0
ویژه نامه ها
ماده گرایی و علوم مکانیستی

ماده گرایی و علوم مکانیستی

آزادی فردی همواره در موقعیتی خاص و در رویارویی با محدودیت‌ها تحقق می یابد. این محدودیت‌ها اکنون در نتیجه‌ی تحقیقات رفتاری بسیار واضح تر شده اند....
ملاک احتیاج به علت

ملاک احتیاج به علت

اصطلاح عام فلسفی به هر چیزی که چیزدیگری بر آن متوقف باشد، علت می گویند. پس از لحاظ فلسفی، کاغذ و قلم و مرکب و همه اینها اجزای علت نوشتن هستند...
علت در قرآن و حدیث

علت در قرآن و حدیث

سنت اسباب در تمامی اجزای عالم جریان دارد و خدا بر صراط مستقیم است که همان صراط علیت و سبیت است. پس خداوند علت همه پدیده‌هاست یعنی همه پدیده‌ها...
علیت از دیدگاه عقل

علیت از دیدگاه عقل

اصل علیت عبارت است از قضیه ای که دلالت بر نیازمندی معلول به علت دارد و لازمه اش این است که معلول بدون علت تحقق نیابد.
فیض الهی و مخلوقات

فیض الهی و مخلوقات

فیض او با همه امور همراه است، ولی با هیچ یک از آنها ممزوج نیست و خداوند سبحان در آسمان و زمین حضور دارد و لکن به حدود و محدودیت های آسمان و زمین...
ابتدا و ختم جهان آفرینش

ابتدا و ختم جهان آفرینش

جهان هستی هر چه باشد و هر عظمت و وسعت حیرت انگیزی که داشته باشد و هر کثرت و اختلاف و تضاد و تزاحم و تنازعی که در آن حکم فرمایی نماید، یک واحد...
مراتب عقل نظری

مراتب عقل نظری

نیروی نظری با صورتهای کلی مجرد از ماده چند گونه پیوند دارد. زیرا چیزی که کارش این است که چیزی را بپذیرد، بالقوه یا بالفعل، پذیرای آن است. پیوند...
آراء استاد جوادی آملی درباره عقل

آراء استاد جوادی آملی درباره عقل

گاهی اوقات هوا و هوس و دلبستگی به تمنیات دنیوی به قدری شدید است که کار عقل عملی را مختل می نماید. از این رو انگیزه برای کارهای پسندیده ضعیف می...
ماهیت انسانی

ماهیت انسانی

به نظر سارتر وقتی می گوییم انسان ماهیت خود را انتخاب می کند منظور ما این است که هر فردی، این عمل را انجام دهد وهمچنین هر فرد ضمن انتخاب ماهیت...
حقیقت در نظر پراگماتیستها

حقیقت در نظر پراگماتیستها

حقیقت برخلاف آنچه در کتابهای فارسی نقل شده از نظر «جیمز» تنها مفید بودن در عمل نیست بلکه حقایق خارجی، توافق مفاهیم و درک و استنباط فرد نیز در...
حقیقت و تئوری توافق

حقیقت و تئوری توافق

ذهن مفاهیم موجود در خود را با یکدیگر مطابقه می کند و اگر مفهوم جدید با مفاهیم گذشته توافق داشت آن را به عنوان مفهوم حقیقی می پذیرد. اشکال بزرگ...
اقسام حقیقت

اقسام حقیقت

اید‌آلیستها قضیه یا مفهومی را حقیقی تلقی می کنند که با دیگر قضا یا توافق داشته باشد. پراگماتیستها تا حدودی نظری جامع درباره حقیقت ابراز می دارند.
شهود از مبانی معرفت

شهود از مبانی معرفت

پاره‌ای از دانشمندان شهود را به معنی ادراک مستقیم یا بلاواسطه تلقی می کنند. طرفداران مکتب حسی، ادراک امور حسی مانند رنگ، صدا یا احساس دردهای...
عقل منبع اساسی معرفت

عقل منبع اساسی معرفت

آنچه در فلسفه کانت مهم است توجه به نقش حس و عقل در جریان معرفت می باشد. ولی تفکیک حس و فهم از عقل و اختصاص دادن مفهوم زمان و مکان به حس و مقوله...
حس از منابع نخستین معرفت

حس از منابع نخستین معرفت

نباید فعالیتهای ذهنی یا عقلانی را در تشکیل مفاهیم و ایجاد معرفت از فعالیتهای حواس مجزا کرد و ضمنا باید نقش فعالانه ذهن را در بوجود آوردن معرفت...
بررسی معنای «معنا» در علوم انسانی

بررسی معنای «معنا» در علوم انسانی

شاید کمتر بتوان مسئله‌ای به پیچیدگی «معنای معنا» یافت. پرداختن به این مسئله، زمانی در انحصار فلسفه بود، اما در دوره‌های جدید، علاوه بر فیلسوفان،...
قوه‌ی حدس و کاربرد آن در فلسفه و حکمت

قوه‌ی حدس و کاربرد آن در فلسفه و حکمت

در لغت به معنی سرعت و سیر. و نیز به معنی دریافتن، گمان بردن و تخمین زدن است. در اصطلاح فلسفه و حکمت، حدس، در برابر (=اندیشه) قرار دارد و همانند...
معنی عقل و مراتب آن

معنی عقل و مراتب آن

شناخت ابعاد نفس و به کمال رسانیدن آن ابعاد، با شناخت حقایق رابطه‌ای مستقیم دارد؛ بدین معنا که تقویت قوای عملی و نظری نفس به شناخت حقایق مرتبط...
تعریف نفس و حقیقت آن

تعریف نفس و حقیقت آن

حکمت سه رکن دارد و همه‌ی مسائل آن در چارچوب این سه رکن مندرج است. معرفت النفس یکی از آنهاست که شناخت آن، شناخت همه‌ی حقایق را به دنبال دارد؛
حکمت یعنی چه؟

حکمت یعنی چه؟

فیلسوفان برای «حکمت» تعاریف متعددی به دست داده‌اند. ملاصدرا نیز به فیلسوفان استناد کرده و در جایگاه‌های متعددی به فراخور بحث فلسفی، برخی از آن...