بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور
چهارشنبه، 15 بهمن 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس
 بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

 

نويسنده: دکتر علي اکبر ولايتي




 

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور تسلط بر مسير تجاري آن، دستور داد هجده شهر ساخته يا مرمت شود که يازده شهر آن در سواحل خليج فارس قرار داشت. اردشير بابکان، با ساختن اين شهرهاي بندري، قدرت و برتري ايران را در خليج فارس و درياي سرخ و درياي مکران و سواحل افريقا و چين تثبيت و نظارت ايران بر داد و ستدهاي دريايي را در رقابت با دولت روم حفظ کرد.
نام بسياري از اين شهرها از ترکيب نام او شکل گرفته بود. از آن ميان شهرهاي استراباد اردشير يا خاراکس؛ بهمن اردشير يا فرات ميسان؛ وَهِشت اردشير؛ ريواردشير يا ريِشَهر؛ کوچران اردشير، روبروي جزيره ي کيش و به قولي مقابل جزيره ي خارک؛ بِتَن اردشير، مقابل جزيره ي بحرين، تاکنون کشف شده اند ( نوربخش، ص 10- 20 ).
حمزه ي اصفهاني در مورد شهرهاي بندري اي که اردشير ساخته مطالبي نوشته است. در دوران معاصر هم پروفسور هادي حسن و احمد اقتداري و برخي ديگر از تاريخ پژوهان مطالبي نوشته اند که بر پايه ي آن ها مي توان نام و موقعيت اين شهرها را جمع بندي کرد.
شهر کهنه ي هرموز: بنياد شهر هرموز کهنه را که در دهانه ي تنگه ي هرمز قرار داشته و اکنون به جاي آن شهر ميناب ساخته شده است، به اردشير بابکان نسبت داده اند ( نوري زاده ي بوشهري، ص 101؛ اقتداري، 1364 ، ص 57 ).
حمدالله مستوفي قزويني در نزهة القلوب در اين باره مي نويسد: « هرموز ( هرمز ) از اقليم دوم است طولش از جزاير خالدات صب و عرض از خط استوا له بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غايت گرميسر اردشير ساخته بود و اکنون از خوف حرامي ملک قطب الدين ( فخرالدين ) آن را بگذاشت و در بحر به جزيره ي جرون شهر ساخت از هرموز کهنه تا آن جا يک فرسنگ [ 6 کيلومتر ] است و در هرموز نخل و نيشکر بسيار است حقوق ديواني اش که بر سبيل خراج بايران مي دهند و داخل کرمان است شش تومان است... » ( ص 141 ).
حمزه ي اصفهاني ( ص 43 ) ساخت اين شهر را به اردشير بابکان نسبت مي دهد: و هَشيِت اردشير، رام اردشير يا ريشهر، رام هرمز اردشير در خوزستان، بوداردشير ( يکي از شهرهاي حومه ي موصل )، بِتَن اردشير در برحين، انشاي اردشير يا کرخِ ميسان ( روي دُوجيَل )، بهمن اردشير يا بَهمَنشير، اردشير خُرَّه يا فيروزآباد در حدود 112 کيلومتري شيرازي، دو شهر مجاور هم يکي به نام هرمز اردشير که محل سکونت اشراف بوده و هُرمشير ناميده مي شده و ديگري محل سکونت بازرگانان که هوجستان واجار نام داشت، و بالاخره دو شهر مجزاي به اردشير يکي در کرمان و ديگري که از شهرهاي پايتخت پادشاهي يا مداين بوده است.
حمزه ي اصفهاني بتَن اردشير را در جوار بحرين و نام آن را مشتق از ديوارهايش قلمداد مي کند. او بر پايه ي افسانه اي که دور از حقيقت به نظر مي رسد، مي گويد که اردشير ديوار شهر را از لايه هاي متناوب آجر و بدن اعراب ساخته است ( همو، ص 44 ).
هادي حسن ( 1371، ص 117- 118 ) به تحقيق در مورد مکان هر کدام از اين شهرها پرداخته و به اين نتيجه رسيده که هوجستان واجار همان اهواز در کنار کارون است و « به اردشير » يا « وه اردشير » باز ساخته ي سوکيه؛ « وَهِشت اردشير» يا «وُهشت آباذ » همان بندر ابولا است، « انشاي اردشير » يا « کرخ ميسان » در مجاورت ابولا، نزديک بصره، قرار دارد. « بهمن اردشير » ( در تلفظ مردم بصره: بهمنشير ) نيز نزديک بصره است. « رام اردشير » يا « ريشهر »، در خليج فارس در 10 کيلومتري جنوب بوشهر امروزي قرار دارد و « بتن اردشير » يا « بيت اردشير » در مقابل ساحل دريا، که بعدها، « خت » ناميده مي شده و رو به روي جزيره ي بحرين قرار داشته است.
اردشير خود شهرهاي « وه اردشير » يا « ويه اردشير » يا « وهي اردشير » و « دستگرداردشير » را در تيسفون ساخت و آن را پايتخت خود قرار داد. دانشمندان علت اين کار را از يک سو نزديکي اين شهر به خليج فارس و از سوي ديگر قرار گرفتنش بر سر راه شوش و ارمنستان مي دانند. اين نمونه اي است که از طريق آن مي توان به اهميت شهرهايي پي برد که اردشير در جهت تحکيم قدرت دريايي و بازرگاني خود و دادو ستد دريايي بنا کرده بود ( اقتداري، 1364، ص 59 ).
منبع مقاله :
ولايتي، علي اکبر، (1391)، خليج فارس پيش از ظهور اسلام، تهران: نشر اميرکبير، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
play_arrow
درگیری فیزیکی در جریان مناظره زنده تلویزیونی در ارمنستان + فیلم
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
play_arrow
نبویان: اگر محاصره برداشته شود حاصل فشارهای نیروهای مسلح در تنگه هرمز است نه امضای تفاهم‌نامه و مذاکره + فیلم
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
play_arrow
تصاویر از حمله پهپادی ایران به پایگاه آمریکا در کویت در جنگ رمضان + فیلم
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
play_arrow
سرهنگ‌ تاجیک: آموزش «جان‌فدا» در ۱۰۰ میدان کشور برگزار می‌شود
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
play_arrow
خنجر یمنی روی گلوی مزدوران سعودی
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
play_arrow
ما شاخ آمریکایی‌ها را خواهیم شکست
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
play_arrow
بازگشت رونالدینیو به فوتبال در ۴۶ سالگی؛ اسطوره برزیلی پس از ۱۱ سال دوباره به میدان رفت + فیلم
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
play_arrow
پیشنهادهای خارجی به امیرحسین زارع؛ از مرسدس‌بنز تا آپارتمان لوکس برای تغییر تابعیت + فیلم
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
play_arrow
لایه‌های پنهان سفر رئیس موساد به آمریکا
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
play_arrow
شهید محمود باقری: سید مجید موسوی شهید زنده است
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
play_arrow
نگاهی به یک قرن مجاهدت مرحوم آیت الله العظمی حسین وحید خراسانی
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی
play_arrow
سخنرانی تاریخی آیت الله وحید خراسانی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی