خیر و شر در حکمت متعالیه

در یک نگاه کلی، حوادث عالم امکان بر دو گونه‌اند که از گروهی به خیر و از گروهی دیگر به شر تعبیر می‌شود. به عبارت دیگر انسان بعضی از حوادث را ملایم...

شنبه، 30 مرداد 1395

بحث از صادر اول در حکمت متعالیه

بحث از نخستین موجودی که پا به عرصه وجود نهاد، و یا صادر نخستین، از مباحث بسیار مهم فلسفی است که ریشه در روایات اسلامی دارد. نخستین مخلوق نه تنها...

شنبه، 30 مرداد 1395

صفات حق تعالی در حکمت متعالیه

خداوند، مستجمع جمیع کمالات است و حق تعالی هر چه را که کمال است به نحو اتم و اکمل دارد. او کمال مطلق است و تمام موجودات به خاطر کمالاتش گرایش...

شنبه، 30 مرداد 1395

توحید واجب تعالی در حکمت متعالیه (2)

این مرتبه از توحید که اساس بقیه مراتب است، به این معنا است که ذات، واحد من جمیع الجهات است. این مرتبه از توحید در دو معنا بحث می‌شود: یکی بساطت...

شنبه، 30 مرداد 1395

توحید واجب تعالی در حکمت متعالیه (1)

پس از اثبات واجب الوجود، بحث در اوصاف ذات حق تعالی است، یکی از این اوصاف، توحید و یگانگی اوست. حضرت امام توحید را به «ارجاع کثرات به وحدت و فناء...

شنبه، 30 مرداد 1395

واجب الوجود بسیط الحقیقه است

انسان در مواجهه با ممکنات- خواه مجرد و خواه مادی - در آنها یک امر مشترک می‌یابد و آن مرکب بودن آنهاست. عقل حکم می‌کند که اگر موجودی مرکب باشد،...

شنبه، 30 مرداد 1395

زیادت وجود بر ماهیت در حکمت متعالیه

در امور عامه بحثی تحت عنوان «زیادت وجود بر ماهیت» مطرح، و با ادله محکمی اثبات می‌شود که برخلاف حیثیت وجود- که مشترک بین همه واقعیت‌ها است- حیثیت...

شنبه، 30 مرداد 1395

یاری هوشمندانه پدیده‎‌های جهان به پیامبران

مولانا از زبان حضرت سلیمان(علیه السلام) به بلقیس، می‌گوید:‌ ای بلقیس، بیا که اگر نیایی و یا تأخیر در آمدن نمایی، لشکریان تو به سلیمان خواهند...

شنبه، 30 مرداد 1395

آثار و برکات وجودی پیامبر(ص) در نگاه مثنوی

مولانا باب یان این حکایت می‌خواهد بگوید که تجلی قدرت حق در مردان حق، حساب‌های عقل مادی و روابط علت و معلولی این جهان را بی‌اعتبار می‌کند. «اَنَس»...

شنبه، 30 مرداد 1395

واکنش اجزای جهان بر اعمال و رفتار انسان

مولانا می‌گوید: همه اجزای هستی ممکن است ما را به معرفت نزدیک یا از آن دور کند. اجزای جهان نسبت به افراد نادان و احمق قید و بند است، اما برای...

شنبه، 30 مرداد 1395

مولانا و نهفتگی اضداد در دل یک دیگر

ای دریای خوشی، ای آن که هوش‌ها را در بیهوشی‌ها قرار داده‌ای، ای آن که بیداری را در خواب قرار داده‌ای و آرامش دل را به پریشانی دلی بسته‌ای و از...

شنبه، 30 مرداد 1395

نسبیت امور در نظام هستی از نگاه مثنوی مولوی

در این دنیا که دار تزاحم و کمیاب است، همه‌ی امور نسبی است و هیچ پدیده‌ای مطلق نیست. از این رو، جمیع خیرات و شرور نیز در این جهان، بر نسبیت‌‌ها...

شنبه، 30 مرداد 1395

مولانا و مسئله تأثیر و تأثر و نسبیت امور در جهان

شرح موضوع با زبان حکایت از این قرار است: پادشاهی یک پسر جوان و هنروری داشت. پادشاه در خواب دید که جوانش مُرد و شراب صاف عالم او دُردآلود شد؛...

جمعه، 29 مرداد 1395

مولانا و تأثیر عوامل غیبی در زندگی روحانی و معنوی

در این ابیات مولانا از عوامل پنهانی سخن می گوید که زندگی روحانی و معنوی ما را تقویت می‌کند و کاریز پنهان، همان سرچشمه‌ی تأثیر روحانی است. ای...

جمعه، 29 مرداد 1395

مثنوی و حقائق الهی در هستی

مولانا در مثنوی، بارها سنگ‌‌ها و موجودات بی‌جان را متأثر از حقایق الهی شمرده است. مسجد قبا به ظاهر جماد بود و روح و ادراک نداشت، اما مسجد منافقان...

جمعه، 29 مرداد 1395

عالم غیب در مثنوی معنوی

مولانا اعتقاد دارد به این که آن چه در آفرینش و جهان مادی می‌بینیم، یک صورت مادی و ظاهری دارد که فناپذیر است، اما در عالم غیب هم صورت دیگری دارد...

جمعه، 29 مرداد 1395

قانون تنازع بقا یا آکل و مأکول در مثنوی

مولانا قانون تنازع بقا را ابتدا در پهنه طبیعت و موجودات محسوس مطرح می‌کند و سپس آن را به پدیده ‌های نامحسوس ذهنی و روحی نیز تعمیم می‌دهد و می‌گوید:...

جمعه، 29 مرداد 1395

سراسر هستی و این جهان خاکی، جلوه گاه جمال الهی است

مولانا می‌گوید: وقتی که انسان در عشق حق مستغرق شود، همه جهان آینه حق می‌شود و او به هر چیز درنگرد خدا را بیند. خداوند یکتا هر شش جهت جهان را...

جمعه، 29 مرداد 1395

روح مجرّد قدسی در بیان مولوی

پرنده‌ای در آسمان جهان غیب به پرواز در می‌آید و سایه‌اش روی زمین این جهان می‌افتد. جسم، سایه‌ی سایه‌ی دل است، جسم کی تواند هم شأن دل و روح مجرد...

جمعه، 29 مرداد 1395

در نگاه مثنوی جمادات هم، شنوا و گویایند

وقتی که حضرت سلیمان(ع) به ساختن مسجد الاقصی پرداخت، بنایی ساخت که مانند کعبه، پاک و شریف بود و مانند منا فرخنده و خجسته. آن بنای مسجد، مانند...

جمعه، 29 مرداد 1395