مبانی بنیادین بلاغت عربی (3)

مسأله‌ی لفظ و معنا یكی از پایه‌های سه گانه‌ای است كه ساختمان بلاغت به آن تكیه كرده و با سه دانشِ معانی، بیان و بدیع استقرار یافته است.

جمعه، 23 مهر 1395

مبانی بنیادین بلاغت عربی (1)

بحث در باب خبر و انشاء در میراث عربی-اسلامی قدمت دارد و شاید مراحل آغازین آن در سایه‌ی قرآن كریم رشد یافته باشد. ابن فارس (در گذشته‌ی 395هـ)...

جمعه، 23 مهر 1395

پیدایش سبك شناسی

سرآغاز بررسی سبك به روزگار ارسطو بازمی‌گردد و چنان كه می‌دانیم به بلاغت مرتبط بود نه به فن شعر؛ علت آن پیوند این بود كه سبك پاره‌ای از هنر إقناع...

جمعه، 23 مهر 1395

رابطه‌ای بلاغت، سبك و معنا

دقت نظر در ساخت روشمند بلاغت و ارتباط دانش‌های آن به این منجر می‌شود كه این دانش براساس رابطه‌ی بین سبك و معنا رشد كرده است. معنایی وجود دارد...

جمعه، 23 مهر 1395

مفهوم سبك از نظر غربیان

اصل واژه‌ی style به زبان لاتین بازمی‌گردد؛ یعنی چوبی كه برای نوشتن بر پارافین به كار می‌رفت. منظور، ابزار نوشتن مثل قلم مو یا قلم است. آنگاه...

جمعه، 23 مهر 1395

مفهوم سبك از دیدگاه اندیشمندان مسلمان

واژه‌ی سبك در حوزه‌ی پژوهش‌های اعجاز بلاغی موقعیت نیكویی یافته است، چون قرآن پژوهانی كه در پیِ اثبات اعجاز قرآن بوده‌اند به قصد مقایسه بین سبك...

جمعه، 23 مهر 1395

اعجاز بلاغی قرآن

نویسندگان حوزه‌ی اعجاز قرآن، به جنبه‌های زیادی اشاره كرده‌اند، مثل قاضی عیاض (درگذشته‌ی 544هـ) و ابن قیم جوزیه (درگذشته‌ی 571هـ) و زركشی (درگذشته‌ی...

جمعه، 23 مهر 1395

ارزش اعجاز بلاغی قرآن

بدون تردید عربها به طور فطری و بدون بررسی و پژوهش و مطالعه اعجاز قران را دریافتند. آنان به واسطه‌ی سرشت دست نخورده‌ی عربی و ذوق سلیم و فصاحت...

جمعه، 23 مهر 1395

طبیعت معجزه‌ی قرآنی

قرآن كریم با معجزات دوران گذشته تفاوت دارد؛ چون كتابی است كه محتوای آن با عقل قابل درك است. ولی طبیعت معجزات گذشته حسّی بوده است. البته این به...

جمعه، 23 مهر 1395

مختصری درباره‌ی معجزه در لغت و اصطلاح

عجز یعنی ضعف و ناتوانی. عاجز یعنی ضعیف و ناتوان. در قرآن كریم در حكایتی از فرزند آدم (علیه السلام) وقتی برادرش را می‌كشد آمده است: قَالَ یَا...

جمعه، 23 مهر 1395

تعداد نسخه‌های نوشته شده در توحید مصاحف

در زمان عثمان، بعد از آن كه توحید مصاحف انجام شد و تدوین «كتاب» پایان یافت، نسخه‌های متعددی از آن نوشتند تا به اطراف و اكناف بلاد اسلامی بفرستند....

پنجشنبه، 22 مهر 1395

بررسي و ارزيابي توحيد مصاحف در زمان عثمان

درباره‌ی كار عثمان و آن هیأتی كه مأمور انجام آن بود، بسیار سخن گفته شده است. اما ارزیابی و سنجش درست آن به واقع كارِ مشكلی است. در این جهت، در...

پنجشنبه، 22 مهر 1395

نظر علی بن ابی طالب (ع) درباره‌ی توحید مصاحف توسط عثمان

كتب فریقین، شیعه و سنی گواهی‌های فراوانی را درباره‌ی موضع علی (علیه السلام) در جمع و تدوین مصاحف توسط عثمان و یارانش نقل كرده‌اند. سید بن طاوس...

پنجشنبه، 22 مهر 1395

اعتراض ابن مسعود به از بين بردن مصاحف توسط عثمان

وقتی كارِ تدوین و توحید مصاحف، به پایان رسید، عثمان نسخه‌های دیگری از قرآن منتشر ساخت و همه‌ی مردم را به از بین بردن مصاحف خود فراخواند. این...

پنجشنبه، 22 مهر 1395

رشته‌های سنتی مطالعات قرآنی

در الاهیات اسلامی، قرآن، «علم» به شمار می‌آید و بنابراین عجیب نیست كه فهم و تفسیر متن قرآن نیز والاترین نوع علوم دانسته شود. (1) در حدیثی منسوب...

پنجشنبه، 15 مهر 1395

سیاق و سباق، در مكتب تفسیری علامه طباطبایی

اصطلاح «سیاق» و استفاده از آن در علم تفسیر، در طول تاریخ تفسیر با رشد آرامی مواجه بوده است، ولی در تفسیر المیزان این مفهوم، رشد قابل توجهی پیدا...

پنجشنبه، 15 مهر 1395

تاریخ دقیق توحید مصاحف توسط عثمان

تعیین دقیق تاریخ این اقدام عثمان نیز مشكلی شده كه خود موجب مشكلات بعدی می‌گردد. مثلاً اگراین تاریخ را به تَبع ابن جزری و ابن اثیر (م630) سال...

يکشنبه، 11 مهر 1395

سوزاندن مصاحف به فرمانِ عثمان

قران از جانب انجمنی كه عثمان تشكیل داد، تدوین گشت و چون از این تدوین فراغت یافتند، عثمان دستور داد تمام آن كتیبه‌ها، نوشته‌ها، استخوانها، سنگ‌های...

يکشنبه، 11 مهر 1395

پیوستگی سوره‌های انفال و توبه

در مورد اینكه چرا دو سوره‌ی انفال و توبه را بهم پیوسته و چنانكه در تمامی سوره‌های دیگر هست، در آغازِ سوره‌ی توبه (براءة) «بسم الله الرحمن الرحیم»...

يکشنبه، 11 مهر 1395

تشكیل انجمن برای نوشتن قرآن در زمان عثمان

هنوز بیشتر یاران پیامبر و حاملان قرآن در قید حیات بودند. مصحفی كه ابوبكر به دست زید بن ثابت تهیه كرده بود هنوز در جعبه‌ای در خانه‌ی حفصه زوجه‌ی...

يکشنبه، 11 مهر 1395