واژه‌ی عدل در قرآن

شریف جرجانی در تعریف عدل می‌گوید: «عدل عبارت است از: امری بین افراط و تفریط.» همچنین آورده است: «مصدر است و به معنای عدالت، یعنی اعتدال و راست...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی عبث در قرآن

در طبیعتِ هر انسانی میل جستجوی اموری که به حواسش می‌رسد، وجود دارد، و در پی حکمت وجودی آن است و از نفع و ضرر آن می‌پرسد، و به منفعت آن نزدیک...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی طمس (محو) در قرآن

به معنای از میان بردن (محو) است اگر متعدی باشد، و به معنای نابود شدن (انمحاء) اگر لازم باشد؛ یعنی از بین بردن چیزی و یا از بین بردن آثار چیزی،...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی ظلم در قرآن

آیا خواری و پستیِ ظلم را همین بس نباشد که هم ریشه‌ی ظلمت و تاریکی است؟ هر دو در لغت، طبیعت، منشأ و تربیت از یک اصل و ریشه‌اند. ظلمت هنگامی است...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی صبر در قرآن

در حدیثی از پیامبر (علیه السلام)، درباره‌ی مردی که شخصی را زندانی کرد و دیگری وی را کشت، آمده است: «قاتل را بکشید و آن زندانی کننده را زندان...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی شهادت در قرآن

شهادت همان عالم مشهودی است که در برابر عالم غیب قرار دارد؛ و در برابر عقول مجرد محسوس و مشخص است. همچنین «حضور با مشاهده چه با چشم سر و چه چشم...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی شکر در قرآن

گفته می‌شود: «ناقة شکرة»؛ یعنی شتری که پستانی پر از شیر دارد، و یا «دابة شکور»؛ یعنی با ظاهر نمودن روغنش و نیکی صاحبش در حق او، نیکی می‌کند،...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی شمس و قمر در قرآن

قرآن این دو کره‌ی نورانی را دو نشانه از نشانه‌های بی شمار خداوند می‌داند که در فضای لایتناهی و بی پایان شناورند و هر دو تحت فرمان و حکم اویند...

يکشنبه، 15 فروردين 1395

واژه‌ی شفاعت در قرآن

این موضوع، شاید از سودمندترین، دقیق‌ترین و ژرف‌ترین موضوعها در اندیشه‌ی اسلامی باشد؛ هر چند در بین عامه‌ی مسلمانان معنایی رایج دارد، چون موجب...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی شجره (درخت) در قرآن

درخت در چند جای قرآن ذکر شده و در هر جا که آمده یا مثالی با دلالت قریب، و یا بعید بوده است و یا رمز معنایی که ارزش آن ضعیف و شأن آن اندک است،...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی شاکله در قرآن

در اصل از «شکل» است که بند کردن چهارپایان است و از «شِکال» که همان بند می‌باشد. در حدیث آمده است که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از بند...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی سکینه (آرامش) در قرآن

صدوق در معانی الاخبار از امام باقر (علیه السلام) روایت می‌کند که فرمود: «آرامش همان ایمان است.» و از امام رضا (علیه السلام) درباره‌ی سکینه‌ای...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی سیما در قرآن

علامه طباطبایی در باب سحر می‌گوید: «حکیمان گذشته به اسرار بعیدی در حکمت و فلسفه دست یافتند و توانایی زیادی در کشف کنه امور پیچیده داشتند، ولی...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی سر (راز) در قرآن

از معانی مشهور و روشن «سِر» پنهان بودن است که در برابر جهر (آشکار شدن ) قرار دارد؛ چنان که در قرآن آمده است: وَهُوَ اللَّهُ فِی السَّمَاوَاتِ...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی سِحر در قرآن

سحر در لغت عبارت است از: هر آنچه که منشأ آن لطیف و ظریف و علت آن پنهان باشد و از آن جمله ساحر است برای دانشمند (پنهان است)، و «سَحَرهُ» یعنی...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی روح در قرآن

صدوق در معانی الأخبار روایت می‌کند که محمد بن مسلم از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه‌ی: وَنَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی پرسید و فرمودند: «روح...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی رؤیا در قرآن

رؤیا، رؤیة و رویة الفاظی‌اند که ‌اشتقاق آنها دلالت بر معنای تقریباً یکسان دارد؛ هر چند که در حرکتها متفاوتند و در حروف هماهنگ؛ همچنین رأی، ارتأی...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی رضا در قرآن

قشیری به نقل از محمد بن یزید مبرد می‌گوید: به حسین بن علی (علیه السلام) گفته شد: ابوذر می‌گوید: «فقر برایم از ثروت بهتر است و بیماری از سلامتی.»...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی رقیب در قرآن

رقیب همان حافظ است، کسی که مراقب چیزی است و با مراقبت و رعایت همیشگی به محافظت آن می‌پردازد. بعید نیست که در اصلش بین آن و رقبه (گردن) رابطه‌ای...

شنبه، 14 فروردين 1395

واژه‌ی رحمت در قرآن

شریف جرجانی رحمت را چنین تعریف می‌کند: «اراده‌ی رساندن خیر.» علامه طباطبایی در تفسیر کَتَبَ عَلی نَفسِهِ الرَّحمَةَ، می‌گوید: «افاضه‌ی نعمت بر...

سه‌شنبه، 10 فروردين 1395