بررسیِ مصحف منسوب به اُبیّ بن كعب و اختلاف قرائت آن با نسخه‌ی موجود

لقبش «سیّد القرّاء» و كنیه‌اش «ابوالمُنْذر» از بزرگان صحابه‌ی انصاری و از اصحاب عقبه‌ی ثانیه است. پیش از اسلام از دانشمندان قوم یهود بود و بر...

يکشنبه، 11 مهر 1395

فراهم نمودنِ نسخه‌ی قرآنی برای ابوبكر (1)

اصولاً گردآوری قرآن را در زمان رسول خدا «تألیف» و در زمان ابوبكر «جمع» نامیده‌اند. حال ببینیم نخستین كسی كه پس از رسول خدا قرآن را چون دفتری...

يکشنبه، 11 مهر 1395

فراهم نمودن نسخه‌ی قرآنی برای ابوبكر (2)

بی‌گفتگو برای هر خواننده‌ی اندیشمندی این پرسش پیش می‌آید كه در میان آن گروه، والا مقام یاران پیامبر، و از بین آن همه واجدان صفا و ایمان و خلوص...

يکشنبه، 11 مهر 1395

تألیف و جمع قرآن در زمان رسول اكرم (ص)

رسم است كه به تبعیّت از «حاكم» جمع قرآن را به سه دوره تقسیم كنند: 1) عصر نبوی. 2) زمان ابوبكر. 3) دوران عثمان. اما چنین هم نیست كه این تقسیم...

شنبه، 10 مهر 1395

قرآن را به روی چه می‌نوشتند؟

نویسندگان وحی، آیات قرآن را بر روی هرچه می‌توانستند می‌نوشتند. اما حال دقیق‌تر ببینیم كه این ابزار نوشتن یا چنانكه مرسوم است این نوشت افزارها...

شنبه، 10 مهر 1395

نوشتن قرآن در زمان نزول

در بدو امر تمام توجه رسول خدا و یارانش، به گرد آوردن قرآن و حفظ آن در سینه‌ها بود. چه، این سنتی كهن و عادتی رایج در میان عرب بود و كار هم آسانتر....

شنبه، 10 مهر 1395

بررسی افسانه‌ی غرانیق

این سخنی است كه جملگی برآنند: پیامبر باید كه در تلقی وحی مصون از خطا باشد. همه، حتی آنها كه در اصلِ عصمتِ انبیاء گفتگو دارند، عصمت رسول را در...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (1)

یکی از آفاتِ تفاسیر نقلی، وجود روایات اسرائیلی است. از این‌رو، شناسایی این گروه از روایات و نقد و بررسی دقیق آن‌ها و زدودن و پالایش تفاسیر قرآن...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (2)

هاروت و ماروت دو کلمه‌ی سُریانی است که در قرآن کریم تنها یک بار برای دو فرشته از فرشتگان الهی به کار رفته است.(136) گفته شده است که آنان، دو...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (3)

تنها در دو سوره از قرآن به داستان ادریس پیامبر (علیه‌السلام) اشاره شده است. (245) مفسّران گفته‌اند که نام ادریس پیامبر، اخنوح بوده و آن گونه...

شنبه، 10 مهر 1395

اسرائیلیّات؛ زمینه‌ها و انگیزه‌ها (1)

واژه‌ اسرائیلیّات، جمع اسرائیلیة است و به داستان یا حادثه‌ای که از منبع اسرائیلی روایت شود اطلاق می‌گردد. اسرائیلی منسوب به اسرائیل است و مراد...

شنبه، 10 مهر 1395

اسرائیلیّات؛ زمینه‌ها و انگیزه‌ها (2)

منظور از انگیزه‌ها عواملی است که بیش‌ترین تأثیر را در پیدایش و گسترش اسرائیلیّات و ورود آن‌ها به منابع اندیشه‌ی دینی و به ویژه تفسیر قرآن داشته...

شنبه، 10 مهر 1395

چهره‌های پدید آورنده‌ی اسرائیلیّات (1)

با بررسی تفاسیر روایی به خصوص تفاسیر اهل سنّت، به خوبی می‌توان دریافت که بیش‌ترین روایات اسرائیلی در آن‌ها انباشته شده است. چنان که گذشت، بسیاری...

شنبه، 10 مهر 1395

چهره‌های پدید آورنده‌ی اسرائیلیّات (2)

چنان که یادآور شدیم، یکی از عوامل مهمّ نشر و گسترش اندیشه‌های اسرائیلی در بین مسلمانان و نفوذ آن‌ها در فرهنگ، آداب و رسوم، ادبیات، تاریخ، حدیث...

شنبه، 10 مهر 1395

دلایل پذیرش یا عدم پذیرش روایات اهل کتاب (1)

پس از شناسایی اجمالی چهره‌های شاخص راویان اهل کتاب و برخی از کسانی که تحت تأثیر اندیشه‌های دانشمندان یهودی و مسیحی واقع شده‌اند، نوبت به بررسی...

شنبه، 10 مهر 1395

دلایل پذیرش یا عدم پذیرش روایات اهل کتاب (2)

اسرائیلیّات را به اعتبارهای مختلف دسته‌بندی کرده‌اند. ابن‌تیمیّه روایات اسرائیلی را بر اساسِ صدق و کذب آن‌ها بر سه قسم دانسته است:

شنبه، 10 مهر 1395

قرآن و دیگر کتاب‌های آسمانی (1)

گرچه آیین‌های آسمانی دارای مشترکات فراوانی به ویژه در جوهره و اصول اعتقادی و معارف الهی هستند، ولی به دلیل خاتمیّت رسالت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام...

پنجشنبه، 8 مهر 1395

قرآن و دیگر کتاب‌های آسمانی (2)

با مطالعه‌ی دقیق قرآن کریم و کتاب‌های آسمانی پیشین، به ویژه تورات کنونی و مقایسه‌ی معارف و داستان‌های موجود در آن‌ها، به این نتیجه می‌رسیم که...

پنجشنبه، 8 مهر 1395

دانش تفسیر؛ روش‌ها و منابع

قرآن کریم تنها معجزه‌ی جاودان اسلام و یگانه سند دست نخورده‌ی حقانیّت این آیین حنیف ابراهیمی است. قرآن خوان گسترده و بی‌کران نعمت‌های بی‌پایان...

پنجشنبه، 8 مهر 1395

كوشش صحابه در حفظ و تدوین قرآن

گذشته از حافظه‌ی قوی، دقت و كوشش یاران پیامبر نیز در اعلی درجه قرار گرفته بود و كتاب خدا جایگاه نخستین عنایتشان را داشت. به فراگرفتن و حفظش می‌كوشیدند...

چهارشنبه، 7 مهر 1395