جستاری در موضوع پوشش های نا متعارف

پوشش عقده‌ها

این روزها کافی است تا در خیابان‌های تهران و بسیاری از شهرها گشتی بزنیم تا با پوشش‌های عجیب و غریبی رو به رو شویم که تا یک دهه قبل افراد از آن به عنوان پوشش خجالت آور یاد می‌کردند.در این سیاهه به موضوع پوشش های نا متعارف میپردازیم.
دوشنبه، 2 ارديبهشت 1398
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: عبدالصالح شمس اللهی
موارد بیشتر برای شما
پوشش عقده‌ها
این روزها کافی است تا در خیابان‌های تهران و بسیاری از شهرها گشتی بزنیم تا با پوشش‌های عجیب و غریبی رو به رو شویم که تا یک دهه قبل افراد از آن به عنوان پوشش خجالت آور یاد می‌کردند؛ پوشش‌هایی که رنگ و لعابشان اگر چه جلب توجه می‌کند ولی در زیبای شناسی دیرینه ایرانیان به عنوان لباس‌های زشت شناخته شده بودند. لباس‌های چهل تکه و یا زخمی و یا پوشش‌هایی که رنگ زننده‌یشان بیش از آنکه زیبایی افراد را به چشم بیینده بیاورند تمنای دیده شدن را در ذهن تداعی می‌کند؛  این روزها خیابان‌ها پر است از کسانی که التماس می‌کنند تا دیده شوند. از طرفی کسانی هستند که لباسشان اگر چه ظاهری عادی دارد اما ازلباس‌های فوق العاده فاخری استفاده می‌کنند که گاه پوشش آن‌ها به اندازه خرج خانه یک‌سال انسان‌های عادی قیمت دارد و باصطلاح عادت به پوشیدن لباس‌های مارک پر قیمت کرده‌اند؛ رسول‌خدا(ص) در مورد این افراد و پوششان می‌فرماید:

مَن لَبِسَ ثَوبا یُباهی بهِ لِیَراهُ النّاسُ لَم یَنظُرِ اللّهُ إلَیهِ حتّى یَنزَعَهُ.[1]
هر کس لباسى فاخر بپوشد که مردم به او نگاه کنند، خداوند به وى ننگرد تا زمانى که آن جامه را از تن بیرون آورد.

در سنت‌های ایرانی و روایات اسلامی نوع پوشش در ابعاد مختلف اعم از ظاهر، جنس، رنگ و ... مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است به گونه ای که بعضی از احکام فقهی پیرامون لباس وضع شده است به عنوان مثال در احکام فقهی پوشیدن لباس شهرت حرام دانسته شده است. امام خمینی(ره) در رساله عملیه خود با حکم به حرمت پوشیدن لباس شهرت آن را اینگونه تعریف می‌کند:

لباس شهرت لباسى است که پوشیدن آن براى شخص، بخاطر رنگ یا کیفیت دوخت یا مندرس بودن آن و علل دیگر مناسب نیست، به طورى که اگر آن را در برابر مردم بپوشد توجه آنان را به خود جلب نموده و انگشت نما مى‌شود.[2]

البته بعضی از فقها مانند آیت‌الله خوئی در فتوای خود اینکه لباس موجب هتک حرمت بشود را شرط در حرام بودن دانسته و فرموده‌اند:

هرگاه پوشیدن لباس شهرت موجب هتک حرمت و خوارى فرد نزد مردم گردد، پوشیدن آن حرام است؛ لیکن اگر به این حدّ نرسد و تنها موجب شهرت و انگشت نما شدن فرد گردد- نه هتک حرمت وى- آیا پوشیدن آن حرام است یا مکروه؟ اختلاف است.[3]

همان‌گونه که در تعریف آمده است لباس شهرت صرفا منحصر به لباس‌های خاص خلاف عرف نیست بلکه گاهی لباسی از شدت مندرس بودن که معمولا برای تظاهر به زهد استفاده میشود عنوان لباس شهرت گرفته و حکم به حرمت آن میشود.[4]

در منش اهل‌بیت(ع) گفتار آن بزرگواران نیز به مسئله پوشش توجه خاصی شده است آن‌ها دائما تلاش می‌کردند تا از تمایزات ظاهری با مردم بپرهیزند و در چهارچوب شرع ظاهر عرفی خود را حفظ نمایند. صاحب کنز العمال در عبارتی دقیق سیره پیامبر اکرم(ص) را در شیوه پوشیدن لباس بیان کرده می‌نویسد:

نَهى النبی (ص) عن الشُّهرَتَینِ، دِقَّةِ الثِّیابِ وغِلظِها ، ولِینِها وخُشونَتِها ، وطُولِها وقِصَرِها ، ولکنْ سَدادٌ فیما بَینَ ذلکَ واقتِصادٌ .[5]
پیامبر خدا(ص) از دو شهرت نهى فرمود : شهرت در نازکى ، ضخامت ، نرمى و زبرى لباس و در بلندى و کوتاهى آن. بلکه باید حدّ وسط میان این خصوصیات را رعایت کرد.

