0
ویژه نامه ها
هماهنگی عقل و وحی

هماهنگی عقل و وحی

قرآن کریم چون کتاب حق است ندایش همواره دعوت به تحقیق است و دستوری که به جوامع انسانی می دهد این است که هر فرد موظف است یاخود پژوهشگر و اهل تحقیق...
لفظ و برهان در قرآن

لفظ و برهان در قرآن

کتاب و سنت از پیروی آنچه که قطعا و صراحتا در مقابل معارف قطعی دینی قرار می گیرد، نهی می کند. این هم در واقع بازگشتش به همان حجیت عقل است؛ زیرا...
عقل و دین در تفکر اسلامی

عقل و دین در تفکر اسلامی

آکوئیناس مسائلی مانند «تثلیث» و «تجسد» و «فدیه» را از مصادیق قسم دوم می داند و معتقد است بخش هایی از وحی از تمامی مراتب عقل انسانی برتر است که...
تفکر و تعقل و تذکر در آیات الهی

تفکر و تعقل و تذکر در آیات الهی

اصولا بین روش انبیا در دعوت مردم به حق و حقیقت و بین آنچه انسان از طریق استدلال درست و منطقی به آن می رسد فرقی وجود ندارد. تنها تفاوت، این است...
تعقل و تفکر در قرآن کریم

تعقل و تفکر در قرآن کریم

از دیدگاه قرآن، عقل فهمی است که مطابق فطرت انسان باشد. به عبارت دیگر فهمی است که با سلامت فطرت و دوری از هواهای نفسانی حاصل میشود. «إن المراد...
حاکم در قرآن و انواع آن

حاکم در قرآن و انواع آن

اسم فاعل از حُکم (= فرمان، رأی، دانش، حکمت). از این کلمه در قرآن کریم ذکری نشده است ولی از جمع آن به صورت حُکّام در یک آیه (بقره، 188) و به صورت...
حِجر در آیات قرآن کریم

حِجر در آیات قرآن کریم

این کلمه در قرآن در چهار سوره و پنج آیه آمده است: «وَقَالُواْ هَذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لاَّ یَطْعَمُهَا إِلاَّ مَن نّشَاء (انعام، 138)؛...
وجوه معانی نفس در قرآن کریم

وجوه معانی نفس در قرآن کریم

برخی از مفسران و لغت‌شناسان درصدد تعیین وجوه معانی نفس برآمده‌اند. طبرسی در مجمع البیان می‌نویسد: نفس در کلام بر سه وجه است: 1. به معنای روح؛...
حبل الله در قرآن و روایات

حبل الله در قرآن و روایات

حَبل در لغت به معنی ریسمان و هر دست آویزی است که آدمی را به محل مورد نظر خود برساند؛ مانند ریسمانی که به کمک آن از چاه بیرون آیند یا از محل پست...
امّی یعنی چه؟

امّی یعنی چه؟

وصفی قرآنی برای محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) که در طول تاریخ اسلام تفسیرهایی بسیار متفاوت از آن عرضه شده است. مسلمانان به طور سنتی امّی را...
معناشناسی واژه اِلاف ؛ ایلاف در قرآن

معناشناسی واژه اِلاف ؛ ایلاف در قرآن

مصدری از ریشه‌ی عربی أ ل ف که مفسران مسلمان و نیز پژوهشگران جدید آن را به شیوه‌های گوناگونی توضیح داده‌اند. این واژه در سوره‌ای از قرآن (قریش:...
ویژگی‌هایِ اَعراب / بادیه نشینان در زمان پیامبر

ویژگی‌هایِ اَعراب / بادیه نشینان در زمان پیامبر

اَعراب: کسانی که محل سکونت خویش را در جاهای مختلف و غالباً بسته به شرایط آب و هوایی برمی‌گزینند و تغییر می‌دهند. اعراب اقوامی غیر شهرنشین از...
اَیکه به چه معناست؟

اَیکه به چه معناست؟

این عبارت در چهار سوره‌ی مکی آمده است (حجر: 78؛ شعراء: 176؛ ص: 13؛ ق: 14). اجماعی درباره‌ی هویت این قوم، که به سبب کفر خود به عذاب نابودی گرفتار...
اصحاب رَسّ چه کسانی هستند؟

اصحاب رَسّ چه کسانی هستند؟

عبارت «اصحاب الرَسّ» دو بار در قرآن به کار رفته است: «برای ستمکاران عذابی پردرد آماده کرده‌ایم و [نیز] عادیان و ثمودیان و اصحاب رس و نسل‌های...
انسان‌هایی که دوزخ برای ایشان مقدّر نگشته است

انسان‌هایی که دوزخ برای ایشان مقدّر نگشته است

اعراف، عنوان معادشناختی انسان‌هایی که دوزخ برای ایشان مقدّر نگشته است. واژه‌ی «الأعراف» (مفـ عُرف) در آیات 46 و 48 اعراف (که به صورت «اصحاب الاعراف»...
اصحاب اُخدود چه کسانی بودند

اصحاب اُخدود چه کسانی بودند

قرآن به اصحاب ناشناس اخدود اشاره می‌کند و می‌گوید: «مرگ بر اصحاب اخدود- همان آتش مایه‌دار- آن‌گاه که آنان بالای آن نشسته بودند و خود بر آنچه...
برائت یا معافیّت در قرآن

برائت یا معافیّت در قرآن

رهایی یا معافیت از یک تکلیف. «بَراءة»، برآمده از ریشه‌ی عربی ب ر أ، دو بار در قرآن در دلالت بر این معنا آمده است. در آیه‌ی 43 قمر «بَراءة» به...
بدگویی و غیبت در قرآن

بدگویی و غیبت در قرآن

بحث بیهوده‌ درباره‌ امور شخصی عضو غایب. در قرآن ممنوعیت‌های صریحی وجود دارد که عمیقاً با پدیده‌ی «غیبت» یعنی نشر آگاهانه‌ی اطلاعاتِ صحیح یا غلط...
بدعت در قرآن

بدعت در قرآن

ایجاد یا باور به امری که سابقه‌ای یا تأییدی برای آن در متون وحیانی یا اجماع فقهی وجود ندارد. بدعت با دو واژه‌ی عربی («بِدعة» و «مُحدَث») بیان...
بدر یا نبرد بدر در قرآن

بدر یا نبرد بدر در قرآن

محل اولین پیروزی نظامی بزرگ اسلام که در ماه رمضان و در دومین سال پس از هجرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) از مکه به مدینه اتفاق افتاد. بدر...