بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور
چهارشنبه، 15 بهمن 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس
 بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

 

نويسنده: دکتر علي اکبر ولايتي




 

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور تسلط بر مسير تجاري آن، دستور داد هجده شهر ساخته يا مرمت شود که يازده شهر آن در سواحل خليج فارس قرار داشت. اردشير بابکان، با ساختن اين شهرهاي بندري، قدرت و برتري ايران را در خليج فارس و درياي سرخ و درياي مکران و سواحل افريقا و چين تثبيت و نظارت ايران بر داد و ستدهاي دريايي را در رقابت با دولت روم حفظ کرد.
نام بسياري از اين شهرها از ترکيب نام او شکل گرفته بود. از آن ميان شهرهاي استراباد اردشير يا خاراکس؛ بهمن اردشير يا فرات ميسان؛ وَهِشت اردشير؛ ريواردشير يا ريِشَهر؛ کوچران اردشير، روبروي جزيره ي کيش و به قولي مقابل جزيره ي خارک؛ بِتَن اردشير، مقابل جزيره ي بحرين، تاکنون کشف شده اند ( نوربخش، ص 10- 20 ).
حمزه ي اصفهاني در مورد شهرهاي بندري اي که اردشير ساخته مطالبي نوشته است. در دوران معاصر هم پروفسور هادي حسن و احمد اقتداري و برخي ديگر از تاريخ پژوهان مطالبي نوشته اند که بر پايه ي آن ها مي توان نام و موقعيت اين شهرها را جمع بندي کرد.
شهر کهنه ي هرموز: بنياد شهر هرموز کهنه را که در دهانه ي تنگه ي هرمز قرار داشته و اکنون به جاي آن شهر ميناب ساخته شده است، به اردشير بابکان نسبت داده اند ( نوري زاده ي بوشهري، ص 101؛ اقتداري، 1364 ، ص 57 ).
حمدالله مستوفي قزويني در نزهة القلوب در اين باره مي نويسد: « هرموز ( هرمز ) از اقليم دوم است طولش از جزاير خالدات صب و عرض از خط استوا له بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غايت گرميسر اردشير ساخته بود و اکنون از خوف حرامي ملک قطب الدين ( فخرالدين ) آن را بگذاشت و در بحر به جزيره ي جرون شهر ساخت از هرموز کهنه تا آن جا يک فرسنگ [ 6 کيلومتر ] است و در هرموز نخل و نيشکر بسيار است حقوق ديواني اش که بر سبيل خراج بايران مي دهند و داخل کرمان است شش تومان است... » ( ص 141 ).
حمزه ي اصفهاني ( ص 43 ) ساخت اين شهر را به اردشير بابکان نسبت مي دهد: و هَشيِت اردشير، رام اردشير يا ريشهر، رام هرمز اردشير در خوزستان، بوداردشير ( يکي از شهرهاي حومه ي موصل )، بِتَن اردشير در برحين، انشاي اردشير يا کرخِ ميسان ( روي دُوجيَل )، بهمن اردشير يا بَهمَنشير، اردشير خُرَّه يا فيروزآباد در حدود 112 کيلومتري شيرازي، دو شهر مجاور هم يکي به نام هرمز اردشير که محل سکونت اشراف بوده و هُرمشير ناميده مي شده و ديگري محل سکونت بازرگانان که هوجستان واجار نام داشت، و بالاخره دو شهر مجزاي به اردشير يکي در کرمان و ديگري که از شهرهاي پايتخت پادشاهي يا مداين بوده است.
حمزه ي اصفهاني بتَن اردشير را در جوار بحرين و نام آن را مشتق از ديوارهايش قلمداد مي کند. او بر پايه ي افسانه اي که دور از حقيقت به نظر مي رسد، مي گويد که اردشير ديوار شهر را از لايه هاي متناوب آجر و بدن اعراب ساخته است ( همو، ص 44 ).
هادي حسن ( 1371، ص 117- 118 ) به تحقيق در مورد مکان هر کدام از اين شهرها پرداخته و به اين نتيجه رسيده که هوجستان واجار همان اهواز در کنار کارون است و « به اردشير » يا « وه اردشير » باز ساخته ي سوکيه؛ « وَهِشت اردشير» يا «وُهشت آباذ » همان بندر ابولا است، « انشاي اردشير » يا « کرخ ميسان » در مجاورت ابولا، نزديک بصره، قرار دارد. « بهمن اردشير » ( در تلفظ مردم بصره: بهمنشير ) نيز نزديک بصره است. « رام اردشير » يا « ريشهر »، در خليج فارس در 10 کيلومتري جنوب بوشهر امروزي قرار دارد و « بتن اردشير » يا « بيت اردشير » در مقابل ساحل دريا، که بعدها، « خت » ناميده مي شده و رو به روي جزيره ي بحرين قرار داشته است.
اردشير خود شهرهاي « وه اردشير » يا « ويه اردشير » يا « وهي اردشير » و « دستگرداردشير » را در تيسفون ساخت و آن را پايتخت خود قرار داد. دانشمندان علت اين کار را از يک سو نزديکي اين شهر به خليج فارس و از سوي ديگر قرار گرفتنش بر سر راه شوش و ارمنستان مي دانند. اين نمونه اي است که از طريق آن مي توان به اهميت شهرهايي پي برد که اردشير در جهت تحکيم قدرت دريايي و بازرگاني خود و دادو ستد دريايي بنا کرده بود ( اقتداري، 1364، ص 59 ).
منبع مقاله :
ولايتي، علي اکبر، (1391)، خليج فارس پيش از ظهور اسلام، تهران: نشر اميرکبير، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم