ماهیت انسان

تعریف‎های متعارض فراوانی از این مفهوم وجود دارد. هر یک از این تعریف‌ها نه فقط مبتنی بر موضع خاصی است بلکه مدعی مزیت منحصر به فردی برای دیدگاه...

جمعه، 22 مرداد 1395

ماده‌گرایی

ماده گرایی، در کلی‎ترین معنا، مدعی است که هرآنچه وجود دارد فقط ماده است، یا دست کم وابسته به ماده است (در معنای عام‌تر، ماده گرایی مدعی است که...

جمعه، 22 مرداد 1395

ماده‌‌گرایی دیالکتیکی

این اصطلاح که نخستین بار پلخانف و لنین در شرایط مبارزه‎ی انقلابی روسیه ابداع کردند و به معنای فلسفه‎ی مارکسیستی بود، علاوه بر آن برای مشخص ساختن...

جمعه، 22 مرداد 1395

گفتمان

این مفهوم اکثر اوقات با زبان «در حالت کاربرد» مترادف دانسته می‌شود، یعنی متوجه متن / متونی است که واقعاً در وضعیت‎های ارتباطی واقعی و اصیل وجود...

پنجشنبه، 21 مرداد 1395

پاسخ گلدمن به اشکال گتیه

یک پاسخ بسیار تأثیرگذار که به شبهه‌ی گتیه داده شده، پاسخ آلوین گلدمن است. گلدمن معتقد است که تعریف سه وجهی معرفت در باب معرفت‌های استنتاجی کامل...

يکشنبه، 17 مرداد 1395

اراده: عامل هستیِ مسئولیت‌ها و بایستی‌ها

چنان که سبزواری در این بیت می‌گوید، بعد از داعی، یعنی پس از تمایل و انگیزه نسبت به مطلوب، که شرط اول اراده است، باید درک ملایم نسبت به فعل حاصل...

يکشنبه، 17 مرداد 1395

نفس و ادراک نفسانی از نظر کانت

برای بحث، از نظر کانت، درباره ی ارتباط ادراک نفسانی با وجود نفس، باید بین سه جنبه ی مربوط به هم در این مبحث تمایز قائل شد و درباره ی هر یک مطالبی...

جمعه، 15 مرداد 1395

هستی‌شناسی جامعه

در سلسله‌ی هستی‌هایی که، که بر طبق نظریه‌ی ما، به بایستی‌های اخلاقی و سیاسی می‌گراید موضوعات و مسائلی هست که حق داریم راجع به آنها سؤال کنیم...

جمعه، 15 مرداد 1395

تفاوت ارزش‌ها و هستی‌ها

میانگری‌های هستی و نقش و نگارهای آفرینش با یکدیگر تفاوت دارند. و در این میان، ارزش‌ها نیز گروه خاصی از هستی‌هاست، فلسفه بحث از مطلق وجود است،...

جمعه، 15 مرداد 1395

صحت و فساد از منظر فلسفه‌ی اخلاق

فرنگی‌ها مفاهیمی از قبیل صحت و فساد را جزو ارزش‌ها به حساب می‌آورند و معتقدند که اینها دستوری هستند، نه اخباری؛ نمی‌توانید از آنها خبر بدهید،...

جمعه، 15 مرداد 1395

تقابل عدل و ظلم

سؤالی که می‌خواهیم مطرح کنیم این است که تقابل عدل و ظلم جزو کدام یک از اقسام تقابل است. چهار قسم تقابل وجود دارد:

جمعه، 15 مرداد 1395

مبادله‌ی منطقی هستی و بایستی

علمای شیعی حرارت را، که ذاتاً کیفیت است، به صورت کمیت درمی‌آورند و آن را درجه‌بندی می‌کنند. درجه‌بندی حرارت ثانیاً و بالعرض است، چون کیفیت از...

جمعه، 15 مرداد 1395

چگونه ماده‌ی بایستی را از ماده‌ی هستی به دست می‌آوریم؟

حکمت عملی، که اخلاق به معنای اخص جزئی از آن را تشکیل می‌دهد، چیزی جز اختیار در ایجاد و سازندگی خود و جامعه نیست و، «بایستی» ای که عموماً در اخلاقیات...

جمعه، 15 مرداد 1395

ریشه‌‌ی لغت‌های اخلاقی در لغت‌های هستی‌شناسانه

لغت‌های اخلاقی از لغت‌های ناظر به هستی سرچشمه می‌گیرد. همان‌گونه که حکمت اسلامی مدعی است، هستی‌ها به دو گونه‌ی متفاوت بخش می‌شود: هستی‌های نامقدور،...

جمعه، 15 مرداد 1395

مظاهر عدل الهی- تکالیف

بر اساس این نظریه که عدل الهی از صفات فعل است، نه از صفات ذات، یکی از نمودارهای عدل الهی احکام و تکالیفی است که حق تعالی برای بشر و مخلوقات خود...

جمعه، 15 مرداد 1395

نظام فلسفی عدل

ولی نظام فلسفی‌ای که ما ارائه دادیم و تحت عنوان هستی‌شناسی جهان از آن بحث کردیم، می‌تواند بگوید که اصولاً رابطه‌ی حق تعالی با جهان هستی رابطه‌ی...

جمعه، 15 مرداد 1395

معنای مستقلات عقلی

مستقلات عقلی یعنی چه و اینها چه فرقی با استلزامات دارند؟ دو قضیه‌ی «عدل نیکوست» و «ظلم قبیح است» از مستقلات عقلی محسوب می‌شود، یعنی عقل در درک...

جمعه، 15 مرداد 1395

ریشه‌ی فلسفی و کلامی مسئله‌ی استی‌ها و بایستی‌ها

رابطه‌ی استی و بایستی مسئله‌ی تازه‌ای نیست و این بحث در گذشته از پیامدهای مسئله‌ی جبر و اختیار بوده و از نظر جبر یا اختیارِ احکام و تکالیف اخلاقی...

جمعه، 15 مرداد 1395

نقش قضایای مشهوره در نتایج اخلاقی

یک سلسله از قضایای مبادی استنباط جدلی، مشهورات‌اند. در منطق ماده بین مشهورات و اولیات فرق می‌گذارند. مشهورات قضایایی هستند که در پیش گروهی یا...

جمعه، 15 مرداد 1395

معنای خلیفة الله

انسان با اراده و مسئولیت‌هایش، خداوندگار و آفریدگار افعال و کردارهای خویش در جهان هستی‌های مقدور و اختیاری خود است و همچون پروردگار هستی، که...

جمعه، 15 مرداد 1395