حُذَیفه بن یمانی و نقش‌اش در توحید مصاحف

حُذیفه پسر یمان (م36) اصلاً عراقی و از سابقین در اسلام بود. در زمان رسول خدا ركابدار حضرتش بود و بدین سبب، شبی در مراجعت از تبوك كه منافقان در...

يکشنبه، 11 مهر 1395

وضعیت قرائت و جمع و تدوین قرآن در زمان خلیفه‌ی دوم

درباره‌ی گردآوری مصحف ابوبكر گفته‌اند كه: قرآن را جمع كرد بدون ترتیب سوره‌ها. حال بر روی صحیفه‌هایی پراكنده بود و یا مجموعه‌ای میان دو جلد، سخن...

يکشنبه، 11 مهر 1395

اختلافِ نسخه‌ها و قرائت‌ها در زمان عثمان

عثمان در آغاز سال بیست و چهارم هجری، خلافت را عهده‌دار شد. در آن سالها فتوحات اسلام روی به پیش داشت. هر روز هزاران تن روی به اسلام می‌آوردند...

يکشنبه، 11 مهر 1395

بررسی مصحفِ منسوب به ابوموسی اشعری

عبدالله بن قیس بن سلیم بن حضار بن حرب، صحابئی از قبیله‌ی اشعری از قحطان است. از شجاعان و فاتحان عرب، در زبید یا رِمَع از قرای یمن به دنیا آمد...

يکشنبه، 11 مهر 1395

مصحف حفصه

حفصه دختر عمربن خطاب، صحابیه‌ی جلیله‌ای از زنان پیامبراكرم كه هجده سال پیش از هجرت (604م) در مكه بدنیا آمد، در ابتدا زن خنیس شد و هر دو در آغاز،...

يکشنبه، 11 مهر 1395

بررسی مصحفِ منسوب به ابن مسعود و اختلاف قرائت آن

ابوعبدالرحمن عبدالله بن مسعود از قبیله‌ی «هُذَیل» و حلیف بنی زهره، مادرش امّ عبد بود و از این رو به او كُنیت «ابن امّ عبد» نیز داده بودند. وقتی...

يکشنبه، 11 مهر 1395

بررسیِ مصحفِ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)

امام ابوالحسن علی بن ابی طالب قرشی هاشمی امیرالمؤمنین (علیه السلام) نخستین امام شیعیان و چهارمین خلفای راشدین، یكی از ده تنی است كه به ایشان...

يکشنبه، 11 مهر 1395

مصاحف شخصیِ معاصر با ابوبكر

در اینكه زمان رسول خدا و بلافاصله پس از رحلت وی (صلی الله علیه و آله و سلم) مصاحفی در دست بعضی از صحابه بود، جای سخنی نیست. صحابه و بعد از آنها...

يکشنبه، 11 مهر 1395

بررسیِ مصحف منسوب به اُبیّ بن كعب و اختلاف قرائت آن با نسخه‌ی موجود

لقبش «سیّد القرّاء» و كنیه‌اش «ابوالمُنْذر» از بزرگان صحابه‌ی انصاری و از اصحاب عقبه‌ی ثانیه است. پیش از اسلام از دانشمندان قوم یهود بود و بر...

يکشنبه، 11 مهر 1395

فراهم نمودنِ نسخه‌ی قرآنی برای ابوبكر (1)

اصولاً گردآوری قرآن را در زمان رسول خدا «تألیف» و در زمان ابوبكر «جمع» نامیده‌اند. حال ببینیم نخستین كسی كه پس از رسول خدا قرآن را چون دفتری...

يکشنبه، 11 مهر 1395

فراهم نمودن نسخه‌ی قرآنی برای ابوبكر (2)

بی‌گفتگو برای هر خواننده‌ی اندیشمندی این پرسش پیش می‌آید كه در میان آن گروه، والا مقام یاران پیامبر، و از بین آن همه واجدان صفا و ایمان و خلوص...

يکشنبه، 11 مهر 1395

تألیف و جمع قرآن در زمان رسول اكرم (ص)

رسم است كه به تبعیّت از «حاكم» جمع قرآن را به سه دوره تقسیم كنند: 1) عصر نبوی. 2) زمان ابوبكر. 3) دوران عثمان. اما چنین هم نیست كه این تقسیم...

شنبه، 10 مهر 1395

قرآن را به روی چه می‌نوشتند؟

نویسندگان وحی، آیات قرآن را بر روی هرچه می‌توانستند می‌نوشتند. اما حال دقیق‌تر ببینیم كه این ابزار نوشتن یا چنانكه مرسوم است این نوشت افزارها...

شنبه، 10 مهر 1395

نوشتن قرآن در زمان نزول

در بدو امر تمام توجه رسول خدا و یارانش، به گرد آوردن قرآن و حفظ آن در سینه‌ها بود. چه، این سنتی كهن و عادتی رایج در میان عرب بود و كار هم آسانتر....

شنبه، 10 مهر 1395

بررسی افسانه‌ی غرانیق

این سخنی است كه جملگی برآنند: پیامبر باید كه در تلقی وحی مصون از خطا باشد. همه، حتی آنها كه در اصلِ عصمتِ انبیاء گفتگو دارند، عصمت رسول را در...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (1)

یکی از آفاتِ تفاسیر نقلی، وجود روایات اسرائیلی است. از این‌رو، شناسایی این گروه از روایات و نقد و بررسی دقیق آن‌ها و زدودن و پالایش تفاسیر قرآن...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (2)

هاروت و ماروت دو کلمه‌ی سُریانی است که در قرآن کریم تنها یک بار برای دو فرشته از فرشتگان الهی به کار رفته است.(136) گفته شده است که آنان، دو...

شنبه، 10 مهر 1395

نقد و بررسی اسرائیلیّات در تفاسیر قرآن (3)

تنها در دو سوره از قرآن به داستان ادریس پیامبر (علیه‌السلام) اشاره شده است. (245) مفسّران گفته‌اند که نام ادریس پیامبر، اخنوح بوده و آن گونه...

شنبه، 10 مهر 1395

اسرائیلیّات؛ زمینه‌ها و انگیزه‌ها (1)

واژه‌ اسرائیلیّات، جمع اسرائیلیة است و به داستان یا حادثه‌ای که از منبع اسرائیلی روایت شود اطلاق می‌گردد. اسرائیلی منسوب به اسرائیل است و مراد...

شنبه، 10 مهر 1395

اسرائیلیّات؛ زمینه‌ها و انگیزه‌ها (2)

منظور از انگیزه‌ها عواملی است که بیش‌ترین تأثیر را در پیدایش و گسترش اسرائیلیّات و ورود آن‌ها به منابع اندیشه‌ی دینی و به ویژه تفسیر قرآن داشته...

شنبه، 10 مهر 1395