«زبانِ حال» به از من همی كند تقریر

زبان حال در عرفان و ادبیات پارسی كتابی است به قلم دكتر نصرالله پورجوادی كه چاپ نخست آن در سال 1385ش توسط انتشارات هرمس عرضه شده است. همان گونه...

پنجشنبه، 31 تير 1395

زبان فارسی، از آشوب تا سامان

زبان فارسی یا فارسی دَری، ستونِ استوار تاریخ و فرهنگ و شناخت‌نامه‌ی ایرانیان، افغانان، تاجیكان و برخی تیره‌های فارسی‌زبان در دیگر كشورهای آسیای...

پنجشنبه، 31 تير 1395

تزاحم حقوق در زاینده رود: دیدگاه حقوق بشری به توسعه

«كم‌آبی» جایگاه خاصی در جامعه شناسی سیاسی و ادبی ایران دارد، چنانكه برخی معتقدند میان كم آبی و روحیه‌ی استبداد تاریخی ایرانیان رابطه‌ای مستقیم...

پنجشنبه، 31 تير 1395

تعامل مولانا با نهادهای قدرت و سیاست در قونیه

چرایی همدلی و همراهی مولانا جلال الدین محمد بلخی با حاكمان سلجوقی و دست نشاندگان مغول در آناتولی در خلال غارت پایتخت خلافت اسلامی، پرسشی است...

پنجشنبه، 31 تير 1395

جبرگرایی یا فرار از مسئولیت در نگاه مثنوی

امیران در برابر حجت و دلیل سلطان مبنی بر شایستگی ایاز (انسان کامل) به بهانه‌های جبریانه تمسک جستند و گفتند: این درک و هوش و ذکاوت ایاز از عنایات...

چهارشنبه، 30 تير 1395

راز و نیاز نی با میناگر هستی در مثنوی

ای آموزگار هستی! ما که هستیم که قادر باشیم اندیشه‌های نیک داشته باشیم!‌ای عزیز من! بیا طالعم را سعد کن و مرا از طالع نحس به طالع سعد برگردان...

چهارشنبه، 30 تير 1395

نقد بددلی و تردید و فتنه‌ی اختیار در مثنوی

اگر لطف ازلی خدا شامل حال انسان شود، چگونه ممکن است که در برابر جاذبه‌ی حق چنین بددلی و بد گمان شود؟‌ای خداوندی که دادرسِ دادخواهانی! فریاد از...

چهارشنبه، 30 تير 1395

عشق، درمان جبر و اختیار از نگاه مثنوی

مولانا می‌گوید: بحث و مناقشه درباره‌ی جبر و اختیار ره به جایی نمی‌برد و کسانی هم که کوشیده‌اند تا این مسئله را با قیل و قال حل کنند بیهوده جان...

چهارشنبه، 30 تير 1395

تاریخ و تاریخ نگاری در تمدن اسلامی در قرون میانه (2)

کتاب معروف «الفهرست» نوشته اوست. این کتاب فهرستی از کتابهای موجود تا قرن دهم میلادی را ارائه می‌دهد. زیرا بنا به گفته برخی 6124 عنوان کتاب را...

چهارشنبه، 30 تير 1395

تاریخ و تاریخ نگاری در تمدن اسلامی در قرون میانه (1)

در نوشته‌ی پیش‌رو تاریخ علم و هنر تاریخ در نزد مسلمانان و نیز برجسته‌ترین مورخانی را که تألیفات تاریخی خود را به جهان اسلام ارائه کردند بررسی...

چهارشنبه، 30 تير 1395

وضعیت دانش جغرافیا در سده‌های میانی تمدن اسلامی (2)

یاقوت حموی یکی از نوابغ جغرافیای تمدن اسلامی در قرون میانی است. وی با نوشتن کتاب بی‌نظیر خود «معجم‌البلدان» در تاریخ علوم جایگاهی رفیع به دست...

چهارشنبه، 30 تير 1395

وضعیت دانش جغرافیا در سده‌های میانی تمدن اسلامی (1)

در حقیقت معلومات جغرافیایی که مسلمانان عرضه کردند در قیاس با آنچه پیش از این یونانیان ارائه کرده بودند بسیار حائز اهمیت است و از مشارکت فراوان...

چهارشنبه، 30 تير 1395

جفّ القلم بما هو کائم در بیان مثنوی

به دنبال تفسیر حدیث «ما شاء الله کان»، به تفسیر حدیث «جفّ القلم بما هو کائن؛ قلم قضای حق، آن‌چه را باید باشد، نوشته است.» این قلم نوشته: طاعت...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

جبر و اختیار و مشیت حضرت حق در مثنوی

حرکت موجودات عالم که نمود حقیقت است نمی‌تواند انسان ژرف‌بین را دچار حیرت عارفانه کند. اگر می‌خواهی به حیرت عارفانه برسی باید حقیقت را منهای صورت‌ها...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضا و قدر و مختار بودن انسان در مثنوی

دزدی به داروغه شهر گفت:‌ ای امیر! جرمی که مرتکب شده‌ام از تقدیر خدا بود. داروغه گفت:‌ ای نور دیده! کیفری هم که من می‌دهم از تقدیر خداست. چرا...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضای الهی و دگرگونی عوامل طبیعی در مثنوی

کو آن انسانی که در این جهان به هنگام ظاهر شدن خشم و شهوت، خویشتن‌داری کند تا جان خود را فدای او کنم. گفت: چنین انسانی پیدا نمی‌کنی، مگر خدا بخواهد....

سه‌شنبه، 29 تير 1395

غفلت و قضای الهی در مثنوی

غفلت، در این جا غفلت از سیر به سوی حق و اشتغال به دنیاست. آنها که از غم جهان دیگر غاقل‌اند در این دنیا غرق می‌شوند و هر یک به گوشه‌ای از آن می‌چسبند....

سه‌شنبه، 29 تير 1395

اختیار و مسئولیت انسان از نگاه مثنوی

در نظر مولانا انسان هرچه می‌کند به مشیت حق است، اما مولانا این را جبر نمی‌داند و انسان را تا حدی مختار و مسئول اعمال خود می‌بیند. مولانا می‌گوید:...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

تجلیات غیبی روح متعالی در مثنوی

آن‌چه مولانا در قصه طولانی دقوقی بیان می‌کند، رؤیای پرماجرایی به نظر می‌رسد که وقوع آن در عالم حس پذیرفتنی نیست و گویی مولانا برای بیان عوالمی...

سه‌شنبه، 29 تير 1395

قضای الهی و مسئول بودن انسان در نگاه مثنوی

شخصی از مولانا می‌پرسد: تناقض میان این دو حدیث را چگونه باید حل کرد: حدیث اول این‌که پیامبر فرمود: «و لا رضا بالکفر بعد الاسلام؛ راضی شدن به...

سه‌شنبه، 29 تير 1395