ارزيابي ادلّه و مباني نظرية حدوث نفس

تاكنون، در باب حدوث يا قدمِ نفس، دست‌كم هفت نظرية مختلف را از قول دانشمندان گوناگون نقل كرده‌اند، اما اكثر فلاسفه به ويژه فلاسفة مسلمان، به رغم...

يکشنبه، 27 دی 1388

عقلانیت رئالیسم متافیزیکی

فیلسوفان تحلیلی معاصر، وجودشناسی را شاخه ی معرفتی مستقلی به شمار نمی آورند و به همین علّت، هر گونه بحث درباره ی رئالیسم متافیزیکی را نامشروع...

شنبه، 26 دی 1388

الفاظ لاوجود

از ديرباز در غرب و شرق، فيلسوفان و زبان‌شناسان بسياري به مبحث الفاظ لاوجود پرداخته‌اند. سؤال اساسي در اين ‌باره همواره اين بوده است كه چگونه...

شنبه، 26 دی 1388

پارادوكس‌هاي اصل عدم تفاوت

در برخي تفاسير فلسفي از احتمال، مانند تفسير كلاسيك، تفسير منطقي و تفسير معرفت‌شناختي، رجوع به مجموعه‌اي به نام فضاي نمونه يا فضاي وصفي براي محاسبه...

شنبه، 26 دی 1388

تأملي بر تفاسير حركت قطعيه و توسطيه

ابن‌سينا و پيروان وي، حركت قطعيه را انكار مي‌كنند. انكار حركت قطعيه، اولاً مستلزم انكار حركت به معناي خروج تدريجي از قوّه به فعل، و ثانياً مستلزم...

شنبه، 26 دی 1388

تحليل و بررسي حركت جوهري يا فرد سيّال مقوله جوهر

فيلسوفان مسلمان تا پيش از ملّاصدرا، اغلب حركت جوهري را انكار و آن را نقد مي‌كردند. سرانجام، ملّاصدرا در حكمت متعاليه ي خود به تجزيه‌ و تحليل...

شنبه، 26 دی 1388

معاد جسماني از نگاه حكميان الهي

همه ي حكيمان الهي، معاد را حق مي‌دانند، با اين‌حال درباره چگونگي آن ديدگاه‌هاي متفاوتي دارند. به باور صدرالمتألهين، كساني كه معتقدند وقتي بدن...

شنبه، 26 دی 1388

امكان دستيابي به معرفت عقلي در حوزه دين

يكي از مهمترين مباحث معرفت شناسي ديني اين است كه براي دستيابي به معرفت ديني، چه منبع يا ابزاري كارايي دارد؟ آيا راه معرفت در برابر ما گشوده است...

شنبه، 26 دی 1388

ارزش و گزاره هاي ارزشي

تحليل«نيک و بد» و «گزاره هاي ارزشي» يکي از مباحث مهم اخلاق تحليلي (فرا اخلاق) است که امروزه از مهم ترين و بحث انگيز ترين شاخه هاي فلسفه اخلاق...

شنبه، 26 دی 1388

خاستگاه هاي فلسفه تحليلي

ديدگاه رايج درباره فلسفه تحليلي اين است که فلسفه مزبور منشأي انگليسي- آمريکايي دارد و راسل و مور نيز از بانيان آن هستند؛ ولي مايکل دامت معتقد...

شنبه، 26 دی 1388

نظريه «فطرت»

نظريه «فطرت» در آغاز به عنوان نظريه اي فلسفي و به منزله نظريه اي روان شناختي- معرفت شناختي، که مشتمل بر عناصر و ايده هاي متعدد و متنوعي است،...

شنبه، 26 دی 1388

جستاري در انواع حق

بررسي انواع و اقسام حق يکي از مباحث مهم حوزه شناخت «حق» شمرده مي شود. اصولاً آيا حق منحصر به نوع واحد است يا انواع مختلفي دارد؟ در صورت منحصر...

شنبه، 26 دی 1388

عنوان:تناسخ از ديدگاه شيخ اشراق

«تناسخ: آموزه اي است که از ديرباز فکر انديشمندان را به خود معطوف داشته؛ بحثي که در علم النفس فلسفي از جايگاه ويژه اي برخوردار است، به گونه اي...

شنبه، 26 دی 1388

حيات برزخي

بدن ابزاري براي نفس مجرد انساني است که به وسيله آن مي تواند استعدادهاي نهفته خود را متبلور و شکوفا سازد. نفس، پس از قطع علاقه از بدن، در وعائي...

شنبه، 26 دی 1388

تشکيک در سه مکتب فلسفي

مفهوم لغوي «تشکيک» وجه تسميه آن و معنايش در منطق و فلسفه از جمله مسائلي هستند که براي پي گيري موضوع تشکيک نيازمند بررسي مي باشند. اين موضوع،...

شنبه، 26 دی 1388

مفهوم عقل از ديدگاه دو شارح اصول كافى (2)

معناى اول عبارت است از « غريزه‏اى كه انسان به وسيله آن از حيوانات امتياز مى‏يابد و آماده پذيرش دانشهاى نظرى و انديشيدن در صنعتهاى فكرى مى‏شود...

چهارشنبه، 23 دی 1388

مفهوم عقل از ديدگاه دو شارح اصول كافى (1)

در اين نوشتار سعى شده است كه برداشتهاى ملاصدرا و علامه مجلسى درباره مفهوم عقل در روايات «كتاب العقل و الجهل» اصول كافى، مورد تحقيق و كاوش قرار...

چهارشنبه، 23 دی 1388

حكمت متعاليه و هويت جامعه

به نظر مي رسد كه اين تقرير پذيرفتني نيست؛ زيرا هرگز كسي نمي تواند ادعا كند كه وجود فرد طفيلي و تابع وجود جامعه است. به هر حال، همگان مي دانند...

شنبه، 19 دی 1388

معناشناسی تأویل و اعتبار معرفتی آن در اندیشه ملاصدرا (2)

همان طور كه پيش از اىن اشاره شد، ملاصدرا از «تأويل» به عنوان يك «روش» براى كشف باطن امور و نيل به «حقيقت» آنها استفاده كرده است. بر خلاف بسياري...

شنبه، 19 دی 1388

معناشناسی تأویل و اعتبار معرفتی آن در اندیشه ملاصدرا (2)

همان طور كه پيش از اىن اشاره شد، ملاصدرا از «تأويل» به عنوان يك «روش» براى كشف باطن امور و نيل به «حقيقت» آنها استفاده كرده است. بر خلاف بسياري...

شنبه، 19 دی 1388