تغییر زبان مشاهده

درباره‌ی«زبان علم» همواره دو پرسش مهم برای فیلسوفان علم مطرح بوده است. اولاً، واژگان مورداستفاده‌ی دانشمندان چگونه معنای خود را به دست می‌آورند؟...

پنجشنبه، 22 مرداد 1394

قیاس ناپذیری مشاهدات

از نظر كوهن مشاهده صرفاً ادراكی نیست كه دستگاه عصبی دانشمند آن را ثبت می‌كند، بلكه «آنچه یك شخص می‌بیند هم به چیزی كه بدان می‌نگرد و هم به تجربه‌ی...

پنجشنبه، 22 مرداد 1394

فهم معوج قیاس ناپذیری

تامس كوهن در ساختار انقلاب‌های علمی، چنین تقسیم بندی از قیاس ناپذیری ارائه نمی‌دهد و همین سخنان را در مواضعی دیگر بیان می‌كند. وی در فصل «استقرار...

پنجشنبه، 22 مرداد 1394

قیاس ناپذیری روش‌شناختی

پارادایم همواره چنان بی كرانه است كه تعداد زیادی مسائل قابل پژوهش در آن وجود دارد. از نظر كوهن علم متعارف به منزله‌ی فعالیتی برای حل معماست كه...

پنجشنبه، 22 مرداد 1394

قیاس ناپذیری پارادایم ها

شكل زیر را در نظر بگیرید. از سویی شما می‌توانید با مشاهده‌ی آن یك گلدان را ببینید و از سوی دیگر دو چهره‌ی نیم رخ كه مقابل یكدیگر قرار دارند.(1)...

يکشنبه، 18 مرداد 1394

پارادایم و شكل گیری مفهوم آن

از قرن چهارم پیش از میلاد، به نظر اكثر منجمان و فیلسوفان یونانی، زمین كُره‌ی كوچكی بود كه به طور ایستا در مركز هندسی كُره‌ی گردان خیلی بزرگ‌تری...

يکشنبه، 18 مرداد 1394

نگرش گشتالتی و ادراك

شكل مقابل را در نظر بگیرید. ما در آن صرفاً چهار نقطه روی صفحه‌ی كاغذ نمی‌بینیم، بلكه می‌توانیم یك مربع را تشخیص دهیم: این دقیقاً یك «تجربه‌ی...

يکشنبه، 18 مرداد 1394

گاه‌شماری یا تاریخ‌نگاری علم

به اعتقاد كوهن، نگرش رایج درباره‌ی علم از متون علمی، به ویژه متون درسی متداول، سرچشمه گرفته است؛‌ متونی كه «علم را ناظر بر محتوایی می‌دانند كه...

يکشنبه، 18 مرداد 1394

شكل گیری نگرش تامس كوهن

هنگاهی كه كوهن دانشجوی سال‌های آخر رشته‌ی فیزیك در مقطع دكتری بود، جیمز بی كاننت رئیس دانشگاه هاروارد از او خواست در فراهم آوردن مجموعه كتاب‌هایی...

يکشنبه، 18 مرداد 1394

نظری به عالم خیال

در تاریخ فلسفه‌ی اسلامی از زمان فارابی تا عصر حاضر، قوه‌ی خیال و عالم صور خیالی، از مباحث بسیار مهم بوده است، تا جایی که بعضی صاحب نظران این...

چهارشنبه، 10 تير 1394

واژه شناسی زیبایی

تنها فایده ی تعریف اینست که نویسنده را قانع می سازد که نتیجه گیری هایش نه غیر منطقی اند و نه، در عین محدودیتهایشان، ناقص. بنابراین ذکر تعاریف...

شنبه، 30 خرداد 1394

حاضرید با چنین زنی ازدواج کنید؟

« اما شما حاضر هستید با چنین زنی ازدواج کنید؟ » این سؤال با همه ی سادگیش نزدیک به ده سال قبل توسط نقاشی مسن درباره ی یکی از آن هیکلهای اعوجاج...

شنبه، 30 خرداد 1394

ذوق سلیم

خوشبختانه از جهت تصمیمهای دم دستی زندگی روزانه، اما بدبختانه از لحاظ داوری مان درباره ی هنرمندان، هیچ گونه آزمونهای معتبری برای سنجش درجه ی شدت...

شنبه، 30 خرداد 1394

رابطه ی ذوق با هنر معاصر

باید گفت که نفوذ صنعت عکاسی بر هنر تصویری هنوز چنان که باید مورد پژوهش قرار نگرفته است. در گذشته هر گاه که ماشینی اختراع می شد تا جانشین کار...

شنبه، 30 خرداد 1394

ذوق و روح زمان

شاید تاریخچه ی ذوق هرگز به نگارش در نیاید. برای گرد آوردن اطلاعات لازم درباره ی تحول ذوق نه فقط کوششی فوق انسانی لازم خواهد بود، بلکه همچنین...

شنبه، 30 خرداد 1394

زیبایی هنری

تنها تجربه است که می تواند زهدانی را که در آن اثری هنری نطفه بندی شده است بارور سازد. آنچه قوه ی تخیل هنرمند خوانده می شود - یعنی آن قسمت از...

شنبه، 30 خرداد 1394

زیبایی در طبیعت (2)

این بحث مرا به شرط دوم وجود زیبایی می رساند، شرطی که برای بررسی در مفهوم کلمه ی « ذوق » اهمیت به سزا دارد. در طبیعت باید معیاری از نافرمانی ظاهر...

شنبه، 30 خرداد 1394

تداعی زیبایی

چمنزار پر پشتی که با دست پر سخاوت طبیعت به نثاری از گلهای آلاله و داوودی زینت یافته در نظر شخص زیبا می نماید. اما اگر در هنگام قدم گذاردن به...

شنبه، 30 خرداد 1394

زیبایی در طبیعت (1)

پدیده ها - مناظر، اصوات، بوها، مزه ها - را می توان به دو دسته ی طبیعی و مصنوعی تقسیم کرد. این تقسیم بندی اهمیت بسیار دارد. فرق میان آن دو از...

شنبه، 30 خرداد 1394

معنای زیبایی

تامس آکویناس که با سرسختی پشت میز تحریرش نشسته بود و حکم می کرد زیبایی آن است که دیدنش لذت بخش باشد؛ ببینیم نتایج این گفته ی ساده و صریح چیست؟

شنبه، 30 خرداد 1394