سه عارف شاعر

نخستین شاعر بزرگ تصوف ابوالمجد مجدود سنایی (متولد در غزنه یا بلخ مقارن نیمه ی سده ی پنج هجری، وفات: 525هـ)(1) معاصر غزنویان متأخر است و قصیده...

يکشنبه، 29 ارديبهشت 1392

افسانه ی سه دوست

هنوز دیری از آن دوران نگذشته که غیاث الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم الخیام، که مختصراً عمر خیام نامیده می شود، در میهن خود به عنوان شاعر در زمره...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

مدیحه سرایان مکتب آذربایجان

تاریخ قفقاز و ایران و هم چنین حیات فرهنگی آن دو، در سده ی 11/12، سخت به هم مربوط است. هر چند که فرمان روایان بزرگ سلجوقی کوشا بودند که ماورای...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

نظامی و مقلدانش

قفقاز جنوبی، تنها از آن رو که در اعتلای قصیده ی مدیحه ای کوشیده و آن را به اوج رفعت رسانده، مدعی مرتبتی خاص در عرصه ی ادبیات فارسی نیست. مگر...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

شعر عصر سلجوقی

سلجوقیان، با پیروزی بر غزنویان و آل بویه، قدرت بزرگ نوینی را پایه گذاری می کنند و تجزیه بیش تر دنیای شرقی اسلام را متوقف می سازند. اینان نسبت...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

سلطان ترک و شعر فارسی

دولت سامانیان، با وجود ظواهر درخشان، در باطن، دستخوش نفاق و مبارزات بود(1) و، از همین رو، قربانی آزمندی سلطان محمود و ایلگ خان گشت. سلطان محمود...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

پیش از فردوسی

با برآمدن سلسله ی سامانی، نه تنها یک دودمان ایرانی، بلکه، یک سلسله ی ایرانی مدافع حقوق سلطنت موروثی به قدرت می رسد که اصل آن از یک خانواده ی...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

روح زبان فارسی

قطعه ناقص دقیقی از روح فئودالی محض سرچشمه می گیرد. تیول دارها به سروران خود خدمت می کنند، دلاوری شهسواری خود را به منصه ی ظهور می رسانند و تا...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

سپیده دم شعر فارسی

تشکیل و صورت یافتن ادبیات فارسی دری در پرده ای ضخیم از ابهام مستور است که مدت ها نفوذ ناپذیر به نظر می رسید. موفقیت های شایان توجهی که با وجود...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

تاریخ ادبیات فارسی پس از اسلام

یک - استیلای تازیان: مداومت فرهنگ ایرانی 1) دو مسیر مختلف: ادبیات بومی (ادامه ی ادبیات فارسی میانه و عامیانه، نخستین آثار شعر هجایی فارسی دری...

شنبه، 28 ارديبهشت 1392

فیلسوفی که شاعر شد!

شیخ به طور قطع یکی از فصحاء و ادباء بزرگ و ستارگان قدر اول آسمان علم و ادب ایران به شمار می رود. در این مختصر مقصود شناسائی شیخ از نظر ادب پارسی...

جمعه، 27 ارديبهشت 1392

شعر فارسی دری (1)

تا این اواخر، شعر فارسی دری، هم از لحاظ کیفیت و هم از لحاظ کمیت، بر نثر فزونی داشت و می توان گفت که جلوه گاه ادب فارسی دری تنها شعر بود. در میان...

چهارشنبه، 25 ارديبهشت 1392

شعر فارسی دری (2)

جنبه ی صوری شعر فارسی دری (و ترکی) یا به کلی از نظر خاورشناسان نسبتاً متقدم پوشیده می ماند و یا اینان، چنان که باید، آن را نمی شناختند. خاورشناسان...

چهارشنبه، 25 ارديبهشت 1392

ویژگی های ادبیات فارسی دری

شعر و ادب فارسی دری بدان سرافراز است که، صرف نظر از مواردی معدود و کاملاً بی اهمیت، جولانگاه، تعصبات دینی نگشته است؛ هر چند که روحانیان ایران،...

چهارشنبه، 25 ارديبهشت 1392

به سوی ادبیات فارسی دری

پس از برافتادن دولت ساسانیان، اشاعه ی تدریجی اسلام در ایران آغاز شد، و همگام با آن، عربی نیز، که زبان متن های مقدس آن است، رونق یافت، واژه های...

چهارشنبه، 25 ارديبهشت 1392

نگاهی به ادبیات فارسی دری

زبان ادبی فارسی دری، که قدمت آثار مکتوب آن به سده ی 1 هـ/7م می رسد، بر مبنای فارسی میانه ی جنوب باختری، که در عهد ساسانیان منبع اصلی زبان درباری...

چهارشنبه، 25 ارديبهشت 1392

کارکردهای بلاغی وابسته ها در استعاره مصرّحه

یکی از برجسته ترین و عمده ترین تصاویر شاعرانه استعاره است، بلاغت و کاربرد استعاره چنان است که کم تر سخن ادبی ای می توان یافت که عاری از این تصویر...

چهارشنبه، 18 ارديبهشت 1392

شعر پارسی، حلقه پیوند

قلمرو فرهنگی ایران همواره گسترده تر از حوزه جغرافیایی آن بوده است؛ به ویژه در دو سده اخیر که بخشهای وسیعی از ایران بزرگ در جنگها و یا قراردادهای...

دوشنبه، 16 ارديبهشت 1392

زمستان امید

سوینبرن، (R.Ch. Swinburne) شاعر معروف انگلیسی (1837-1909)، شعری دارد با عنوان «باغ پروسرپاین) (1) که اثری معروف است و درباره آن بحثها شده است،...

يکشنبه، 15 ارديبهشت 1392

تقابل عقل و عشق

یکی از دورنمایه های بنیادی و گسترده شعر فارسی و ادب صوفیه، مساله تقابل عقل و عشق است. هر کس چند بیت شعر سروده باشد، احتمالاً در همان چند بیت،...

يکشنبه، 15 ارديبهشت 1392