فلسفه در مقام روشنفکری

مشهور است که فلسفه باید انضمامی باشد اما این مطلوب چقدر موجه است و بر اساس کدام مبنا توصیه شده است؟ آیا نپرداختن مستقیم فلسفه موضوعات انضمامی...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

علم به دنبال جامعه

در ستایش نقد سخن بسیار گفته شده است و ما نیز در اینجا نمی‌خواهیم در روا بودن این ستایش‌ها سخنی بگوییم، اما شاید اجازه داشته باشیم بپرسیم که چرا...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

باید از سیاست دفاع کرد

سیاست مرتبه‌ی نازله‌ی حیات اجتماعی است و یا مرتبه‌ی متعالی حیات؟ پاسخ به این پرسش تعیین می‌کند که علم، سیاست را حد می‌زند و یا سیاست علم را حد...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

ظرفیت نقد

مکاتب مختلف برای امور مختلف ظرفیت‌های مختلفی دارند. چنانکه اندیشه‌های مختلف در دوره‌ی کنونی بر اساس ظرفیت تصرف در جهان ارزیابی شدند و بسیاری...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

عقلانیت و مکتب؛ هر دو انتقادی

انتقادی بودن وصف دیدگاه‌های فراوانی در دوران جدید شده است. فلسفه‌ی کانت، مکتب فرانکفورت، عقل‌گرایی پوپر و نظریه‌ی هابرماس از جمله بارزترین موصوفاتی...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

تبیین رابطه‌ی نفس و بدن از دیدگاه فلسفه‌ی مشاء

بحث رابطه‌ی نفس و بدن یکی از مباحثی است که از سویی حکمای یونان باستان، اندیشمندان قرون وسطا و فلاسفه‌ی عصر جدید در مغرب زمین و از سوی دیگر حکمای...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

دیدگاه برگزیده در اثبات تجرد نفس

نفس حیوانی و انسانی، چه هنگام حدوث و چه در زمان بقا مجرد است؛ البته نه به این معنا که حیوان و انسان تنها دارای یک نفس باشند (چنان که ملاصدرا...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

انواع قوای انواعِ نفس

یکی از موضوع‌های گسترده‌ای که بخش درخور توجهی از متون فلسفی را به خود اختصاص داده، بحث قوای نفس است. آنان نفس را به نباتی، حیوانی و انسانی تقسیم...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

جسمانی یا روحانی (مادی یا مجرد) بودن نفس

مادی یا مجرد بودن نفس از مباحث ارزشمند و پراهمیت علم النفس فلسفی است و به سان بحث انواع نفس پیشینه‌ای دراز دارد. پرسشی از دیرباز توجه اندیشمندان...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

انواع نفس

در میان آثار اندیشمندان با چهارگونه نفس روبه رو می‌شویم که در اعتقاد به وجود آنها اختلافاتی هست. پیش از ورود به مباحث اصلی، ارائه تعریف اجمالی...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

تعریف نفس در نگاه فیلسوفان

واژه «نفس» در لغت به معنای شخص، روح، خون، حقیقت شیء، قصد و نیت و... به کار رفته است. از این میان، آنچه با معانی اصطلاحی این واژه همخوانی دارد،...

پنجشنبه، 2 ارديبهشت 1395

تمایز توصیف و نقد

پرسش این است که مسئولیت و نقش اصلی علم چیست؟ توصیف دقیق واقعیت و یا نقد واقعیت برای دست‌یابی به وضعی بهتر؟ صرف نظر از پاسخ، در ادامه‌ی این پرسش،...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

تولد نقادانه

گاه امور را از منظری نقد می‌کنیم، اما برخی امور اصل موجودیتشان ملازم نقد است. آیا علم به صرف بودنش نقد است و یا می‌توان با علم روابطی داشت و...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

شاه‌شکل، شاغول علم

علم ملاک نقد همه چیز است و از این رو، نقد علمیِ هرچیزی بنیان‌افکن‌ترین نوع نقد است. نقد دینی، نقد ارزشی یا نقد از هر پایگاه دیگری با موجودیت...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

از علم کاشف تا تناقض ممکن

علم کاشف از واقع و مطابق با خارج است. در حالی که اصل عدم تناقض بدیهی نیست اما هنوز برای ما معتبر است؛ زیرا تاکنون ابطال نشده است. نسبت دادن سلطه...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

باستان‌شناسی علم

علمی که خود ملاک همه چیز است، آیا می‌تواند خود را نقد کند؟ ظاهراً علم از نقد خود ناتوان است چرا که لازمه‌ی نقدِ علم دیدن عرصه‌هایی است که علم...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

یادی از دکتر شرف الدین خراسانی

سالها در دائرة المعارف بزرگ اسلامی توفیق آن را داشتم که از نزدیک از محضر دانشی مرد بزرگی بهره مند شوم که بی تردید یکی از مفاخر برجسته فرهنگی...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

هانری کربن و گفتگوی شرق و غرب

هانری کربن ، ایرانشناس و اسلام شناس برجسته فرانسوی مورخ فلسفه و اندیشه عرفانی و باطنی ایران زمین است. روایت او از تاریخ فلسفه ایرانی روایتی تاریخی...

چهارشنبه، 1 ارديبهشت 1395

فهرست اسماء مؤلفی الشیعة

این مقاله به بررسی تحلیلی کتاب احمد‌بن‌علی‌بن‌عباس نجاشی، از رجالیان معروف شیعه پرداخته و با توجه به قرائنی اثبات می‌کند که فهرست اسماء مؤلفی‌الشیعه،...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

ولایت متقابل

فلسفه‌ی سیاسی در دوران اوج فلسفه‌ی اسلامی هم چندان اقبالی نداشته است، چه برسد به دوران افول یا پایان آن. آیا می‌توان از فلسفه‌ی سیاسی علامه طباطبایی...

دوشنبه، 30 فروردين 1395