وجود ذهنى از ديدگاه حكماى اسلامى

در اين مقاله به سير تاريخى اين نظريه در فلسفه اسلامى اشاره و سپس دلايل اثباتى ان مطرح مى گردد و بنحو اجمال تفاوت اين نظريه با نظريه «فنومنولوژيستها»...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

بساطت و تركيب مشتقّات در بستر ادبيات علوم عقلى اسلامى

موضوع بساطت و تركيب مشتقات، در ادبيات عقلى اسلامى، منطق، فلسفه و علم اصول فقه، جاي[1]گاه قابل توجهى دارد و در هر يك از اين علوم بجهتى خاص، راه...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

بررسي و تحليل مفهوم «حقيقت» در انديشه ملاصدرا و هيدگر

تلقي رايج و سنتي از حقيقت اينستكه حقيقت را توافق (= مطابقت) ميان معناي ذهني و امر واقع در عالم خارج دانسته‌اند؛ بگونه‌اي كه معناي ذهني (تصور...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

عقب ماندگي مسلمين

عقب ماندگي مسلمين، که در قرون اخير وضوح بيشتری يافته، معلول علتی واحد نيست بلکه عواملی متعدد در آن دخالت دارد که يکی از دلائل عمدة آن، جوانب...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

تأملات تأويلی ملاصدرا در کتاب و سنت

در هستی شناسی تأويلی ملاصدرا پنج عنصر اصلی را بوضوح مي‌توان از هم بازشناخت. اين عناصر عبارتند از: فلسفة ارسطو و پيروانش, تعاليم نو افلاطونی بويژه...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

حكمت متعاليه صدرايي، فلسفة حال و آينده

برخورد تاريخ با انديشة فيلسوفان متفاوت است. عوامل گوناگوني دست به دست هم مي‌دهند تا به يك انديشة فلسفي مجال حضور دهند تا بتواند از توجه و عنايت...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

الهيات از نظر صدرالمتالهين و جايگاه كنوني آن*

مدتها بود كه بحث بر سر جايگاه علوم و موقعيت و منزلت فلسفه، به ميان نيامده بود و ارزشيابي آن بدست و بذوق عامه مردم واگذار شده بود، گاهي پزشكي،...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

تصوف و فلسفه از نظر ملاصدرا

هنگامى كه دست اندركاران اين كنفرانس، از سر لطف مرا به عرضه مقاله در آن دعوت كردند، موضوع «ارتباط بين روزبهان بقلى و ملاصدرا» را به من پيشنهاد...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

نكاتى برجسته از فلسفه ملاصدرا در مقايسه با نظريات فلسفى قرون اخير در غرب

در قرون نهم تا دوازدهم ميلادى كشورهاى اسلامى هر يك دانشگاهى محسوب مى شدند و در آنجا دانشمندان و فلاسفه برجسته به تحقيق و تدريس مشغول بودند. ايرانيان...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

معرفت‌شناسي‌ و حكمت‌ متعاليه‌

يكم‌؛ در حكمت‌ متعاليه‌ بخش‌ مستقلي‌ به‌ بحث‌ دربارة‌ شناخت‌شناسي‌ و مطابقت‌ يا عدم‌ مطابقت‌ ادراك‌ انسان‌ با عالم‌ خارج‌ اختصاص‌ نيافته‌ بلكه‌...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

تفسير ملاصدرا بر سورة مبارکة سجده

می خواهم اين مقاله را به استاد راهنمای خود, مرحوم جان (يحيی) کوچر تقديم کنم که علاقة عميق به فلسفه ملاصدرا داشت و اگر مرگ غير مترقبه او را از...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

نظر ملاصدرا دربارة عقل اول در شرح اصول کافی

شرح عرفانی _ فلسفی ملاصدرا (ف. در1640/1050) بر چهار کتاب اول گنجينة عظيم احاديث شيعه اصول کافی, نگاشتة ابوجعفر کلينی, نمونة روشنی است که نشان...

پنجشنبه، 17 ارديبهشت 1388

تصوّر و تصديق پيش درآمد جايگاه مبحث علم در علوم اسلامى

مباحث مربوط به ادراك و مع[1]رفت در علوم اسلامى - اعم از فلسفه، كلام، منطق و حتى علم اصول- بصورت پراكنده مطرح شده است. در منابع اسلامى، ابواب...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

دورنمايى از انديشه ها و نظريات فلسفى «ميـردامـاد»

در ميان مجموعه آرا و نظريات فلسفى ميرداماد ـ جداى از نظرياتى كه مورد اتّفاق حكماى پيش از او بوده و يا به نوعى اشتهار داشته ـ به سه دسته برمى...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

جايگاه حدوث دهرى و حركت جوهرى در دو نظام متفاوت فلسفى

براى هر پژوهشگرى كه با آثار فلسفى صدرالمتألهين آشنائى دارد، اين سؤال كه «چرا صدرالمتألهين نظريه «حدوث دهرىِ» استادش ميرداماد را در آثارش مسكوت...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

تجربه حسّى و رابطه آن با كليت و استقراء

حدود چهارده سال پيش نخستين بار بود كه ميوه كيوى را ديدم، پرزهايش را لمس كردم و سپس آن را پوست كندم و خوردم. نزديك پنجاه سال پيش - 15 سالگى من...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

«وجود محمولى» از ديدگاه كانت و ملاصدرا

بررسى ديدگاههاى كانت در باب وجود بعنوان محمول و مقايسه آن با نظرات ملاّصدرا كه معتقد به واقعى بودن مفاهيم و قضاياى فلسفى است و براى واقعى نشان...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

بررسي آراء در تعيين جايگاه وجود رابط و محمولي در منطق و فلسفه

وجود رابط و محمولي در قضاياي منطقي جايگاه ويژه‌اي دارند. ارتباط و اتحاد موضوع و محمول در قضاياي حمليه بدون رابط صورت نمي‌گيرد. هليات بسيطه و...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

بررسي تطبيقي اصل بنيادين در فلسفه ارسطو و ابن‌سينا

ارسطو با تحليل ابتدايي از اشياء مادي، به اين نتيجه رسيد كه اشياء نه از يك جزء بلكه از دو جزء تشكيل شده اند، يكي ماده و دوم صورت، ماده يا هيولي...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388

انسان كامل، عالم صغير است و عالم، انسان كبير

محققان از انسان كاملي نامبرده‌اند، كه جامع جميع مراتب وجود است و مظهر و تجليگاه صفات الهي است. اصل تعيّن او از مقام احديّت است و بمراتب واحديت...

چهارشنبه، 16 ارديبهشت 1388