بررسی قاعده زیادة المبانی تدل علی زیادة المعانی

هدف ما در این مقاله بررسی صحت و سقم قاعده معروف لغوی زیاده المبانی تدل علی زیاده المعانی می‌باشد زیرا پذیرش یا عدم پذیرش آن تاثیر زیادی در فهم...

شنبه، 27 آبان 1402

سیطره‌ی فرهنگی زبان عربی

شکوفایی رشته‌های مختلف علوم دینی، چون علوم قرآنی و حدیث که پیوستگی تام و اجتناب‌ناپذیری با مباحثات زبانی و ادبی داشتند، توجه طیف دیگری از علماء...

شنبه، 5 خرداد 1397

بررسی تأثیر زبان عربی بر نظام واجی زبان فارسی و گونه‌های آن

در این مقاله، ‌بر آنیم تا تأثیرات احتمالی عربی را بر نظام واجی فارسی نو و گونه‌های محلی آن بررسی نماییم. یکی از ملاک‌های مهم ما برای انواع وام‌گیری...

چهارشنبه، 9 اسفند 1396

جمع به «- ات» در واژه‌هایِ عربیِ سه حرفی

جمع «- ات»، یا اصطلاحاً «جمعِ مؤنّثِ سالم»، یکی از اقسامِ سه‌گانه‌ی جمع در زبانِ عربی است. این نوع جمع به چند دسته‌ی خاص از واژه‌ها اختصاص دارد...

سه‌شنبه، 30 آبان 1396

معرفي کتابِ «معناشناسي شناختيِ قرآن»

نزول قرآن، پديده‌ي بي‌نظيري در تاريخ بشر بوده است. خدا گام‌به گام در سفر و حضر، شب و روز، در جنگ و صلح و در شرايط گوناگون اجتماعي با پيامبر سخن...

چهارشنبه، 28 تير 1396

بررسی و تحلیل نگرشهای آواشناختی و واج شناختی ابن جنّی

آواشناسی در ابتدا در حیطه‌ی علوم متنوعی قرار گرفت و بسیاری از محققانی را كه متأثر از نظام فرهنگی عربی اسلامی بودند، متوجه خود ساخت. در این میان،...

يکشنبه، 29 آذر 1394

با یا ابا یا ابو، کنیه اعراب

با (= بو) ، کلمه ای در آغازِ نامِ افراد و، در مرحلة ثانوی ، نام خاندانها، رایج در جنوبِ عربستان ، خاصه در میان سادات و مشایخ حَضرَمَوت مانند...

دوشنبه، 2 شهريور 1394

مرجعیت لهجه ی قریش در میان عرب زبانان

آنچه از شعر جاهلی در دست است دلیل قاطعی است بر توافق بین قبایل عرب شمالی روی یک زبان ادبی یا لهجه ی فصحی، که شاعران قبایل مختلف و دور و نزدیک...

سه‌شنبه، 30 تير 1394

پیدایش زبان عربی

تعیین زمانی که زبان عربی صورت نهایی جاهلی یا فصحی را به خود گرفت آسان نیست. شکلی در کمال پختگی از حیث اعراب و تصریف و اشتقاق و تنوع گسترده در...

سه‌شنبه، 30 تير 1394

لهجه های عرب جاهلی

علی رغم شیوع زبان ادبی عمومی، در عصر جاهلی لهجه های متمایز قبیله ای هم وجود داشت که آثار آن تا قرن دوم هجری در زبانشان باقی بوده و به وسیله ی...

سه‌شنبه، 30 تير 1394

لهجه های عربی قدیم

سامی شناسان به کتیبه‏های چهار لهجه ی عربی قدیم برخورده اند که از آن جمله سه لهجه ی ثمودی و لحیانی و صفایی به خط مسند جنوبی و چهارمی یعنی لهجه...

دوشنبه، 29 تير 1394

جايگاه سياق و دلالت نزد سيبويه

ديدگاههاي سيبويه به عنوان نخستين نويسنده ي مهم ترين كتاب دستور زبان عربي داراي اهميت ويژه اي است. در اين مقاله تلاش شده تا قواعد دستور زبان عربي...

چهارشنبه، 27 اسفند 1393

در جست و جوي معنا

بررسي مقارنه اي ميان الكتاب سيبويه و معاني القرآن فرّاء و نگاهي كه به آيات قرآني و شيوه هاي تحليل زباني آن داشته اند، آينه اي تمام نما از تفاوتها...

چهارشنبه، 27 اسفند 1393

سيبويه؛ مبتكر نظام چند ارزشي جمله در جهان اسلام

بشر در روند تكامل فكري خود با پارادكسهاي فراواني مواجه مي شود كه يكي از مهم ترين آنها « چالش قطعيت و عدم قطعيت » يا به تعبير ديگر « جزم گرايي...

چهارشنبه، 27 اسفند 1393

سيبويه و جرجاني؛ نزديكي و اشتراك در ديدگاههاي زبان شناختي

دو دانشمند بزرگ و نامور ايراني، سيبويه و جرجاني، از برجسته ترين عربي دانانِ تاريخ ادب عربي بوده اند و انديشه ها و سخنانشان به ويژه در دوران معاصر...

چهارشنبه، 27 اسفند 1393

آواشناسی سیبویه

سیبویه بابی را تحت همین اصطلاح وضع کرده و گفته: «این باب مربوط به حرفی است که حرف دیگر هم مخرج یا غیر هم مخرج با آن مشابه می شود ». منظور او...

دوشنبه، 25 اسفند 1393

ديدگاههاي آواشناسي سيبويه

الكتاب سيبويه درباره ي نحو عربي است، امّا مباحث ديگري را نيز شامل مي شود. وي در فصلي از كتاب، به بررسي اصوات و حروف عربي مي پردازد. اهمّيت كتاب...

دوشنبه، 25 اسفند 1393

اصطلاحات زبان شناسي در سده هاي نخستين اسلامي

نويسنده در اين مقاله درباره ي اصطلاحاتي كه سيبويه در الكتاب به كار برده بحث مي كند و مي كوشد ارتباط ميان اين اصطلاحات را با اصطلاحات مورد استفاده...

دوشنبه، 25 اسفند 1393

سيبويه و سنّت زبان شناسي ايراني- اسلامي

مطالعات زبان شناختي مسلمانان آن گونه كه شايسته ي تلاش آنهاست، تاكنون مورد بررسي قرار نگرفته است و حتّي مورّخ نام آ‌وري چون روبينز هم اطّلاعات...

دوشنبه، 25 اسفند 1393

پنداشتهاي نادرست نحويان درباره ي ديدگاههاي سيبويه

برخي از ديدگاههاي منسوب به سيبويه با آنچه در متن الكتاب آمده است سازگار نيست، و برخي نحويان و پژوهشگران گاه مطالبي را به سيبويه نسبت داده اند...

دوشنبه، 25 اسفند 1393