پيشگامان تفسير روايي در ميان صحابه

گروهي از صحابه در زمان حيات پيامبر و هم زمان با نزول آيات قرآن، تفسير آيات را به شكل كامل فراگرفته و به تبيين آنها براي ديگران مي پرداختند. پس...

پنجشنبه، 13 آذر 1393

جاودانگي و جهاني بودن قرآن

يكي از ويژگي هاي برتر قرآن، در كنار جامعيت، جاودانگي و جهاني بودن آن است. « جاودانگي » برابر نهاد فارسي واژگاني همانند « خلود » و « ابديت » در...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

عقل مداري در تفسير قرآن كريم

واژه عقل، در زبان عرب به معناي نگه داشتن، بازداشتن و حبس كردن است، مانند بستن شتر با عقال. همان گونه كه عقالْ شتر را از حركت بيجا بازمي دارد،...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

مؤلف محوري در چارچوب دلالت متن

مؤلف محوري، مفسّرمحوري و متن محوري سه نظريه اي هستند كه در تفسير متون (‌ به طور كلي و عام ) مطرح و هريك ادله و طرفداران خاص خود را دارند. در...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

چندمعنايي كلمات و عبارات قرآني

چندمعنايي قرآن كريم هرچند از مباني ادبي و زبانشناختي تفسير به شمار مي آيد لكن برخي از پيش فرضهاي آن متأثر از مباني كلامي تفسير است. از منظر دانش...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

تحريف ناپذيري قرآن

تحريف در لغت از ريشه ي « ح ر ف » است. لغت شناساني چون ابن فارس سه اصل معنايي براي ريشه اين كلمه بيان كرده اند: حد هر چيز، عدول، اندازه گيري....

چهارشنبه، 12 آذر 1393

واقع نمايي در قصص و تمثيلات قرآن

زبان قرآن از تنوع اسلوب هاي بياني برخوردار است و قصه ها و مثل هاي قرآني از معروف ترين آنهاست. واقع نمايي در قصص و تمثيلات يكي از باورهاي مؤثر...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

اعجازمندي قرآن

اعجازمندي قرآن يكي از مباني مشترك تمامي فرق اسلامي است. در طول تاريخ متكلمان تلاشهاي متعددي در تبيين هويت و گستره ي اعجازي قرآن انجام داده اند....

چهارشنبه، 12 آذر 1393

تنوع زباني قرآن

يكي از مباحث مطرح در كلام جديد مسأله زبان دين و زبان قرآن است. در اين مسأله چنين پرسشهايي مطرح است: زبان قرآن چه نوع زباني است؟ ساختار آن چگونه...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

تمام قرآن هدايت است

موضوع قرآن، انسان و هدايت اوست. از اين رو، محور و مبناي قرآن در گزاره ها و آموزه هايش « انسان بما هو انسان » است؛ غايت رهنمودهاي قرآن سوق دادن...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

نيازمندي قرآن به تفسير

پذيرش اصل نيازمندي قرآن به تفسير و تبيين دامنه ي آن از ديگر مباني نظري عام اماميه در تفسير است. اساساً بدون اعتقاد به اين اصل، اقدام به تفسير...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

جامعيت قرآن

« جامعيت » كه در زبان عربي با لفظ « شمولية » از آن ياد مي شود و « قلمرو » كه در لغت به معناي ناحيه و ناحيه ي حكومت و حكمراني است، گاه به يك معنا...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

جاودانگي و جهاني بودن قرآن

يكي از ويژگي هاي برتر قرآن، در كنار جامعيت، جاودانگي و جهاني بودن آن است. « جاودانگي » برابر نهاد فارسي واژگاني همانند « خلود » و « ابديت » در...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

فهم پذيري قرآن

يكي از مباني نظري تفسير، اصل فهم پذيري يا امكان عام فهم قرآن است. بديهي است كه تفسير هر متني فرع بر امكان فهم آن است، لذا بحث از امكان فهم، تقدم...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

كلامي- گفتاري بودن قرآن و تأثير آن در تفسير

روايات بيانگر الاهي بودن قرآن، افزون بر تبيين ماتن قرآن، بر كلامي- گفتاري بودن متن قرآن نيز اشاره دارند، البته اين نكته در احاديث ديگري نيز گوشزد...

چهارشنبه، 12 آذر 1393

قرآن، كلام خداوند است

الاهي بودن موجِد قرآن از مباني كلامي عام اماميه در تفسير است كه از پيش فرض هويت پديد آورنده ي آن تأثير مي پذيرد. مطابق اين پيش فرض، تنها مؤلف...

سه‌شنبه، 11 آذر 1393

بحثي درباره ي مباني عام كلامي اماميه در تفسير قرآن

تفسير متون وحياني، موضوعي مهم در هندسه ي فهم دين و از جمله دغدغه هاي اصلي دين پژوهان از گذشته تاكنون است. چند و چون تفسير در اديان متن محور،...

سه‌شنبه، 11 آذر 1393

نظريه تفسير اجتهادي اماميه (1)

مقصود از نظريه ي تفسيري اماميه، مؤلفه هاي بنيادي دانش تفسير در مذهب اماميه است. توجه به اين مؤلفه ها، نقش اساسي در تصور مفهوم تفسير، نزد مفسران...

سه‌شنبه، 11 آذر 1393

نظريه تفسير اجتهادي اماميه (2)

تفسير التبيان الجامع لعلوم القرآن شيخ طوسي ( 385- 460ق) نخستين تفسير جامع اماميه است. تا پيش از شيخ طوسي، به جهت غلبه ي رويكرد مأثور در تفسير...

سه‌شنبه، 11 آذر 1393

مفهوم نظريه ي تفسيري (2)

روش تفسيري از اركان عمده در نظريه تفسيري به شمار مي آيد. ضروري است كه مفهوم و نوع صحيح روش تفسير تبيين شود، چرا كه خطاي در انتخاب روش درست تفسير،...

سه‌شنبه، 11 آذر 1393