شمارگان (تعداد) آیات قرآن

در شماره‌ی آیات قرآنی اختلاف اقوالی دیده می‌شود. مكتب‌های مختلف كوفی، مكی، مدنی، بصری و شامی هر یك عددی را برگزیده‌اند كه مطابق روایات و اخباری...

يکشنبه، 16 آبان 1395

انواع تفسیر

تفسیر به مأثور عبارت است از تفسیر قرآن براساس احادیث و روایات منقول از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و روایات و احادیث منقول از...

جمعه، 14 آبان 1395

مفسران شیعه

نخستین گروه مفسران شیعه، تعدادی از اصحاب پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه اطهار (علیهم السّلام)، هستند که روایات تفسیری...

جمعه، 14 آبان 1395

تفسیر در عصر تابعین

به طور مسلم در عصر صحابه به دلیل آنکه زمینه‌ها و ضوابط علمی و کلامی و فلسفی و عرفانی هنوز مدون نگشته بود، قرآن مجید بر اساس این زمینه‌ها تفسیر...

جمعه، 14 آبان 1395

آغاز علم تفسیر

کلمه تفسیر در لغت به معنی «روشن نمودن و تبیین» است. و اهل ادب معتقدند کلمه تفسیر از ریشه‌ی «فَسر» است و یا از ریشه‌ی «سَفر» می‌باشد که مقلوب...

جمعه، 14 آبان 1395

تفسیر قرآن کریم در عصر صحابه

تفسیر قرآن کریم در عصر صحابه که از نیمه دوّم قرن اوّل هجری بیشتر قوت داشته جنبه روائی و اثری داشته و بر اثر و اساس روایات و احادیث و تقریر نبّی...

جمعه، 14 آبان 1395

آخرین آیه‌ی نازل شده بر پیامبر

در تعیین آخرین آیه‌ی نازل شده [بر پیامبر] دانشمندان اختلاف كرده‌اند. زیرا همه‌ی ایشان به روایات و احادیثی استناد جسته‌اند كه به نبی اكرم نمی‌رسد...

جمعه، 30 مهر 1395

نخستین آیه‌ی قرآن كه بر پیامبر نازل شده كدامست؟

شناسایی نخستین آیه‌ی نازل شده و آخرین آن، ‌بهره و فایده‌ای خاص دارد. این شناسایی ما را به معرفت ترتیب آیات رهبری می‌كند و یكچنین معرفتی موجب...

جمعه، 30 مهر 1395

مبنای تفكیك تشخیص آیات قرآن

درباره‌ی كلمه‌ی «آیه» بحث‌های مختلفی پیش آمده است. از جمله آنكه در مورد وزن «آیة» سیبویه می‌گوید: بر وزن فَعَله (بفتح عین) است و اصلش اییه بوده،...

جمعه، 30 مهر 1395

آیا بسملة جزو سوره‌ها است؟

درباره‌ی آیه‌ی «بسم الله الرحمن الرحیم» كه به آن آیه‌ی تسمیه و یا بسمله نیز گفته می‌شود و در اسلام مقام خاصّی دارد، از پیامبراكرم مروی است: هر...

جمعه، 30 مهر 1395

علائم اختصاری در آیات قرآن

از كارهای تازه‌ای كه در ابتدا علماء از آن كراهت داشتند ولی سرانجام آن را پذیرفتند نوشتن عناوین بر سر هر سوره‌ای و نهادن رموز فاصله بر سر هر آیه‌ای...

جمعه، 30 مهر 1395

نخستین نقطه گذاری‌های قرآن

درباره‌ی نخستین دفعه‌ای كه قرآن را نقطه گذاری كرده‌اند مثل بسیاری از مسائل دیگر اختلاف نظر بسیار است. در پاره‌ای روایات گفته‌اند كه پیامبراكرم...

جمعه، 30 مهر 1395

درباره‌ی خط قرآن

خط قرآن و یا «رسم المصحف» همان روش نگاشتن قرآن است كه در زمان عثمان برای كتابت قرآن برگزیده شد. دانشمندان این روش را «رسم المصحف» نامیدند و عده‌ای...

جمعه، 30 مهر 1395

نویسندگان مصاحف در قرن نخست هجری قمری

مختصری در مورد نویسندگان مصاحف می‌گوئیم كه [پس از نزول قرآن و آغاز جمع و تدوین آن،] نیاز اجتماع بدانها روزبروز بیشتر می‌شد و در نتیجه هر روز...

جمعه، 30 مهر 1395

رواج مصحف عثمان پس از توحید مصاحف

[پس از پایانِ توحید مصاحف، عثمان مصاحفی را به نقاط مختلف بلاد اسلامی فرستاد.] مصاحفی كه عثمان به دیارها و شهرهای مختلف فرستاد كم كم رواج و نشر...

جمعه، 30 مهر 1395

سرانجام مصاحفی كه عثمان به نقاط مختلف فرستاد

نسخه‌های [قرآنی] را كه عثمان به اطراف فرستاد با اقبال عمومی پذیرفته شد و از همان آغاز چنان جنبه‌ی حرمت و قدسی یافتند كه فكر حفظ و نگهداری آنها...

جمعه، 30 مهر 1395

انحرافات دستور زبانی و سبك شناختی برخی عبارات قرآنی

پژوهش‌های سبك شناختی جدید، مقوله‌ی انحراف، در زبان ادبی، را از مقابله‌ی بین نظام كلی زبان و كاربرد فردی آن پذیرفته‌اند و رابطه‌ی بین این دو را...

جمعه، 23 مهر 1395

زبان و كلام و نسبت و تمایز آنها

اخفشِ اوسط (درگذشته‌ی 215هـ) درباره‌ی عبارتِ لم یَكَدْ یراها می‌گوید حمل به معنا می‌شود، چون آن را نمی‌بیند. وقتی می‌گوییم «كاد یفعل» یعنی به...

جمعه، 23 مهر 1395

جنبه‌های تطابق میان سبك شناسی غربی و بلاغت عربی

بین سبك شناسی و بلاغت عربی جنبه‌هایی وجود دارد كه نقاط برخورد را تشكیل می‌دهند. دكتر عیاد بر آن است كه «سبك شناسی نزد ما از اصالت برخوردار است،...

جمعه، 23 مهر 1395

مبانی بنیادین بلاغت عربی (2)

حقیقت یعنی دلالت لفظ بر معنای وضع شده در اصل زبان، اما اصل، براساس وضعِ آن، در دانشی كه در آن به كار می‌رود تغییر می‌كند و به همین جهت بر سه...

جمعه، 23 مهر 1395