در معنای واژه‌های «جن» و «انس» و مشتقات آنها

در قرآن الفاظ «جن، جنه، جان» در مقابل «انس، ناس، إنسان» استفاده شده است. «جن» در مقابل «انس» به کار رفته است و این دو، اصل و ریشه این دو جنس...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنی «اَحَد» و تفاوت آن با «واحد»

یکی آن که از این واژه تمامی عقلاء و هر کسی که بتوان او را مورد خطاب قرار داد، مد نظر قرار گیرد؛ در این صورت این لفظ برای همه به صورت مفرد مذکر...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه ی «صدر» در سوره ی ناس

در این آیه جای وسوسه «صدر» (سینه) عنوان شده است و گفته شده: فی صُدُور النَّاس و نه: «فی قلوب الناس» و این به آن سبب است که «صدور» فضا و عرصه...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه‌های «وسواس» و «خناس» در سوره ناس

«وسواس» بر وزن «فَعلال» با فتحه فاء، اسم است و به کسره «فِعلال» مصدر، مانند: زَلزال و زِلزال دومی مصدر فعل «زَلزَل» است و اولی اسم است برای آن...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه‌ی «شر»

یعنی از شر و بدی همه مخلوقات خدا در این تعبیر هرگونه شر و بدی با هر منبع و مرکزیتی که داشته باشد، مد نظر است و از این رو تمامی بدی‌ها و شرها...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای نفاثات در سوره ی فلق

گفته شده «نفاثات» به معنی نفوس خبیثه و ارواح شرور است. عده‌ای گفته‌اند که به معنی گروه‌ها و یا زنان جادوگری است که در رشته‌ها و کارها گره می...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

در معنای واژه ی فلق

«فلق» یعنی سپیده دم، گاهی به معنای صبح و نیز به معنای آفرینش و جهان هستی نیز به کار می‌رود. حقیقت «فلق» همان شکافتن است. اصل و اساس معنای این...

سه‌شنبه، 14 ارديبهشت 1395

مشابهت و اختلاف در تعبیرات قرآنی

در مناسبت‌های مختلف، زمانی که دروسی در زمینه ویژگی‌های «تعبیر قرآنی» برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) بیان می کردم...

دوشنبه، 13 ارديبهشت 1395

چگونه قرآن بخوانیم و بفهمیم؟

در تعریف تفسیر گفته شده که علمی است که بوسیله آن فهم کتابی را که خداوند بر پیامبرش محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل نموده امکان پذیر می‌شود...

دوشنبه، 13 ارديبهشت 1395

نقش اهل بیت و صحابه در تفسیر قرآن کریم از منظر استاد معرفت (2)

یکی از موضوعاتی که در منابع روایی شیعه و عام آمده، حکم به ارتداد گروه‌های زیادی از پیروان پیامبر یا مردم زمان رسول‌الله (صلی الله علیه و آله...

سه‌شنبه، 7 ارديبهشت 1395

نقش اهل بیت و صحابه در تفسیر قرآن کریم از منظر استاد معرفت (1)

تفسیر قرآن کریم، که با هدف رفع ابهامات عارض شده بر الفاظ و عبارات مشکل و نیز دفع شبهات احتمالی صورت می‌پذیرد، از جمله مهم‌ترین وظایف جامعه علمی...

سه‌شنبه، 7 ارديبهشت 1395

کتابی درباره مناظرات قرآنی

در ادبیات اسلامی، کتابهای بسیاری درباره دانش جدل و آداب و احکام و قواعد آن نوشته شده است؛ بیشتر از سوی فقیهان و اصولیان و متکلمان اهل سنت. برخی...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

اختلاف ترجمه‌های قرآن براساس دستور زبان عربی و ساختار آن

در این مقاله، نقش دستور زبان عربی و ساختار آن که به نوعی موجبات اختلاف در ترجمه‌های فارسی قرآن کریم را فراهم نموده است، مورد بررسی قرار گرفته...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

بررسی زبان شناختی واژه‌ی قرآنی «کفر»

کاربرد واژه‌ها در معانی حقیقی یا مجازی زمان خود از ویژگی‌هایی است که هر گوینده‌ای در کلام خویش به آن اهتمام ویژه دارد. براین اساس، معانی‌ای که...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

زبان قرآن

نظر عموم مسلمانان از دیرباز بر آن است که قرآن بر زبان قریش نازل شده است. زبان همه‌ی اشعار و خطبه‌های جاهلی نیز زبان قریش بوده است. عموم خاورشناسان...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

درنگی بر واژه قرآنی «صلاة»

واژه «صلاة» یکی از مهم‌ترین واژه‌های قرآنی است که در آیات متعددی به کار رفته است. دانشمندان نیز در پژوهش‌های خود، درباره‌ی این واژه، مفاهیم گوناگونی...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

تفسیر امام صادق به روایت امام هادی (ع) در سنت صوفیان و تفسیر نعمانی

در سنت صوفیان خراسان از دیر باز، دست کم از سده چهارم تفسیری بر بخشهایی از قرآن منسوب به امام صادق روایت می شده است که می دانیم آن را سلمی در...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

تفاسیر معتزلی قرآن و بایسته های پژوهشی

معتزلیان به دلیل اهمیت ضرورت تأویل آیات متشابه قرآن به تفسیر قرآن و به ویژه تفسیر آیات متشابه قرآن همت بسیار زیادی داشته اند. در الفهرست ابن...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

واژه‌ي يقين در قرآن

چه ارتباط زيادي است بين اين سخن عرب که مي‌گويند: يقن الماء في الحوض؛ «يعني آرام و قرار گرفت» با اين جمله که مي‌گويند: «فلان، ذويقين في هذا الامر...

سه‌شنبه، 24 فروردين 1395

واژه‌ي ولايت در قرآن

خوب است معاني اوليه‌ي اين کلمه را به نقل از برخي لغويان ذکر کنيم. از سيبويه نقل کرده‌اند که، ولايت به فتح واو، مصدر است؛ و به کسر، اسم. از ابن...

سه‌شنبه، 24 فروردين 1395