قضا و قدر و سرنوشت در مثنوی(1)

در این جُستار به نحو اختصار، درباره قضا و قدر و اختیار و جبر و بداء و سرنوشت بشر، بحث به میان آمده است. مقاله حاضر در سه بند به رشته تحریر آمده...

سه‌شنبه، 2 آبان 1391

قضا و قدر و سرنوشت در مثنوی(2)

با توجه بدین نکته که قضای ذاتی همان علم ذاتی خداوندی است که عین ذات حقّ است و از طرفی علم ذاتی خداوند عین اراده ذاتی اوست. پس، از ازل تا ابد...

سه‌شنبه، 2 آبان 1391

نقد حال مولانا(1)

«نقد حالِ مولانا» جُستاری است تحلیلی درباره نخستین حکایت مثنوی، مولانا جلال الدین محمد. مولانا این حکایت را نقدِ حال خود ما معرفی کرده است. این...

سه‌شنبه، 2 آبان 1391

چیستی وحی از دیدگاه ملاصدرا

همواره بحث از چیستی وحی از منظره های گوناگون بحثی جذاب بوده است. در این میان، جسارت حکیمان در ورود به این عرصه و دست اندازی به فهم ابعاد و اضلاع...

دوشنبه، 1 آبان 1391

آن نیمه دیگر

عنوان «نقاشیخط» و دو همزاد دیگرش «خط - نقاشی» و «خطاشی»، چه ناظر بر گرایشی باشند در نقاشی یا خط و چه داعیه دار رسانه ای مستقل، شنونده ی خود را...

دوشنبه، 1 آبان 1391

نقد و بررسی دلایل مشائیان بر ابطال تناسخ(4)

ابن‌سینا در کتاب اشارات در ابطال تناسخ مطلق به دلیلی اشاره کرده که شاید بتوان آن را در استیفای فرض‌ها و تالی فاسدها، جامع‌ترین دلیل بر نقد تناسخ...

دوشنبه، 1 آبان 1391

نقد و بررسی دلایل مشائیان بر ابطال تناسخ(3)

این استدلال در بیان ابن سینا آمده است و با دلیل پیشین تفاوت چندانی ندارد؛ زیرا در هر دو بر اجتماع دو نفس در یک بدن تأکید می‌شود؛ ولی در بطلان...

دوشنبه، 1 آبان 1391

نقد و بررسی دلایل مشائیان بر ابطال تناسخ(2)

با وجود گستره اعتقاد به تناسخ در میان فلاسفه یونان باستان، مشرق زمین و دیگر نقاط جهان، این اندیشه حتی در میان فیلسوفان یونانی نیز مورد تردید...

دوشنبه، 1 آبان 1391

نقد و بررسی دلایل مشائیان بر ابطال تناسخ(1)

بحث تناسخ یکی از مباحث قدیمی فلسفی علم‌النفس است؛ موضوعی که در طول تاریخ، فکر بشر را به خود معطوف داشته است؛ به گونه‌ای که اعتقاد به تناسخ در...

دوشنبه، 1 آبان 1391

سیر تطوّر تبیین فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا(2)

ماهیت فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا 1. فارابی فارابی از آموزه وحی، تبیینی معرفت‌شناختی ارائه می‌کند و معتقد است همان طور که نفس انسانی برای...

دوشنبه، 1 آبان 1391

سیر تطوّر تبیین فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا(3)

3. سهروردی قالب کلی نظریه ابن‌سینا در باب نبوت از جانب سهروردی نیز پذیرفته شده است؛ اما وی در مسائلی مثل کیفیت رؤیت فرشته وحی و نیز استماع وحیانی...

دوشنبه، 1 آبان 1391

سیر تطوّر تبیین فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا(1)

وحی که یکی از مهم‌ترین آموزه‌های دینی است از سوی فلاسفه همچون دیگر اندیشمندان مورد توجه قرار گرفته است. در فلسفه اسلامی، فرشته وحی، مخزن علوم...

دوشنبه، 1 آبان 1391

بازتاب هستی شناسی معنا در معرفت دینی(4)

یکی از مباحث مهم در زمینه هستی‌شناسی معنا، پاسخ به این پرسش است که معنا به لحاظ وجودی کجاست و قیام وجودی آن به چه چیزی است؟ یکی از دیدگاه‌ها...

دوشنبه، 1 آبان 1391

بازتاب هستی شناسی معنا در معرفت دینی(1)

نگارنده در این مقاله نشان خواهد داد هستی‌شناسی معنا به عنوان بخشی از مباحث سمانتیک، نشانه‌شناسی و نظریه‌پردازی تفسیری، دغدغه‌ای صرفاً نظری و...

دوشنبه، 1 آبان 1391

بازتاب هستی شناسی معنا در معرفت دینی(2)

نظریه‌‌های بسیار متنوعی درباره چیستی معنا ارائه شده است.[x] در «نظریه تصوری معنا»،[xi] معنا یک «هویت ذهنی»[xii] و یک تصویر[xiii] ذهنی است که...

دوشنبه، 1 آبان 1391

بازتاب هستی شناسی معنا در معرفت دینی(3)

فردیناند سوسور (1857 ـ 1913) بنیان‌گذار زبان‌شناسی مدرن، تحلیل خاصی از ماهیت زبان و خاستگاه معنا ارائه می‌دهد که مبنای ساختارگراییقرار می‌گیرد....

دوشنبه، 1 آبان 1391

معجزه و قانون علیت(3)

اشکال اصلی این بود که معجزه، خارق عادت و برخلاف جریان عادی و نظام علیت است پس عقل¬گریز بلکه عقل¬ستیز است و اگر موافق این نظام است، پس چه خارقی...

دوشنبه، 1 آبان 1391

معجزه و قانون علیت(1)

ادعای نمایندگی و پیامبری از جانب خدا، دریافت وحی و ارتباط با غیب، پدیده‌ای بس سترگ است و از آنجا که عقل کاوشگر انسانی برای اثبات هر پدیده‌ای،...

دوشنبه، 1 آبان 1391

معجزه و قانون علیت(2)

و معجزات مستند به دو قسم اخیر هستند. غزالی برای سازگاری نظام اسباب و وقوع خارق عادات ومعجزات، راه‌هایی را پیشنهاد می‌کند؛ از جمله اینکه اگر آتش...

دوشنبه، 1 آبان 1391

معقولات ثانی منطقی و مفاهیم محض فاهمه کانتی(3)

مفاهیم منطقی به معنای سنتی کلمه مفهوم هستند یا همواره مفهوم چیزی هستند و از چیزی حکایت می‌کنند؛ مثلاً کلیت مفهومی است که از تصوراتی که بر کثیرین...

دوشنبه، 1 آبان 1391