واژه شناسی قرآنی: ابتلاء، امتحان، تَمحیص، فِتنه

«اِبتلاء» از «بَلوى» (باء، لام، و او و یاء) دارای دو معنای اصلی است: الف) کهنه و فرسوده کردن یک چیز؛ ب) نوع خاصی از امتحان و آزمودن.

يکشنبه، 18 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: اِبتغاء، اجتراح، اراده، اِقتراف، اِلتماس، اَمر، بَحث، تجسّس، تحرّی، تحسّس، سؤال، شَهوت، طَلب، عزم، قصد، کسب

«بَغیة» مصدر و ریشه «ابتغاء» است. «بغی» (باء، غین و یاء) دارای دو معنای اصلی طلب و فساد است.

يکشنبه، 18 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: اِباق، حَیَد، فِرار، مَحیص، مَناص و هَرَب

«إِباق» اسم از «أبق» (همزه، باء و قاف) به معنای فرار برده از مولای خویش و گریختن غلام است. برخی اهل لغت ماده یادشده را به رفتن و فرار بنده بدون...

يکشنبه، 18 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: باء، اِدبار، اِعراض، تَولّی، صَدّ، صَدَف، عَدل، عَسعَسَ

«إدبار» از «دُبُر» (دال، باء و راء) به معنای آخر و پشت یک شیء اشتقاق یافته است. اهل لغت «إدبار» را به معنای پشت کردن و اعراض و خلاف و نقیض اقبال...

يکشنبه، 18 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: أب، والد

«أب» از «أبو» (همزه، باء و واو) - که بر تربیت و تغذیه دلالت دارد - گرفته شده و به همین دلیل پدر «أب» نامیده شده است.

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: آیه، اثر، سیما، علامه

«أثر» از ھمزہ، ثاء و راء دارای سه معنای اصلی مقدم داشتن، یادکردن و نشانه گذاشتن برای باقیمانده از یک شیء. و جمع آن «آثار» است. از شواهد کتب لغت...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: اَنیه، اِبریق، جِفان، سِقایه، صِحاف، صُواع، قُدور، کَأس، کُوب، وِعاء

«إناء» واحد «آنیة» و جمع «آنیة»، «أوانی» است و أوانی از «أنی» (همزه، نون و یاء) گرفته شده است. برخی اهل لغت آن را ظرفی دانسته‌اند که در آن طعام...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: آن، آناء، أجل، أمّة، أمَد، حقب، حین، دهر، ساعة، عدّة، عصر، عمر، مدّة، میقات، وقت

«آن» ظرف و مبنی بر فتح است (معمولاً به صورت «ألآن» به کار می‌رود) ؛ الف و لام آن برای تعریف نیست و به گفته فرّاء از واژه «أوان» (وقت) گرفته شده...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: آلاء، مِنّة، نعمة

«مَنّ» (میم و نون) دارای دو معنای اصلی است: الف) قطع؛ ب) انجام دادن کار خیر و نیک (انعام). از معانی «منّ» انعام و نعمت دادن است و «منة» اسم به...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: اَل، أَهل، رَحِم، قُربی، نَسَب، مَوالی

«آل» از «أَول» (همزه، واو و لام) به معنای رجوع، اشتقاق یافته است و اهل لغت آن را در قالب مضاف و مضاف الیه یا کلمات دیگر معنا کرده‌اند؛ مانند:...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: آخِر، خاتَم، عاقبت

«آخِر» بر وزن فاعل، صفت و مشتق از «أخر» همزه، خاء و راء به معنای خلاف تقدم است. مؤنث آخِر، آخِرة و جمع آن دو «اواخر» است. اهل لغت واژه «آخِر»...

شنبه، 17 تير 1396

واژه شناسی قرآنی: آسِن، إبدال، تحویل، تَسَنُّه، تغییر

«آسِن» بر وزن فاعل از همزه، سین و نون دارای دو معنای اصلی است: 1. تغییر و دگرگون شدن یک چیز؛ 2. سبب.

شنبه، 17 تير 1396

آيا اصل «بَسمَلَه» از کتاب مقدّس است؟

نولدکه و نيز شوالي در تاريخ قرآن [جلد نخست، صفحه‌ي 116] مدّعي‌اند که عبارت آغازين هر سوره‌ي قرآن- جز سوره‌ي توبه (برائت)- برگرفته از زبان رايج...

دوشنبه، 12 تير 1396

قرائتي يوناني از قرآن

در اين نوشته، از باب ريشخند و مطايبه، به ديدگاه فردي يوناني خواهيم پرداخت تا ببينيم او چگونه قرائتي را از قرآن ارائه مي‌دهد و چگونه آن را تفسير...

دوشنبه، 12 تير 1396

صابئان چه کسانی هستند؟

صابئان مانند اهل کتاب و مجوسان (زرتشتيان) گروهی هستند که به ويژه افتخار اين را يافته‌اند که در رديف کساني که [به خدا و روز قيامت] ايمان دارند...

دوشنبه، 12 تير 1396

«رسولان» در قرآن نقدي بر نظر وِنسينک

از ميانِ آرايي که بيش از همه خيالي‌تر است، رأيي است که «ونسينک» مطرح کرده است. وي مي‌گويد: «مفهومِ «رسولان» به عنوانِ بشارت دهندگاني که به سوي...

دوشنبه، 12 تير 1396

صابِئان در قرآن

از دشوارترين مسائلي که مفسران قرآن با آن مواجه بوده‌اند، تعريفِ «صابئان» مي‌باشد. اين اسم، سه بار، در آيات زير آمده است: اکنون، آراي مختلف خاورشناساني...

دوشنبه، 12 تير 1396

گلدزيهر و همخوانيهاي نادرستِ وي ميان اسلام و يهود

اگناس گلدزيهر، در دائرة‌المعارف يهودي مقاله‌اي را درباره‌ي اسلام نوشته است که در آن، به طور ويژه، درباره‌ي ريشه‌هاي يهودي مفاهيم و دستورات اسلامي،...

دوشنبه، 12 تير 1396

پندارهايِ شگفت‌انگيز مرگليوث در باره‌ي قرآن

اسمهاي سه‌گانه‌ي وی، اشاره دارند که از خانواده‌اي يهودي و نژاده(اصیل) است. نامش به عبريِ عاميانه، «مرگليوث» تلفظ مي‌شود و به شکلهاي گوناگونِ...

دوشنبه، 12 تير 1396

معناي واژه‌ي «فُرقان» نزد خاورشناسان

توجه شماري از پژوهشگران تاريخ و ادبيات عربي [مستعرب] متعرض به اسلام، به واژه‌ي «فرقان» جلب شده و در ارجاعِ آن به اصل و ريشه‌ي يهودي مسيحي تلاشهاي...

شنبه، 10 تير 1396