فرهنگ

چشمگیرترین واقعیتی که در تاریخ نوع بشر می‌توان روی آن انگشت گذاشت، تنوع خارق‌العاده‌ی شکل‌های اجتماعی‌ای است که موجوداتی از یک گونه‌ی ژنتیکی...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

فرمالیسم/ صورت‌گرایی

گروه‌های نویسندگان، هنرمندان و منتقدان جوان و مترقی روس که ارزش‌های فرهنگی و نظریه‌های زیبایی‌شناسانه‌ی واقع‌گرایان و رمانتیک‌های سنتی را زیر...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

فرقه

ریشه‌ی اکثر کاربردهای اصطلاح «فرقه» در قرن بیستم این معناست که جمع داوطلبانه‌ای خود را از بدنه‌ی اصلی ایده‌های دینی یا سیاسی جدا، و با تعصب از...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

فرضیه‌ی اخلاق پروتستان

فرضیه‌ی ماکس وبر درباره‌ی رابطه‌ی میان آیین پیوریتنی و «روحیه‌ی سرمایه‌داری» که نخستین‌بار در 1904 منتشر شد، بحثی را در میان دانش‌پژوهان به پا...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

فرضیه‌ی چشمداشت‌های عقلانی

طبق این فرضیه، چشمداشت‌های هر فرد درباره‌ی رویدادهای آینده نباید دچار خطاهای سیستماتیک باشد. دلیل این امر ساده است: شما باید بتوانید مؤلفه‌های...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

فردگرایی

این اصطلاح دربردارنده‌ی اندیشه‌ها، آموزه‌ها و نگرش‌ها مواضع متعددی است که وجه مشترک آن‌ها پذیرش اصالت و مرکزیت «فرد» است. فردگرایی در اوایل سده‌ی...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

غیرصنعتی شدن

پدیده‌ی غیرصنعتی‌شدن که به معنای انقباض و تحلیل‌ رفتن تولیدات/ یا اشتغال در بخش صنعت است، از اواخر دهه‌ی 1970 در بریتانیا توجه زیادی را به خود...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

عناوین ابلاغی

این نظام اسامی و عناوین نقش بسیار مهمی در روش‌های کنترل حکومت‌های سوسیالیستی تک‌حزبی استالینیستی ایفا می‌کرد؛ تجدیدنظر و ایجاد تغییرات اساسی...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

عوام‌گرایی

عوام‌گرا به آن دسته از جنبش‌های سیاسی گفته می‌شود که توان و ظرفیت بالایی برای جلب حمایت مردم دارند، اما فاقد ویژگی‌های مختص به سوسیالیسم اروپایی‌اند،...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

علیت

به تعبیر به یادماندنی [دیوید] هیوم، علیت «سیمان این جهان» است، نسبتی است که به واسطه‌ی آن رویدادی به رویدادی دیگر متصل می‌شود و با آن سنخی از...

يکشنبه، 9 اسفند 1394

علم مدیریت

علم مدیریت را می‌توان چنین تعریف کرد: کاربست روش علمی و استدلال تحلیلی در فرایند تصمیم‌گیری مدیران اجرایی برای اداره‌ی تجارت و نظام‌های صنعتی...

شنبه، 8 اسفند 1394

علم نشانه‌ها

این اصطلاح، که جان لاک آن را وضع کرد تا سنت دیرینه‌ی تفکر غربی را درباره‌ی دلالت برساند، به فلسفه‌ی یونان باستان بازمی‌گردد. در تفکر مدرن، نشانه...

شنبه، 8 اسفند 1394

علم‌زدگی

از زمان پیدایش علم مدرن در قرن شانزدهم و هفدهم، طرفداران آن مدعی شأن و اعتبار بالایی را برای احکام علم و نتایج سودمند کاربردهای فنی بالقوه‌ی...

شنبه، 8 اسفند 1394

علمِ شناختی

پژوهش بین‌رشته‌ای و تازه‌تأسیسی درباره‌ی شناخت و معرفت که در اصل از رشته‌هایی مثل روان‌شناسی شناختی، هوش مصنوعی، فلسفه‌ی ذهن، زبان‌شناسی و عصب‌شناسی...

شنبه، 8 اسفند 1394

علم اقتصاد

علم اقتصاد که بنابه تعریف یکی از علوم اجتماعی است که با تولید و تخصیص کالاها و خدمات و با تأثیر بعدی آن‌ها بر رفاه مادی موجودات بشری سروکار دارد،...

شنبه، 8 اسفند 1394

عقیده

در میان تعریف‌های بسیار متفاوتی که از عقیده شده است، دو عنصر مشترک هست: یکی این که عقیده به امور مناقشه‌برانگیز مربوط می‌شود، و دوم این که عقیده...

شنبه، 8 اسفند 1394

عقلانی شدن

عقلانی شدن مفهومی است سرشار از ابهام که «دنیایی از امور بسیار متفاوت» (weber, 1904-5) را دربرمی‌گیرد. ابهام این مفهوم مانند ابهام مفاهیم مرتبط...

شنبه، 8 اسفند 1394

عقلانیت و عقل

متفکران روشنگری ادعا داشتند که ذهن بشر و جامعه‌ی بشری به اندازه‌ی سایر عملکردهای طبیعت عقلانی است و همان‌قدر تابع منطق علمی است. تاریخ علوم اجتماعی...

شنبه، 8 اسفند 1394

طلاق

طلاق به منزله‌ی یکی از چند شیوه‌ی خاتمه یافتن ازدواج، با روش‌های دیگر- متارکه و مرگ- از این جهت تفاوت دارد که لغو قانونی پیوند ازدواج است: مانند...

شنبه، 8 اسفند 1394

طبیعت‌گرایی

در این مقاله عمدتاً با معنای دوم طبیعت‌گرایی سروکار داریم. این مبحث مسئله‌ی اصلی فلسفه‌ی علوم انسانی و مسئله‌ای مناقشه‌برانگیز در جنبه‌های کاربردی...

شنبه، 8 اسفند 1394