0
ویژه نامه ها

نشانه هاى عاقل و جاهل

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
انسان عاقل، عیب پوش، بخشنده و اهل گذشت است. اما جاهل، کینه توز، خیانت پیشه و نابکار است. اگر دوست دارى مورد اکرام و احترام دیگران قرار گیرى، ملایم و مهربان باش و اگر مى خواهى به تو اهانت شود خشونت پیشه کن و کسى که خمیرمایه اش کرامت و بزرگوارى است، قلبش نرم و پرعاطفه است و کسى که ذاتآ خشن است قلبش سخت و انعطاف ناپذیر است.

وظیفه‌ ثروتمندان در برابر نیازمندان

امام صادق علیه السلام فرمودند:
داود بن سرحان مى‌گوید: نزد امام صادق علیه السّلام بودیم که سدیر صیرفى بر او داخل شد پس سلام کرد و نشست پس امام علیه السّلام به او فرمود: اى سدیر! هرگز مال و ثروت هیچ انسانى فراوان نمى‌گردد مگر آن‌که حجّت خدا بر او بزرگ و تمام مى‌گردد پس اگر توانستید آن را از خود دور سازید پس چنین کنید. پس سدیر عرضه داشت: اى فرزند رسول خدا چگونه‌؟ نعمت‌هاى خداوند را با درست استفاده کردن از آن‌ها دریابید و از کسى که نعمتى بر شما ارزانى داشته سپاسگزار باشید و از نعمت‌هاى خود بر کسى که از شما سپاسگزارى مى‌کند ببخشایید. پس چنانچه شما چنین باشید شایسته فزونى [از جانب] خداوند و خیرخواهى برادرانتان خواهید شد آن گاه این آیه را تلاوت فرمود که: «اگر شاکر باشید افزونى به شما عطا خواهیم کرد.»[ابراهیم: آیه 7] (1)

عقل، جهل و مشورت از دیدگاه امام صادق (ع)

حمران بن اعین و صفوان بن مهران جمّال مى گویند:
از امام صادق (علیه السلام) شنیدیم که مى فرمود: هیچ ثروتى پربارتر از عقل و هیچ فقرى پست تر از حماقت و هیچ پشتیبانى در کارهاى مهم بهتر از مشورت نیست.

معیار مباهات از نظر امام صادق علیه‌ السلام

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
هنگامى که دیدید کسى بسیار نماز مى خواند و زیاد روزه مى گیرد (تنها براى این ها) به او مباهات نکنید، تا نگاهى به میزان عقلش کنید (که عقلش در چه حدّى است).

همه چیز در پرتو عقل

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
آغاز و مبدأ، و قدرت و قوت، وآبادى وعمران هر چیزى، که بدون آن هیچ چیز نفع و سودى نمى برد، عقل و خرد است. خردى که خداوند آن را زینت و نور براى خلقش قرار داده است، که درنتیجه، بندگان به وسیله عقل به خالق خود پى بردند و فهمیدند که خود مخلوق اند. همان گونه که متوجّه شدند مدبّرى وجود دارد که آنها (و تمام عالم هستى) را تدبیر مى کند. نیز فهمیدند که او باقى است و آنها رفتنى هستند. {1}

رابطه عقل و حکمت

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) همواره مى فرمودند: به وسیله عقل اعماق حکمت و علم استخراج مى شود، و به وسیله حکمت و دانش، عمق عقل استخراج مى گردد و نتیجه تدبیر صحیح و نیک، ادب شایسته است.

فاصله ایمان و کفر

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
فاصله بین ایمان و کفر کم عقلى است (انسانِ عاقل، مؤمن، و فرد کم عقل، کافر است) شخصى پرسید: چگونه این طور مى شود؟ حضرت فرمودند: زیرا بنده نیازهاى خود را (به جاى آن که به خدا عرضه کند) از بندگان (فقیر و محتاجى همچون خودش) طلب مى کند، در حالى که اگر نیّتش را خالص گرداند در کوتاه ترین زمان ممکن به خواسته اش مى رسد.

خودپسندى نشانه کم عقلى

امام صادق علیه‌ السلام به نقل از امام على علیه السلام فرمودند:
خودپسندى، نشانه کم عقلى انسان است.

پیروى از اهل بیت (علیهم السلام)

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
حضرت عبد العظیم علیه السلام - به سند خود -: ابو بصیر گفت: از امام صادق علیه السلام در باره این سخن خداوند عزّ وجلّ: (آنان که به‌سخن، گوش فرا مى‌دهند و بهترین آن‌را پیروى‌مى‌کنند)[1] پرسیدم. فرمود: «آنان، تسلیم شدگان خاندان محمّد علیهم السلام هستند. هر گاه از آنها حدیثى شنیدند، در آن کم و زیاد نمى‌کنند و خبر را همان گونه که شنیده‌اند، به مردم مى‌رسانند».

روشن‌‌بینى اهل بیت‌ (علیهم السلام)

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
حضرت عبد العظیم علیه السلام - به سند خود -: شخصى به نام اسباط گفت: در خدمت امام صادق علیه السلام بودم. مردى از ایشان در باره آیه شریف: (به یقین، در این براى هوشیاران عبرت‌هاست و آن بر سر راهى، پا بر جاست)[1] سؤال مى‌‌کرد. امام علیه السلام در جواب او فرمود: «مقصود از "هوشیاران" ما هستیم و راه هم در ما پا بر جاست».