کهن‌ترین واژه‌نامه‌ی لاتینی به فارسی

با توجه به تعداد بالنسبه زیاد کتابها و سفرهایی که از سده‌ی هفدهم میلادی به زبانهای مختلف اروپایی، اعم از پرتغالی و اسپانیایی و هلندی و انگلیسی...

دوشنبه، 3 آبان 1395

واژه‌شناسی بازار

بازار، در فارسی میانه وازار wāzār [w’c’l؛ در فارسی میانه مانوی w’c’r] با ترکیب‌هایی چون وازارگ (بازاری)، واز ارگان (بازرگان)، واز ارگانیه (بازرگانی)،...

شنبه، 20 شهريور 1395

اصل خط عربی

مشکل خط عربی، مشکل پیچیده‌ای در تاریخ است. بسیاری از مورخان، گاهی به روایت و گاهی به حدس و گمان به آن پرداخته اند. علت این امر به این نکته برمی...

سه‌شنبه، 22 تير 1395

پیدایش خط عربی

اثری به دست نیامده است كه بر آشنایی عرب حجاز به كتابت و خط درگذشته‌ی دور دلالت داشته باشد. آنان اندكی پیش از ظهور اسلام با خط و كتابت آشنا شدند....

پنجشنبه، 10 تير 1395

اصطلاح‌شناسی تجارت

تجارت (در فارسی: بازرگانی) در لغت به معنای خرید و فروش، داد و ستد و معامله کردن است. برخی منابع، تجارت را در کاربرد اصطلاحی آن معنا کرده‌اند،...

يکشنبه، 6 تير 1395

سیاست‏های زبانی

وقتی تعداد زبان‌های موجود در کره‏ی زمین را در نظر گیریم، ممکن است احساس کنیم که همه‏ی اوضاع فراهم آمده تا آدم‏ها حرف یکدیگر را نفهمند. با‏ این...

شنبه، 8 خرداد 1395

متغیرهای زبانی و متغیرهای اجتماعی

می‌دانیم که آواشناسی با واج‏شناسی تفاوت دارد: آواشناسی به توصیف تلفظ واقعی آواهای زبان در گویندگان مختلف می‏پردازد و واج‏شناسی از این تلفظ‏ها...

شنبه، 8 خرداد 1395

زبان شناسی اجتماعی یا جامعه شناسی زبان؟

تفاوت میان زبان شناسی اجتماعی خرد و زبان شناسی اجتماعی کلان را، که بسیار رایج است، در واقع نمی‏توان تا‏ این حد دوگانه طرح کرد. به عنوان مثال...

شنبه، 8 خرداد 1395

رفتارها و برخوردها

می‏‌گویند که شارل کن (یا شارل پنجم) با آدم‏ها به فرانسوی، با اسب‏‌ها به آلمانی و با خدا به اسپانیایی حرف می‌‏زده است. تولیو دو مورو ضرب‌المثلی...

شنبه، 8 خرداد 1395

پیکار در راه برداشتی اجتماعی از زبان

زبان‏شناس فرانسوی آنتوان میه (1866-1936) در متن‌های متعددی جنبه‏ی اجتماعی زبان را خاطر نشان ساخته، یا به عبارت دقیق‏تر آن را به مثابه‏ی واقعیتی...

شنبه، 8 خرداد 1395

برخورد زبان‏ها

واژه‏‌ی تداخل به معنای تغییر ساختارهای زبانی است که از ورود عناصر بیگانه به عرصه‏‌های بسیار ساختارمند زبان، مانند مجموعه‏‌ی نظام واجی، بخش اعظمی...

شنبه، 8 خرداد 1395

نگاهی به ترجمه‌ی تاریخ مفصل عرب قبل از اسلام

تاریخ مفصل عرب قبل از اسلام. نوشته‌ی دکتر جوادعلی. ترجمه‌ی دکتر محمدحسین روحانی. جلد اول، کتابسرای بابل، 1367، 474 ص.

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

«بیت الحکمة» و تأثیر آن بر غنابخشی فرهنگ و ادب عربی در عصر اول عباسی

«بیت الحکمة» «بغداد» (218 – 136 هـ.ق) – به عنوان مهم‌ترین کتابخانه در جهان اسلام که اغلب «مأمون» معتزلی را مؤسس آن می‌دانند – در جریان نهضت ترجمه...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

وام واژه‌های فارسی در نِشوارُالمُحاضَرَه‌ی تنوخی (ق. 4)

انبوهی نویسنده از زمان ابن دُرَید (وفات: 321) تا زمان ما به معرّبات به طور عام و به معرّباتی که ریشه‌ی فارسی دارند به طور خاص پرداخته‌اند. همه‌ی...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

در جستجوی واژگان فارسی اسب‌شناسی

مربّی سواری به شاگردانش چنین آموزش می‌داد: کره‌‌ی اسب را به مانژ بیاورید، و برای آن که مفاصل و بخولق‌هایش سفت شود، اول قدم ببرید، بعد یورتمه،...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

ترجمه‌ی اشعار کهن فارسی به عربی

شعر فارسی، از اوائل سده‌ی سوم هجری، در قالب عروض عربی سربرآورد، و در ترکیب‌هایی ساده و نسبتاً ابتدایی، و مضامینی گاه بسیار ناپخته این سو و آن‌سو...

سه‌شنبه، 31 فروردين 1395

زبان‌شناسی اجتماعی

همان‌طور که از این عنوان برمی‌آید، این رشته دربرگیرنده‌ی حوزه‌هایی از مطالعات است که زبان و جامعه را به هم متصل می‌سازند. زبان‌شناسی اجتماعی...

دوشنبه، 3 اسفند 1394

زبان‌شناسی

در آغاز قرن بیستم، «زبان‌شناسی» می‌توانست چنین تعریفی داشته باشد: «مطالعه‌ی شکل و کارکرد زبان»، که البته معنای زبان را در ابهام باقی می‌گذاشت....

دوشنبه، 3 اسفند 1394

زبان

مباحث مربوط به این موضوع دامنه‌ای چنان گسترده دارد و از چنان تنوعی برخوردار است که می‌توان گفت زبان در تفکر اجتماعی قرن بیستم هم جایگاه مرکزی...

دوشنبه، 3 اسفند 1394

یادی از دانشمندی رنج‌دیده و ناکام

« و آن روز که حسنک را بردار کردند، استادم بونصر روزه بنگشاد و سخت غمناک و اندیشه‌مند بود چنان که به هیچ وقت او را چنان ندیده بودم، و می‌گفت:...

يکشنبه، 25 بهمن 1394