در واقع آنچه در عبارت کنز العمال آمده است نشان از این دارد که حتی پوشیدن لباس شهرت در بعد باصطلاح زاهدانه بیش از حد عرف مورد تایید اسلام نبوده و آنچه مورد تایید شریعت است حاضر شدن به صورت عادی و مطابق عرف در جامعه است و افراط و تفریط در پوشش خلاف سیره اهل بیت(ع) است.

منش غلط در پوشش و زهد ریا گونه گاهی باعث می‌شد تا افراد کم اطلاع به نحوه پوشش اهل‌بیت(ع)، مخصوصا از عصر امام باقر(ع) به بعد ایراد بگیرند در حالی که آن بزرگواران میانه‌روی در پوشش را سیره خود قرار داده و از تظاهر و پوشش انگشت‌نما پرهز می‌کردند امام‌ رضا(ع) در پاسخ به اعتراضات به نوع پوشش شکیل و متعارف خود فرمودند:

إنّ أهلَ الضَّعفِ مِن مَوالِیَّ یُحِبّونَ أن أجلِسَ علَى اللُّبُودِ وألبَسَ الخَشِنَ ، ولَیس یَتَحَمّلُ الزَّمانُ ذلکَ.[6]
دوستداران کوته اندیشِ من دوست دارند که من روى نمد بنشینم و لباس درشت بپوشم، درحالى که زمانه ما این را نمى‌پذیرد.

البته این منش باعث نمی‌شد تا اهل‌بیت(ع) در زندگی شخصی خود به تجمل و تفاخر روی بیاورند؛ در عیون‌اخبار‌الرضا در مورد سیره رضوی در پوش آمده است:

کانَ جُلوسُ الرِّضا(ع) فیالصَّیفِ على حَصیرٍ ، وفی الشِّتاءِ على مِسْحٍ ولُبسُهُ الغَلیظُ مِن الثِّیابِ ؛ حتّى إذا بَرزَ للنّاسِ تَزَیّنَ لَهُم.[7]
حضرت رضا(ع) در تابستان روى حصیر و در زمستان روى پلاس مى نشست. لباسش از پارچه درشت بود. اما هرگاه در میان مردم ظاهر مى شد، خود را مى‌آراست.

این نشان از آن دارد که نگاه جامعه و عرف آن در چارچوب شرع برای آن بزرگواران حائز اهمیت بوده است و همان‌طور که به پوشش اعیانی و یا خلاف عرف واکنش نشان می‌دادند به پوشش متظاهرانه نیز حساس بودند.

حمّاد بن عثمان می‌گوید: در خدمت امام صادق(ع ) بودم که مردى به آن حضرت عرض کرد: شما فرمودید که على بن ابى طالب(ع) لباس خشن به تن مى‌کرد، پیراهن چهار درهمى مى‌پوشید و امثال این‌ها، در حالى که مى‌بینیم شما خود جامه اى نیکو پوشیده‌اید! حضرت به او فرمود: على بن ابى طالب(ع) آن لباس ها را در زمانى مى پوشید، که عیب نبود. اگر آن لباس‌ها را امروز مى‌پوشید، موجب انگشت نما شدنِ او مى‌شد. پس، بهترین لباس هر زمانى لباس مردم آن زمان است؛ منتها قائم ما آن گاه که قیام کند، جامه هایى مانند على(ع) مى‌پوشد و به شیوه آن حضرت رفتار مى‌نماید.[8]
آنچه از مجموع روایات اهل بیت(ع) بر می‌آید این است اگر چه لباس فاخر و یا مندرس برای انسان شخصیت نمی‌آورد، اما نوع پوشش انسان‌ها نشان از شخصیت درونی آن‌ها دارد به عبارت دیگر افراد درون خود را در نوع پوششان به نمایش می‌گذارند و می‌توان شخصیت افراد را از روی پوششی که انتخاب می‌کنند تحلیل نمود.

محدودیت‌های پوشش

در بعضی از روایات اهل بیت(ع) در مورد بعضی از لباس‌ها احکام خاصی وضع شده است. به عنوان مثال پوشیدن پارچه ابریشم و حریر بر مردان حرام گشته و دستور داده‌اند تا مردان از انواع دیگر پارچه استفاده کنند؛ رسول خدا(ص) در مورد پوشش حریر مردان می‌فرماید:

حُرِّمَ لِباسُ الحَریرِ والذَّهَبِ على ذُکورِ اُمَّتی واُحِلَّ لإناثِهِم.[9]
پوشیدن حریر و طلا براىمردان امّتم حرام و براى زنانشان حلال گشته است.

در مقابل از امیرمؤمنان(ع) روایت شده است که حضرت به پوشیدن پارچه‌های پنببه‌ای توصیه می‌کردند و می‌فرمودند:

اِلبَسوا ثِیابَ القُطنِ ؛ فإنّهالِباسُ رسولِ اللّه ِ صلى الله علیه و آله ، وهُو لِباسُنا.[10]
لباس پنبه اى (کرباس) بپوشید، که آن لباس رسول خدا(ص) و لباس ما (اهل بیت) است.

