اراده: عامل هستیِ مسئولیت‌ها و بایستی‌ها

چنان که سبزواری در این بیت می‌گوید، بعد از داعی، یعنی پس از تمایل و انگیزه نسبت به مطلوب، که شرط اول اراده است، باید درک ملایم نسبت به فعل حاصل...

يکشنبه، 17 مرداد 1395

حقوق بشر در قاموس اسلام و غرب

حقوق بشر از جمله موضوعاتی است که در دوران مدرن مطرح شد. در واقع دلیل طرح این مطلب، علاوه بر ازدیاد جمعیت، تغییر نوع انسان به انسان در عالم آفرینش...

شنبه، 16 مرداد 1395

چکیده‌ی آرای داوری اردکانی درباره‌ی غرب

رضا داوری اردکانی را می‌توان یکی از مهم‌ترین اندیشمندانی دانست که پیرامون غرب و تمدن جدید آن به ارائه‌ی دیدگاه پرداخته است. او که متأثر از آرای...

شنبه، 16 مرداد 1395

سرآغازی بر غرب زدگی

انتشار کتاب «غرب زدگی» جلال آل احمد (1348-1302)، نویسنده و داستان نویس نیمه‌ی اول سده‌ی 1300، در سال 1341 را می‌توان نقطه‌ی آغاز ظهور جریانی...

شنبه، 16 مرداد 1395

نفی به تمامه‌ی غرب

از ابتدای مواجهه‌ی ما با غرب، سه نگاه در باب نوع برخورد با جهان تجدد وجود داشته است. غربی شدن بی قید و شرط اولین نگاهی است که در مواجهه با غرب...

شنبه، 16 مرداد 1395

احزاب در بوته‌ی سنجش

در جهان معاصر، تحزب به منزله‌ی یکی از ارکان سیاسی نهادهای مدنی و شاخصی برای دموکراسی شناخته می‌شود؛ هر چند جایگاه این مقوله در هر کشور، متناسب...

شنبه، 16 مرداد 1395

حلقه‌ی مفقوده

«احزاب سیاسی» یکی از ارکان مهم «توسعه‌ی سیاسی» در دنیای امروز هستند. اغلب اندیشمندان سیاسی وجود احزاب را مایه‌ی توسعه و ثبات سیاسی، افزایش مشارکت‌های...

شنبه، 16 مرداد 1395

نفس و ادراک نفسانی از نظر کانت

برای بحث، از نظر کانت، درباره ی ارتباط ادراک نفسانی با وجود نفس، باید بین سه جنبه ی مربوط به هم در این مبحث تمایز قائل شد و درباره ی هر یک مطالبی...

جمعه، 15 مرداد 1395

هستی‌شناسی جامعه

در سلسله‌ی هستی‌هایی که، که بر طبق نظریه‌ی ما، به بایستی‌های اخلاقی و سیاسی می‌گراید موضوعات و مسائلی هست که حق داریم راجع به آنها سؤال کنیم...

جمعه، 15 مرداد 1395

تفاوت ارزش‌ها و هستی‌ها

میانگری‌های هستی و نقش و نگارهای آفرینش با یکدیگر تفاوت دارند. و در این میان، ارزش‌ها نیز گروه خاصی از هستی‌هاست، فلسفه بحث از مطلق وجود است،...

جمعه، 15 مرداد 1395

صحت و فساد از منظر فلسفه‌ی اخلاق

فرنگی‌ها مفاهیمی از قبیل صحت و فساد را جزو ارزش‌ها به حساب می‌آورند و معتقدند که اینها دستوری هستند، نه اخباری؛ نمی‌توانید از آنها خبر بدهید،...

جمعه، 15 مرداد 1395

تقابل عدل و ظلم

سؤالی که می‌خواهیم مطرح کنیم این است که تقابل عدل و ظلم جزو کدام یک از اقسام تقابل است. چهار قسم تقابل وجود دارد:

جمعه، 15 مرداد 1395

مبادله‌ی منطقی هستی و بایستی

علمای شیعی حرارت را، که ذاتاً کیفیت است، به صورت کمیت درمی‌آورند و آن را درجه‌بندی می‌کنند. درجه‌بندی حرارت ثانیاً و بالعرض است، چون کیفیت از...

جمعه، 15 مرداد 1395

چگونه ماده‌ی بایستی را از ماده‌ی هستی به دست می‌آوریم؟

حکمت عملی، که اخلاق به معنای اخص جزئی از آن را تشکیل می‌دهد، چیزی جز اختیار در ایجاد و سازندگی خود و جامعه نیست و، «بایستی» ای که عموماً در اخلاقیات...

جمعه، 15 مرداد 1395

ریشه‌‌ی لغت‌های اخلاقی در لغت‌های هستی‌شناسانه

لغت‌های اخلاقی از لغت‌های ناظر به هستی سرچشمه می‌گیرد. همان‌گونه که حکمت اسلامی مدعی است، هستی‌ها به دو گونه‌ی متفاوت بخش می‌شود: هستی‌های نامقدور،...

جمعه، 15 مرداد 1395

مظاهر عدل الهی- تکالیف

بر اساس این نظریه که عدل الهی از صفات فعل است، نه از صفات ذات، یکی از نمودارهای عدل الهی احکام و تکالیفی است که حق تعالی برای بشر و مخلوقات خود...

جمعه، 15 مرداد 1395

نظام فلسفی عدل

ولی نظام فلسفی‌ای که ما ارائه دادیم و تحت عنوان هستی‌شناسی جهان از آن بحث کردیم، می‌تواند بگوید که اصولاً رابطه‌ی حق تعالی با جهان هستی رابطه‌ی...

جمعه، 15 مرداد 1395

معنای مستقلات عقلی

مستقلات عقلی یعنی چه و اینها چه فرقی با استلزامات دارند؟ دو قضیه‌ی «عدل نیکوست» و «ظلم قبیح است» از مستقلات عقلی محسوب می‌شود، یعنی عقل در درک...

جمعه، 15 مرداد 1395

ریشه‌ی فلسفی و کلامی مسئله‌ی استی‌ها و بایستی‌ها

رابطه‌ی استی و بایستی مسئله‌ی تازه‌ای نیست و این بحث در گذشته از پیامدهای مسئله‌ی جبر و اختیار بوده و از نظر جبر یا اختیارِ احکام و تکالیف اخلاقی...

جمعه، 15 مرداد 1395

نقش قضایای مشهوره در نتایج اخلاقی

یک سلسله از قضایای مبادی استنباط جدلی، مشهورات‌اند. در منطق ماده بین مشهورات و اولیات فرق می‌گذارند. مشهورات قضایایی هستند که در پیش گروهی یا...

جمعه، 15 مرداد 1395