سنت، فرهنگ و مردم‌سالاری

موضوع مشاركت اغلب محور چند پرسش بنیادی است كه قدرت و توانایی نظریه توسعه را زیر سؤال برده است. برای مثال، برخی استدلال كرده‌اند كه توسعه اقتصادی...

سه‌شنبه، 14 دی 1395

توسعه به مثابه آزادی

توسعه را، آن‌گونه كه در اینجا استدلال شده است، می‌توان همچون فرایند گسترش آزادی واقعی دید كه مردم از آن سود می‌جویند. تأكید بر آزادی‌های انسانی...

دوشنبه، 13 دی 1395

ناسیونالیسم تقلیدی در ادبیات منظوم زمینه‌ساز مشروطه

در دو دهه‌ی آغازین قرن چهاردهم هـ.ق، شعر کلاسیکِ مکتب بازگشت در حال ضعف بود، اما به حیات خود همچنان ادامه می‌داد. در عین حال، افزایش نفوذ شبه‌مدرنیست‌ها...

دوشنبه، 13 دی 1395

خصایص ادبیات منظومِ زمینه‌ساز مشروطه

ادب منظوم زمینه‌ساز مشروطه در حد فاصل سال‌های 1322 تا 1324 هـ.ق، حال‌وهوای مشهودتری پیدا می‌کند. نثر داستانی و ادبی زمینه‌ساز مشروطه نقش مهمی...

دوشنبه، 13 دی 1395

«سفرنامه‌ی حاج سیاح»، خاطرات یک روشن‌فکر غرب‌گرا

در میان آثار مکتوب مربوط به دورانِ ادبیاتِ زمینه‌سازِ مشروطه، «سفرنامه‌ی حاج سیاح» با بیان وضع فلاکت‌بار و تلخ مردم و اوضاع آشفته‌ی سیاسی آن...

دوشنبه، 13 دی 1395

درباره‌ی رمان‌واره‌ی «سیاحت‌نامه‌ی ابراهیم‌بیک»

زین‌العابدین مراغه‌ای به پیروی از میرزا ملکم و دیگر منورالفکران غرب‌زده‌‌ی شبه‌مدرنیست، گام گذاشتن در مسیر تجددگرایی سطحی و تقلید از ایدئولوژی‌های...

دوشنبه، 13 دی 1395

زین‌العابدین مراغه‌ای، نویسنده‌ی ستایشگر تجدد

تعلق و دلبستگی روشن‌فکرانه‌ی مدرنیستی زین‌العابدین مراغه‌ای، او را در مقام و موضعی قرار می‌دهد که گمان کند پیروی و تقلید از مدرنیته و تجددمآبی،...

دوشنبه، 13 دی 1395

طالبوف و رمان‌واره‌های مروج پوزیتیویسم دین‌ستیز

عبدالرحیم طالبوف از روشن‌فکران شبه‌مدرنیست تأثیرگذار در پروژه‌ی غرب‌زدگی شبه‌مدرن ایران بود و در عرصه‌ی ادبیات غرب‌زده‌ی شبه‌مدرن ایران نیز به‌عنوان...

دوشنبه، 13 دی 1395

میرزا آقاخان کرمانی و رمان‌هایی با طعم ناسیونالیسم سکولار

میرزا آقاخان کرمانی روشن‌فکر شبه‌مدرنیستی است که آثار و کتبی در زمینه‌ی سیاست، نقد ادبی، تاریخ و فلسفه دارد، اما آنچه به آقاخان در زمره‌ی داستان‌نویسان...

دوشنبه، 13 دی 1395

میرزا حبیب اصفهانی و «سرگذشت حاجی‌بابا»

رمان‌واره‌ی «حاجی‌بابا» داستانی است که در ترجمه‌ی فارسی‌اش با نثر جذاب، ایران، ایرانیان، هویت مردم ایران و باورهای مذهبی و اعتقادی آنان را از...

دوشنبه، 13 دی 1395

«خلسه» و اعتمادالسلطنه

اعتمادالسلطنه یک روشن‌فکرِ متجددمآبِ محتاطِ محافظه‌کار است که در دربار قاجاری عمدتاً به فعالیت‌هایی چون نشر روزنامه و نشریات، ترجمه و نگارش کتب...

دوشنبه، 13 دی 1395

آخوندزاده و رمان‌واره‌ای در ترویج شبه‌مدرنیسم

«یوسف‌شاه» به‌لحاظ روایی و شخصیت‌پردازی داستانی و نیز بهره‌گیری از تکنیک‌های نگارش رمان، بسیار ضعیف و ابتدایی است. به‌راستی «رمان» نامیدن این...

دوشنبه، 13 دی 1395

آخوندزاده و ادبیات زمینه‌ساز مشروطه

نویسندگان زمینه‌ساز مشروطه، هم آثار داستانی دارند و هم کتاب، مقاله و رساله‌ی سیاسی نوشته‌اند. ما در اینجا نوعاً بر آثار داستانی آن‌ها متمرکز...

دوشنبه، 13 دی 1395

اصلاحات؛ ادعای منورالفکرانِ قلم‌به‌دست

نویسندگان و شاعران در دوره‌ی ادبیات زمینه‌ساز مشروطه، داعیه‌ی اصلاح، اصلاح‌طلبی و اصلاحات داشتند. اما در واقع آنچه تحت عنوان «اصلاحات» عنوان...

يکشنبه، 12 دی 1395

مشخصات عمومی ادبیات زمینه‌ساز مشروطه

ادبیات زمینه‌ساز مشروطه بیشتر در میان گروه‌های مختلفِ کاستِ روشن‌فکری ایران و طیف به‌اصطلاح اصلاح‌طلبانِ شبه‌مدرنیستِ دربارِ قاجار و نیز بخش‌هایی...

يکشنبه، 12 دی 1395

ادوار مختلف ادبیات معاصر ایران

ادبیات معاصر شبه‌مدرنیست ایران، تجسم روح و جان مدرنیته است. منتها همان‌گونه که مدرنیته در ایران به‌صورتی ناقص و سطحی تحقق یافته و شبه‌مدرنیته...

يکشنبه، 12 دی 1395

ادبیات شبه‌مدرن ایران چگونه پدیدار شد؟

کاست روشن‌فکری ایران، نقش مهمی در زمینه‌سازی و چه بسا معماریِ فرماسیونِ غرب‌زدگیِ شبه‌مدرن و پیشبرد پروژه‌ی‌ استعماری تأسیس و تحکیم غرب‌زدگی...

يکشنبه، 12 دی 1395

ادبیات معاصر ایران آماج استعمار مدرن

ادبیات غرب‌زده‌ی شبه‌مدرن از دهه‌های هفتاد و هشتاد قرن سیزدهم هـ.ق پدیدار گردید و تدریجاً بر دامنه‌ی نفوذ آن افزوده شد؛ به نحوی که ادب گران‌قدر،...

يکشنبه، 12 دی 1395

برخی موانع پیش روی تغییرات اجتماعی

و چون با مؤمنان دیدار کنند، گویند: ما هم ایمان آورده‌ایم و چون با یکدیگر خلوت کنند، گویند: آیا با آنان از دانشی که خدا به شما ارزانی داشته سخن...

يکشنبه، 12 دی 1395

برخی پیامدها و آثار تغییرات اجتماعی از نگاه قرآن

همان‌گونه که از شأن نزول بر می‌آید و لحن آیه نیز اجمالاً به آن گواهی می‌دهد، آیه‌ی نخست در صدد پاسخگویی به پاره‌ای از پرسش‌ها درباره جهاد و استثناهای...

يکشنبه، 12 دی 1395