و یا امام صادق(ع) درروایت شریفی پارچه کتان را لباس انبیاء دانسته و در خواص پارچه کتان می‌فرمایند:

الکَتّانُ مِن لِباسِ الأنبیاءِ ،وهُو یُنبِتُ اللَّحمَ.[11]
کتان از لباس‌هاى پیامبران است و گوشت را مى‌رویاند.

آنچه از مجموع روایات اهل بیت(ع) بر می‌آید این است اگر چه لباس فاخر و یا مندرس برای انسان شخصیت نمی‌آورد، اما نوع پوشش انسان‌ها نشان از شخصیت درونی آن‌ها دارد به عبارت دیگر افراد درون خود را در نوع پوششان به نمایش می‌گذارند و می‌توان شخصیت افراد را از روی پوششی که انتخاب می‌کنند تحلیل نمود.

 

 منابع:
[1] کنز العمّال، ح 41203
[2] توضیح المسائل محشی،امام خمینی،ج2،ص1011،س1360
[3] موسوعة خویى ج۱۲، ص۳۹۰-۳۹۱.
[4] توضیح المسائل مراجع ج۱، ص۴۶۷.
[5] کنز العمّال، ح 41172
[6] مکارم الأخلاق ج1 ص 220 
[7] عیون أخبار الرِّضا، ج2، ص178،ح1.
[8] کافی،ج 6، ص444.
[9] کنز العمّال ح 41210
[10] کافی،ج6، ص446
[11] کافی، ج6، ص446
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
گوشه هایی از فعالیت محیط‌بانان در ارتفاعات شمال غرب کشور + فیلم
play_arrow
گوشه هایی از فعالیت محیط‌بانان در ارتفاعات شمال غرب کشور + فیلم
ترامپ درباره ایران: صحبت‌هایی در جریان است + فیلم
play_arrow
ترامپ درباره ایران: صحبت‌هایی در جریان است + فیلم
پیام حسن یزدانی برای فرزندش پس از کسب برنز + فیلم
play_arrow
پیام حسن یزدانی برای فرزندش پس از کسب برنز + فیلم
حزب‌الله: توسعه روابط با ایران ضرورت امروز لبنان است + فیلم
play_arrow
حزب‌الله: توسعه روابط با ایران ضرورت امروز لبنان است + فیلم
حرکات جالب امیرحسین زارع پس از پیروزی مقابل رقیب آمریکایی + فیلم
play_arrow
حرکات جالب امیرحسین زارع پس از پیروزی مقابل رقیب آمریکایی + فیلم
ترامپ: به معترضین من ۲۰۰ دلار می‌دهند که به من اعتراض کنند + فیلم
play_arrow
ترامپ: به معترضین من ۲۰۰ دلار می‌دهند که به من اعتراض کنند + فیلم
ویدیو صفحه اتحادیه جهانی کشتی پس از کسب مدال برنز کشتی‌گیران ایرانی + فیلم
play_arrow
ویدیو صفحه اتحادیه جهانی کشتی پس از کسب مدال برنز کشتی‌گیران ایرانی + فیلم
فواد ایزدی: اکثریت مردم آمریکا مخالف جنگ هستند + فیلم
play_arrow
فواد ایزدی: اکثریت مردم آمریکا مخالف جنگ هستند + فیلم
دنیای شگفت‌انگیز عکاسی ماکرو؛ جزئیاتی از حشرات که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند + فیلم
play_arrow
دنیای شگفت‌انگیز عکاسی ماکرو؛ جزئیاتی از حشرات که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند + فیلم
رونمایی از سگ رباتیک آتش‌نشان برای عملیات در مناطق پرخطر + فیلم
play_arrow
رونمایی از سگ رباتیک آتش‌نشان برای عملیات در مناطق پرخطر + فیلم
روایت رئیس صداوسیما از دیدار با شهید لاریجانی در روز ۹ اسفند درباره اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب + فیلم
play_arrow
روایت رئیس صداوسیما از دیدار با شهید لاریجانی در روز ۹ اسفند درباره اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب + فیلم
حمله لفظی ترامپ به خبرنگار رویترز؛ قیافه‌ات افتضاح است، برو به خودت برس + فیلم
play_arrow
حمله لفظی ترامپ به خبرنگار رویترز؛ قیافه‌ات افتضاح است، برو به خودت برس + فیلم
افسر بازنشسته نیروی دریایی آمریکا: فروپاشی کامل ساختار پشتیبانی و لجستیک عملیاتی آمریکا در خاورمیانه توسط ایران + فیلم
play_arrow
افسر بازنشسته نیروی دریایی آمریکا: فروپاشی کامل ساختار پشتیبانی و لجستیک عملیاتی آمریکا در خاورمیانه توسط ایران + فیلم
نایب‌رئیس مجلس: مطالبه تغییر دکترین هسته‌ای باید بررسی شود + فیلم
play_arrow
نایب‌رئیس مجلس: مطالبه تغییر دکترین هسته‌ای باید بررسی شود + فیلم
پوتین: برای جنگ با اروپا آماده‌ایم، اما قصد جنگ نداریم + فیلم
play_arrow
پوتین: برای جنگ با اروپا آماده‌ایم، اما قصد جنگ نداریم + فیلم