از کاشمر/ تُرشیز

حدود دوازده سیزده سال پیش از طریق دو تن از دوستان به دو عکس از دو نسخه خطی یمنی کتابی با نام متشابه القرآن دست یافتم که گرچه یکی از آن دو تنها...

پنجشنبه، 22 بهمن 1394

ایمان در تفسیر صدرا

ایمان، گرچه محور مباحث دینی است اما در مباحث تفسیری و کلامی- فلسفی جایگاه خاص خود را دارد و علما باید دیدگاههای مختلف به آن پرداخته‌اند. ملاصدرا...

شنبه، 26 دی 1394

حکم روایات اسباب نزول

به نظر بسیاری از دانشوران تنها راه دستیابی به اسباب نزول نقل است و اجتهاد در این‌باره به نحوه‌ی گزینش و اختیار اخبار و روایات مناسب با آیات بازمی‌گردد....

يکشنبه، 20 دی 1394

وضع و جعل در روایات اسباب نزول

گرچه میان مفسران و قرآن‌پژوهان در چگونگی کارآیی اسباب نزول و بهره‌مندی آن در تفسیر اختلافهایی وجود دارد و گاه با تعابیر به ظاهر ناسازگار در اسباب...

يکشنبه، 20 دی 1394

تعدد اسباب نزول، تکرار نزول آیه

محققان علوم قرآنی از دیرباز برای تشخیص سبب نزول آیه، بیش از همه، به نوع تعبیر راوی اهمیت داده‌اند، چراکه پیش‌فرض آنان این است که اجتهاد، در بیان...

يکشنبه، 20 دی 1394

راه دستیابی به اسباب نزول

شناخت قطعی و یقینیِ سبب نزول بسیاری از آیات قرآن همواره آسان نیست به راستی با چه معیاری می‌توان فهمید که سبب نزول فلان آیه این حادثه است یا آن...

يکشنبه، 20 دی 1394

تعبیرهای بازگوکننده‌ی اسباب نزول

تشخیص و فهم روایات اسباب نزول از میان روایات متعددی که آیات را با حوادث و واقعیّتهای گوناگون پیوند می‌دهد، اهمیت زیادی دارد. بیشتر محققان اسلامی...

يکشنبه، 20 دی 1394

اسباب نزول و کشف پیام آیات

با توجّه به این‌که خداوند در قرآن‌کریم برای بیان مقصود خویش، از همان شیوه‌ی عاقلان استفاده کرده است و از سوی شارع منعی برای استفاده از روش عقلا...

يکشنبه، 20 دی 1394

عمومیت لفظ یا خصوص سبب؟

قاعده‌ی «العبرة بعموم‌اللفظ لابخصوص السبب» گو اینکه بیشترین نقش را در مباحث فقهی ایفا کرده و از این روی بیشترین کارآمدی را در آیات احکام داشته،...

يکشنبه، 20 دی 1394

روایات اسباب نزول و مبین‌بودن قرآن

پرسش مورد بحث این است که شناخت حوادث نزول از طریق اخبار و روایاتی که در بسیاری از موارد هم گرفتار ضعف و نااستواری است چگونه می‌تواند شرط اساسی...

يکشنبه، 20 دی 1394

علم مناسبات و اسباب نزول آیات

از جمله مباحث علوم قرآنی علم مناسبات است و در جایی مطرح است که به ظاهر ناپیوستگی در کلام به نظر آید. بقاعی در تعریف علم مناسبات می‌گوید:

شنبه، 19 دی 1394

دفع توهم حصر در موارد به ظاهر حصرشده

شافعی گفته است: «چون کفّار، حلال خدا را حرام و حرام خدا را حلال شمرده بودند، و با خدا و رسول او و احکام الهی به مبارزه برخاستند و در برابر قوانین...

شنبه، 19 دی 1394

شناخت تاریخ تشریع و دستیابی به حکمت نزول تدریجی

پیش از این بیان شد که بسیاری از آیات در پی تشریع احکام در بستر تاریخی آن زمان بوده است. کتاب الهی که متنی دینی و نصی وحیانی است بی‌شک با توجه...

شنبه، 19 دی 1394

فهم راز تشریع و حکمت قانون‌گذاری اِحکام با استفاده از شأن نزول

منظور بازیافت راز حکمت الهی در چگونگی تشریع و قانون‌گذاری است، بدین‌معنی که از این رهگذر درمی‌یابیم که فلان حکم و تشریع بر اساس چه نیاز و الزامهایی...

شنبه، 19 دی 1394

رفع ابهام از چهره‌ی مفاهیم آیات با دانستن شأن نزول

اسباب نزول می‌تواند نقاب اشکال و ابهام از چهره‌ی معنا و مقصود، بیفکند. البته این فایده با مطلب پیشین هم‌جهت است و سیوطی، لطفی صباغ، ابوشبهه (1)...

شنبه، 19 دی 1394

فهم صحیح آیه در پرتو شناخت اسباب نزول

از طریق اسباب نزول می‌توان بر معنا و مقصود آیه‌ها و سوره‌ها دست یافت. قبلاً سخن ابن‌تیمیه و ابن‌دقیق‌العید را در این‌باره گزارش کرده‌‎ایم.

شنبه، 19 دی 1394

بررسی نظر مخالفانِ تأثیرِ اسباب نزول در فهم قرآن

سیوطی نوشته است: «برخی بر این باورند دانستن اسباب نزول فایده‌ای ندارد، به دلیل اینکه اسباب نزول نوعی تاریخ است» سیوطی نامی از معتقدان این نظریه...

شنبه، 19 دی 1394