واژه‌ی بخل در قرآن

راغب در المفردات بخل را چنین تعریف کرده است. امساک ورزیدن دستاوردهایی که، بازداری آنها شایسته نیست و در برابر بخشش قرار می‌گیرد.» مراد از آن،...

يکشنبه، 8 فروردين 1395

واژه‌ی انسان در قرآن

انسان در میان آفریده‌های خداوند، مجموعه‌ی شگفتیها و امور متضاد و غریب است. از هر چیزی در وی اثری است و در هر اثری ضد اوست که با آن در نبرد است...

يکشنبه، 8 فروردين 1395

واژه‌ی اَمَل (آرزو) در قرآن

تعریفی که از آرزو می‌توان ارائه کرد این است: عمل مقرون به انتظار برای رسیدن به چیزی که در آن فایده یا مصلحت آدمی نهفته است. از جهت دیگر امیدی...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی اهل- آل در قرآن

آل و اهل را با هم آورده‌ایم؛ چون در اصل اشتقاق و معنا به هم نزدیکند. راغب در مفردات درباره‌ی آل چنین می‌گوید: «آل مقلوب أهل است و در تصغیر آن...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی امام در قرآن

شریف جرجانی در تعریف امام می‌گوید: «کسی است که ریاست عامّه در دین و دنیا از آن است، توضیح این مطلب آن است که امام بر امور مسلمانان نظارت دارد،...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی امانت در قرآن

در معانی الاخبار شیخ صدوق سخنی از امام سجاد (علیه السلام) آمده است که بر حفظ امانات تأکید دارد؛ امانت چیزی است که رعایت یا همراه داشتن آن برعهده‌ی...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی اعتزال در قرآن

منظور از اعتزال، آن مکتب فکری معروف که در اسلام به وجود آمد و طرفداران آن را معتزله می‌گفتند و در برابر اشاعره بوده‌اند. نیست؛ بلکه مراد از اعتزال،...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی إسراء در قرآن

سری و اسراء، حرکت در شب را گویند، سری و أسری به حرکت در شب اختصاص دارد و با الف به لهجه‌ی حجاز است. در قرآن کریم سوره‌ای است به نام «الإسراء»...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی اسم در قرآن

سیبویه حد فعل و حرف را مشخص نمود، ولی حد اسم را نامشخص رها کرد. گو این که ویژگیهای فعل و حرف را حد آن قرار داده است و یا آن که به شکلی از اشکال...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی ابتلاء در قرآن

ابتلاء یعنی «تجربه‌ی حق». باباطاهر عریان با این عبارت جامع و زیبا به تعریف ابتلاء یا بلا پرداخته است. زندگی بشری، گذرگاهی است انباشته از تجربه‌‌های...

شنبه، 7 فروردين 1395

واژه‌ی اخلاص در قرآن

«حقیقت اخلاص، بیزاری جستن از هرچه غیر خداوند است». این عبارت جامع و شامل را راغب اصفهانی در سخن کوتاهش در باب اخلاص در المفردات آورده است. این...

شنبه، 7 فروردين 1395

درآمدی بر واژگان قرآنی

اگر کسی بپرسد بُرد سخن از واژگان قرآنی تا کجاست، خود را در برابر پاسخی می‌یابد که در آسمان سخن پردازی، طولانی خواهد شد و آن چنان بزرگ جلوه خواهد...

شنبه، 7 فروردين 1395

برخی ویژگی‌های داستان‌های سوره‌ی کهف

برخی ویژگیهای داستان‌های قرآنی را - به طور کلی - و داستانهای سوره‌ی کهف را - به طور ویژه - یادآوریم:

پنجشنبه، 6 اسفند 1394

اصحاب کهف، جوانان ایمان پیشه در قرآن

این داستان، جنبه‌ای از زندگی بشری را تجسم بخشیده و قطعه‌ای را به نمایش گذارده است که به هنگام وجود عقیده و باوری درست در جامعه‌ای، تکرار می‌گردد؛...

پنجشنبه، 6 اسفند 1394

تناسبهای معنایی در سوره‌ی کهف

شناخت تناسبهای معنایی میان نام سوره و موضوعات آن، و میان آغاز و پایان سوره، و میان بخشهای سوره و هدف آن، دارای فایده‌های ارزشمندی در شناخت حکمتها...

پنجشنبه، 6 اسفند 1394

بر آستان سوره‌ی کهف

این سوره به «سوره‌ی کهف» و «سوره‌ی اصحاب کهف» نامیده شده است و در این باره روایاتی می‌آید. شمار آیات سوره، 110 آیه در نزد قاریان کوفه است،

پنجشنبه، 6 اسفند 1394

دلایل فطرت بر توحید خداوند در قرآن

مقصود از دلایل فطرت، غرایز و احساساتی است بنیادین و ریشه دار در جان و فطرت آدمی که وی را سخت به سوی کرنش آفریدگار پاک و والا و گرایش به او، درمی‌کشند.

چهارشنبه، 5 اسفند 1394

آفرینش و خلقت، دلیل توحید خداوند در قرآن

دلایل آفرینش و خلقت، از خلال آیات قرآن کریم، به منظور دلالت بر یکتایی خداوند سبحان و بی همتایی او در آفرینش، به شکلها و وجوه مختلفی بیان شده...

چهارشنبه، 5 اسفند 1394

دلایل عنایت الهی بر توحید خداوند در قرآن

از دلایلی که قرآن کریم بر یکتایی خداوند سبحان پیش داشته، دلایلی است که دانشمندان بر آن، دلایل «عنایت الهی»، اطلاق کرده‌اند و منظور اینان از عنایت...

چهارشنبه، 5 اسفند 1394

موضوعات استدلال بر مسأله‌ی خداگرایی در قرآن

پس از آن که تصور مسأله خداگرایی در قرآن، مفهومی مشخص را در آفرینش، تدبیر، مسخّر ساختن جهان و دقت صنع خدای دانا، مهربان و آگاه، به دست می‌دهد،...

چهارشنبه، 5 اسفند 1394