بازشناسی و تبیین یک ژانر ناشناخته در ادب فارسی (حماسه ی عرفانی)

ژانر یا انواع ادبی از مقولات بنیادین ادبیات است که از آغاز پیدایش نقد ادبی تاکنون، صاحب نظران و منتقدان درباره ی آن سخن گفته اند. در روزگار ما،...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

بهره گیری از الگوی تحلیل گفتمان انتقادی در نقد ادبی

نقد ادبی شامل فرایند توصیف، تحلیل، شناخت و ارزش گذاری ویژگی های زبانی، فرازبانی و سازمان متن آثار ادبی در بافت گفتمانی خاص است. اگر ناقد متن...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

واکاوی نظریه ی نظم عبدالقاهر جرجانی

اکنون در میان پژوهشگران نقد ادبی، دو نام عبدالقاهر و نظریة النّظم چنان به هم پیوند خورده اند که اینشتاین و نظریه ی نسبیت. اهمیت این نظریه درآن...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

نقدی بر برداشت های زیباشناختی کهن

زیباشناسی کهن که بیشتر ذیل دو عنوان پرشکوه «علم بدیع» و «علم بیان» قرار می گیرد، همواره از محاسبه ی روابط قدرت در فرایند ظهور و افول امر زیبا...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

نقد و نظریه پردازی فرمالیستی در قرن ششم هجری

در فضای ادبی پیش از مشروطه در ایران، نظریه پردازی و نقد چندان مجال بروز نیافته است؛ زیرا نظریه پردازی حاصل تفکر انتقادی است و تفکر انتقادی نیز...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

نقد و بررسی آرا و نظریات ادبی اخوان الصّفا

اخوان الصفا نام جمعیتی سرّی است که در سده ی چهارم هجری در جهان اسلام شکل گرفت. هدف این جمعیت، آمیختن دین به فلسفه و تعدیل آن به وسیله ی حکمت...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

عربی زدگی در شرح و تحلیل متون ادب فارسی

از آفت های بزرگ در شرح و تحلیل متون ادب فارسی، استناد بسیار به امثال و اشعار عربی و بی توجهی به فرهنگ و ادب باستانی ایرانیان است که پس از دفاع...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

بحران اصطلاح سازی در نقد ادبیات باستانی

اصطلاحات نقد ادبی ابزارهایی برای درک، مطالعه و خلق متون نقدی به شمار می روند. بر اساس این، هرگونه تلاش برای تصحیح، تدقیق، شیواسازی و آسیب شناسی...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

نقد پسااستعمارگرایی و انعکاس آن در آثار داستان نویسان مهاجر ایرانی

در دهه های اخیر، رویکرد انتقادی جدیدی در حوزه ی گفتمان های هنری به وجود آمده که با عنوان «پسا استعمارگرایی»(3) شناخته شده است. این رویکرد را...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

منتقدان ایرانی: روش و رویکردهای رضا براهنی در نقد ادبی

رضا براهنی در عرصه ی فرهنگ و آفرینش ادبی ایران، شخصیتی چند بعدی است. او حوزه های مختلفی را برای نزدیک شدن به دغدغه های ذهنی خود تجربه کرده است....

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

آرا و روش های هوشنگ گلشیری در نقد ادبیات داستانی

این مقاله با هدف بررسی آرا و روش های هوشنگ گلشیری در رویکرد او به مسئله ی نقد ادبیات داستانی و بررسی معایب داستان نویسی از نگاه او تدوین شده...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

کدام نقد؟ کدام روش؟

زمانی می توان از نقد سخن گفت که موضوعی برای نقد کردن وجود داشته باشد و زمانی می توان از روش حرف زد که بدانیم در کدام کلینیک و با چه ابزاری آن...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

بدفهمی ای در کاربرد هرمنوتیک به عنوان یکی از رویکردهای مستقل نقد ادبی

حدود سه دهه است که از ورود مبحثی به نام «هرمنوتیک» به ایران می گذرد و امروزه می توان ادعا کرد که این مبحث به عنوان جریانی در حوزه های مختلف راه...

سه‌شنبه، 15 بهمن 1392

افق های گسترده تر

مکرراً بحث کرده اند که اکسپرِسیونیسم پدیده ای نوعاً آلمانی است، همان قدر که امپرسیونیسم پدیده ای است فرانسوی: بی شکلی و تلاطمِ این جنبش، و نیز...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

اکسپرِسیونیسم دارد می میرد!

اوایل سال 1921، آلزاسیِ جوان، ایوان گُل ( که دست بر قضا یکی از نخستین کسانی بود که خود را اکسپرِسیونیست نامید) مقاله ای نوشت به نام اکسپرِسیونیسم...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

زندگی را پرشور خلق کنید!

پیش از پایان جنگ در سال 1918، دو نمایشنامه در آلمان ( البته با اجراهای محدود) به صحنه آمد که بی معناییِ جنگ و تأثیر خشونت بارِ آن در انسان ها...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

اکسپرِسیونیسم آلمانی

در آلمان، دهه ی پیش از آغاز جنگ جهانی اول بیشتر از بابتِ آتشین مزاجیِ منتقدانِ نظمِ موجود به یادماندنی شد تا باورهای مدفاعانِ این نظم: هر هنرمندی...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

رؤیاهای تولّد دوباره ی انسان

غالباً به اشتباه معتقدند که اکسپرِسیونیسم، به قول سنت جان اِرواین، صرفاً محصول « درماندگی و روان رنجوریِ ملّتی شکست خورده» بود، (1) جنبشِ زاده...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

اکسپرِسیونیسم و مدرنیته

نمی دانیم اول بار پل کاسیرر، دلال هنری، در حضور کمیته ی گزینش و در حال تماشای نقاشی ای اثر ماکس پِکشتاین اصطلاح « اکسپرِسیونیسم» را وارد کاربرد...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392

دشواری های تعریف اکسپرِسیونیسم

« اکسپرِسیونیسم» اصطلاحی است توصیفی که لاجرم چنان تجلیات فرهنگیِ متفاوتی را در خود گنجانده که عملاً بی معنا شده است: به نظر می رسد که تعریف آن...

پنجشنبه، 10 بهمن 1392