0
مسیر جاری :
ویژه نامه ها
امام صادق علیه‌ السلام

نشانه هاى عاقل و جاهل

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
انسان عاقل، عیب پوش، بخشنده و اهل گذشت است. اما جاهل، کینه توز، خیانت پیشه و نابکار است. اگر دوست دارى مورد اکرام و احترام دیگران قرار گیرى، ملایم و مهربان باش و اگر مى خواهى به تو اهانت شود خشونت پیشه کن و کسى که خمیرمایه اش کرامت و بزرگوارى است، قلبش نرم و پرعاطفه است و کسى که ذاتآ خشن است قلبش سخت و انعطاف ناپذیر است.

امام صادق علیه‌ السلام

وظیفه‌ ثروتمندان در برابر نیازمندان

امام صادق علیه السلام فرمودند:
داود بن سرحان مى‌گوید: نزد امام صادق علیه السّلام بودیم که سدیر صیرفى بر او داخل شد پس سلام کرد و نشست پس امام علیه السّلام به او فرمود: اى سدیر! هرگز مال و ثروت هیچ انسانى فراوان نمى‌گردد مگر آن‌که حجّت خدا بر او بزرگ و تمام مى‌گردد پس اگر توانستید آن را از خود دور سازید پس چنین کنید. پس سدیر عرضه داشت: اى فرزند رسول خدا چگونه‌؟ نعمت‌هاى خداوند را با درست استفاده کردن از آن‌ها دریابید و از کسى که نعمتى بر شما ارزانى داشته سپاسگزار باشید و از نعمت‌هاى خود بر کسى که از شما سپاسگزارى مى‌کند ببخشایید. پس چنانچه شما چنین باشید شایسته فزونى [از جانب] خداوند و خیرخواهى برادرانتان خواهید شد آن گاه این آیه را تلاوت فرمود که: «اگر شاکر باشید افزونى به شما عطا خواهیم کرد.»[ابراهیم: آیه 7] (1)

امام صادق علیه‌ السلام

عقل، جهل و مشورت از دیدگاه امام صادق (ع)

حمران بن اعین و صفوان بن مهران جمّال مى گویند:
از امام صادق (علیه السلام) شنیدیم که مى فرمود: هیچ ثروتى پربارتر از عقل و هیچ فقرى پست تر از حماقت و هیچ پشتیبانى در کارهاى مهم بهتر از مشورت نیست.

امام صادق علیه‌ السلام

معیار مباهات از نظر امام صادق علیه‌ السلام

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
هنگامى که دیدید کسى بسیار نماز مى خواند و زیاد روزه مى گیرد (تنها براى این ها) به او مباهات نکنید، تا نگاهى به میزان عقلش کنید (که عقلش در چه حدّى است).

امام صادق علیه‌ السلام

همه چیز در پرتو عقل

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
آغاز و مبدأ، و قدرت و قوت، وآبادى وعمران هر چیزى، که بدون آن هیچ چیز نفع و سودى نمى برد، عقل و خرد است. خردى که خداوند آن را زینت و نور براى خلقش قرار داده است، که درنتیجه، بندگان به وسیله عقل به خالق خود پى بردند و فهمیدند که خود مخلوق اند. همان گونه که متوجّه شدند مدبّرى وجود دارد که آنها (و تمام عالم هستى) را تدبیر مى کند. نیز فهمیدند که او باقى است و آنها رفتنى هستند. {1}

امام صادق علیه‌ السلام

رابطه عقل و حکمت

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) همواره مى فرمودند: به وسیله عقل اعماق حکمت و علم استخراج مى شود، و به وسیله حکمت و دانش، عمق عقل استخراج مى گردد و نتیجه تدبیر صحیح و نیک، ادب شایسته است.

امام صادق علیه‌ السلام

فاصله ایمان و کفر

امام صادق علیه‌ السلام فرمودند:
فاصله بین ایمان و کفر کم عقلى است (انسانِ عاقل، مؤمن، و فرد کم عقل، کافر است) شخصى پرسید: چگونه این طور مى شود؟ حضرت فرمودند: زیرا بنده نیازهاى خود را (به جاى آن که به خدا عرضه کند) از بندگان (فقیر و محتاجى همچون خودش) طلب مى کند، در حالى که اگر نیّتش را خالص گرداند در کوتاه ترین زمان ممکن به خواسته اش مى رسد.

امام رضا علیه‌ السلام

برترین مخلوق خدا

حسن بن جَهْم مى گوید: جمعى از یاران ما خدمت امام رضا علیه السلام سخن از عقل به میان آوردند. حضرت فرمودند:
به دین دارانى که عقل درستى ندارند توجّهى نمى شود. عرض کردم: فدایت شوم! کسانى از شیعیان شما هستند که انسان هاى بدى نیستند امّا عقل کافى ندارند. فرمود: چنین افرادى مخاطبان خدا نیستند، زیرا هنگامى که خداوند عقل را آفرید، به آن گفت: بیا، عقل بلافاصله آمد، و به آن گفت: برو، عقل بلافاصله رفت، سپس خداوند فرمود: به عزّت و جلالم سوگند که بهتر و محبوب تر از تو (عقل) نیافریدم، به وسیله تو مى گیرم و عطا مى کنم.

امام صادق علیه‌ السلام

خودپسندى نشانه کم عقلى

امام صادق علیه‌ السلام به نقل از امام على علیه السلام فرمودند:
خودپسندى، نشانه کم عقلى انسان است.

امام علی علیه‌ السلام

انسان هاى بى عقل و بى دین

امام علی علیه السلام فرمودند:
کسى که یک صفت برجسته خوبى داشته باشد او را تحمل کرده، از دیگر نقاط ضعفش چشم پوشى مى کنم، امّا دو گروه را تحمل نمى کنم: 1. انسان هاى بى عقل و نادان، 2. انسان هاى بى دین؛ زیرا اگر دین نباشد امنیّت برچیده مى شود، وزندگىِ توأم باناامنى و ترس گوارا نیست، و اگر عقل نباشد زندگى امکان ندارد، و انسان بى عقل جز با اموات سنجیده نمى شود.