تجانس و همگنی روحی و باطنی از نگاه مولانا

بحث مناسبت‌های روحی و تجانس باطنی در کلام مولانا مکرر آمده است و تعبیر «جنس» در برابر «ناجنس» برای این معنا، در مثنوی شواهد بسیاری دارد. به نظر...

جمعه، 29 مرداد 1395

باطن هستی یا عالم غیب در مثنوی

هستیِ حقیقی همان است که ما آن را با حواس ظاهری درک نمی‌کنیم و نمی‌بینیم. دریایی که زیر کف پنهان است، بادی که غبار را بر می‌انگیزد، به همین ترتیب...

جمعه، 29 مرداد 1395

تجانس و تجاذب اشیا در بیان مولانا

این اصل بدیهی را باید بدانیم که در نظام آفرینش هر پدیده خوب، خوب دیگر را به سوی خود‌می کشد و جذب‌ می‌کند. طبعاً هر پدیده بد و زشت نیز هم جنس...

جمعه، 29 مرداد 1395

باد، مجری فرمان‌های قهر و لطف حق

یاد به عنوان یک جلوه قدرت حق مطرح است که گاه در راه قهر به کار می‌افتد و گنه‌کاران قوم عاد را بر می‌گیرد و بر زمین می‌کوبد (آیه‌ی 6 سوره‌ی الحاقه)...

جمعه، 29 مرداد 1395

از نظر مولانا درک حقیقت هستی، فنای خودی‌هاست

شگفت این است که تو از من جدا نیستی، ولی نمی‌دانم من کجا هستم و تو کجایی؟ چنان که در آیه‌ی 4 سوره «حدید» مقام معیت الهی بیان شده است: (... وَهُوَ...

جمعه، 29 مرداد 1395

ادراک و شعور بندگی جمادات و گیاهان در مثنوی

رود نیل، جدا کردن اهل حق و اهل باطل را از خداوند آموخته است که راه این گروه سبطیان را در دریا گشود و نجاتشان داد و راه آن گرو قبطیان را بست و...

جمعه، 29 مرداد 1395

ارزش دنیا و سرمایه این جهان در کلام مولوی

اگر مال دنیا را داشته باشی و بار آن را به خاطر دین بر دوش بگیری و آن را در راه دین به کار ببری، خوب است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)...

جمعه، 29 مرداد 1395

اثبات واجب الوجود در حکمت متعالیه (2)

قبلاً ذکر کردیم در یک دید کلی براهینی که انسان را به خدا می‌رساند سه دسته‌اند که یکی از آن براهین، براهین قرآنی بود. این دسته از براهین را در...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

اثبات واجب الوجود در حکمت متعالیه (1)

اولین و مهم‌ترین بحثی که در الهیات بمعنی الاخص مطرح است، اثبات واجب تعالى است. البته لازم است قبل از شروع به سؤالات زیر پاسخ داده شود:

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

عقل و عاقل و معقول در حکمت متعالیه

«عقل» اصطلاحات گوناگونی دارد: 1- عقل، جوهری است که در مقام ذات و فعل مجرد از ماده است. (در بحث مقولات عشر مطرح شد). 2- عقلی، غریزه‌ای است که...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

حرکت و زمان در حکمت متعالیه

شاید از جمله مسائلی که باید قبل از ورود به بحث حرکت حل شود، این است که جای بحث از حرکت در فلسفه است یا علم طبیعی؟ از تتبع در کتب و آثار فلاسفه...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

سبق و لحوق و حدوث و قدم در حکمت متعالیه

در این نوشته درباره‌ی دو مسأله‌ی مستقل فلسفی بحث می‌شود، که طرح بحث آن در دو فصل جداگانه هیچ اشکالی ندارد و بلکه بهتر است. ولی ما به تبعیت از...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

مقولات عشر در حکمت متعالیه

ماهیت در یک تقسیم بندی اولیه به جوهر و عرض تقسیم می‌شود و گاهی گفته می‌شود، موجودات عالم بر دو قسم‌اند:(1) جوهر و عرض، شاید اینکه جوهر و عرض...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

علیت در حکمت متعالیه

شاید قدمت مسأله علیت به قدمت فکر انسان بوده است. همین که انسان اولیه به دنبال چرایی کاری بوده و از علت آن سؤال می‌کرد، نشان می‌دهد که ذهن بشر...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

مواد ثلاث در حکمت متعالیه

مواد ثلاث یکی از بحث‌های مشترک بین فلسفه و منطق است. در منطق در باب قضایا و تقسیم آنها، جهات قضایا وجوب و امکان و امتناع مطرح می‌شود و در فلسفه...

چهارشنبه، 27 مرداد 1395

نیازهای سالمندان

پیری کودکی دوم است. از نظر جسمی شاید آنها سالمندان پیر به نظر بیایند اما اگر با یکی از آنها زندگی کنید خواهید فهمید تمایل دارند مانند نوزادان...

دوشنبه، 25 مرداد 1395

هویت

این اصطلاح که مشتق از ریشه‎ی لاتین idem متضمن همسانی و تداوم و استمرار است، تاریخ فلسفی دور و درازی دارد که به بررسی ثبات و دوام در دل تغییر...

يکشنبه، 24 مرداد 1395

هنجار

مفهوم هنجار در کلی‎ترین معنایش به وجود یک الگو اشاره می‎کند. در نظریه‎ی اجتماعی، که بر هنجارهای اجتماعی متمرکز می‎شود، این مفهوم به دو شیوه‎ی...

يکشنبه، 24 مرداد 1395

هستی‌شناسی

برای این اصطلاح دو معنا می‎توان تشخیص داد: شاخه‌ای از فلسفه که با ماهیت هستی یا وجود، به خودی خود، و مستقل از هر چیز موجود معینی، سر و کار دارد...

يکشنبه، 24 مرداد 1395

وفاق

این اصطلاح که به معنای توافق کلی بین افراد و گروه‌ها، هم در اندیشه و هم در احساس است، نه فقط به توافق‎های ملی اطلاق می‌شود بلکه حاکی از عواطف...

يکشنبه، 24 مرداد 1395